Airbus A320 ընտանիք (արեւմտահայերէն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լուֆթանզայի Airbus A319, A320, A321 ինքնաթիռները

Airbus A320-ը միջակ չափի օդանաւերու ընտանիք մըն է։ Աշխարհի ամէնէն լաւ վաճառուող օդանաւներէն մէկն է, «Boeing 737»-էն ետք։ Առաջին օդանաւն է, որ ելեկտրական վարիչի մեքենաներ (անգլերէն՝ fly-by-wire) կը կիրառէ։ Այս յառաջացումներուն յետոյ օդանաւին ապահովութիւնը բարձրացաւ, ճամբորդներուն հանգստութեան նման։
Ընտանիքը կը միավորէ A318, A319, A320 եւ A321 քաղաքացիական օդանաւերը, ինչպէս նաեւ՝ ACJ պիզնըս-ճեթը

Airbus A320-ը կազմեց նոր օդանաւի ընտանիք մը, որ նոյնպէս կը շինուին, բայց իրենց չափերը եւ կարողութիւնները կը տարբերին։ Սա ընտանիքը օդանաւի ընկերութիւններուն խնայողութիւն բերաւ, որովհետեւ օդանաւներուն մասերը նոյնն են եւ նոյն օդաչուները այս օդանաւները կը վարեն։
Ընտանիքին վերջնական հաւաքման գործարանները կը գտնուին Թուլուզ, Ֆրանսա եւ Համպուրկ, Գերմանիա։ 2009 թուականէն սկսեալ Չինաստանին Թիանճին քաղաքին մէջ նոյնպէս կարտադրուին սա ընտանիքի օդանաւերէն Չինաստանին համար։[1]

A320 ընտանիքին առաջին՝ A320 օդանաւին արտադրութիւնը սկսած է 1987-ի մարտ ամսուն, իր առաջին թռիչքը կատարած է 1987-ի փետրուար 22-ին եւ առաջին առաքումը՝ 1988 թուականի մարտին։ Շուտով ընտանիքը համալրեցաւ A321-ը (առաջին արտադրանքը՝ 1994-ին), այնուհետեւ՝ A319-ը (1996-ին) եւ A318-ը (2003-ին)։

Airbus A320 ընտանիքին օդանաւները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

A318[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Frontier Airlines Fawn Airbus A318-111 N808FR.jpg Երկարութիւն՝ 31,4 մ․

Շարժիչ՝ 2 CFMI CFM56-5B կամ 2 Pratt & Whitney PW 6000A
Ճամբորդողի կարողութիւն՝ 136 ճամբորդող
Հեռաւորութեան կարողութիւն՝ 6000 ք․մ․
Առաջին թռիչք՝ 1999

A319[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Avianca Airbus A319 (5882733172).jpg Երկարութիւն՝ 33,8 մ․

Շարժիչ՝ 2 CFMI CFM56-5 (A, B) կամ 2 IAE V2500-A (1, 5)
Ճամբորդողի կարողութիւն՝ 145 ճամբորդող
Հեռաւորութեան կարողութիւն՝ 6800 ք․մ․
Առաջին թռիչք՝ 1993

A320[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Avianca Airbus A320 (5882722688).jpg Երկարութիւն՝ 37,6 մ․

Շարժիչ՝ 2 CFMI CFM56-5 (A, B) կամ 2 IAE V2500-A (1, 5)
Ճամբորդողի կարողութիւն՝ 164 ճամբորդող
Հեռաւորութեան կարողութիւն՝ 5700 ք․մ․
Առաջին թռիչք՝ 1984

A321[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Onur Air, TC-OBJ, Airbus A321-231 (16270437767).jpg Երկարութիւն՝ 44,5 մ․

Շարժիչ՝ 2 CFMI CFM56-5B կամ 2 IAE V2500-A5
Ճամբորդողի կարողութիւն՝ 225 ճամբորդող
Հեռաւորութեան կարողութիւն՝ 5600 ք․մ․
Առաջին թռիչք՝ 1989

Airbus A320-ին Հետ Կապուած Վթարները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Airbus A320 ընտանիքին օդանաւերու վթարներու եւ փորձանքներու պատճառաւ ընդհանուր 3047 զոհ եղած է եւ 34 օդանաւ կորսուած է։

  • 1990-ին փէտրուար 14-ին Հնդկաստանին Պանկալոր քաղաքին օդակայանին մէջ օդաչուներու սխալին հետեւանքով վայրէջքին ատենը օդանաւը ջախջախուեցաւ եւ դարձաւ 92 մարդերուն զոհուելու պատճառ։
  • 1992-ին յունուար 20-ին Սթրասպուրկին մօտ նոյնպէս վայրէջքին ժամանակ եւ նոյնպէս անձնակազմի սխալին պատճառաւ Լիոնէն եկած Air Inter ընկերութեան A320-111 օդանաւը բախուեցաւ վազքուղուն, զոհվեցան բոլոր 87 ուղեւորներն ու անձնակազմի անդամները։
  • 2000-ին օգոստոս 23-ին Պահրէյնին մէջ Գահիրէէն եկած Gulf Air ընկերութեան օդանաւը վայրէջքի գնալու համար երկրորդ շրջանը կատարելիս ինկաւ Պարսից ծոցի ջուրերուն մէջ, զոհերու քանակը կազմեցաւ 143 հոգի։
  • 2006-ին մայիս 3-ին լոյս գիշէրը նոյնպէս ծովու մէջ ընկնելու դէպք մը պատահեցաւ, այս անգամ՝ հայկական «Արմավիա» Երեւանէն Սոչի թռչող օդանաւը վայրէջքին ժամանակ ինկաւ Սեւ ծովու մէջ եւ ամբողջովին ջախջախուեցաւ։ Վթարը խլեցաւ 113 մարդերու կեանքեր։
  • 2007-ին յուլիս 18-ին պրազիլական Փօրթու Ալեկրիէն Սան Փաուլու հասած օդանաւը անձրեւէն թացացած վազքուղիին վրայ իջնելու ժամանակ սահելով մխրճուեցավ վառելանիւթերու պահեստին շէնքին եւ բոցավառուեցաւ։ Զոհուեցան 199 հոգի, որոնցմէ 12-ը՝ երկրին վրայի։ Պրազիլի պատմութեան մէջ սա վթարը ամենէ շատ մարդերու կեանքեր խլածն է։
  • 2010-ին յուլիս 28-ին Փաքիստանի Իսլամապատ քաղաքին մօտակայքին Քարաչիէն եկած Airblue ընկերութեան A321-200 օդանաւը բախուեցաւ Հիմալայներու ստորոտին ժայռերուն, զոհուեցան 152 հոգիներ։
  • 2012-ին դեկտեմբեր 28-ին Քալիմանդան կղզիին մօտ Ճաւայի ծովին մէջ խորտակուեցաւ Indonesia AirAsia ընկերութեան Սինկաբուր թռչող օդանաւը, զոհուեցան 162 հոգիներ։
  • 2015-ին մարտ 24-ին տեղի ունեցաւ օդանաւի միտումնաւոր խորտակում մը, երբ Պարսէլոնէն Տիւսէլտօրֆ թռչող GermanWings ընկերութեան օդանաւին երկրորդ օդաչու Անտրէաս Լիւպից ֆրանսական Ալբերին վերեւով թռչելու ժամանակ փակուեցավ օդաչուներու խցիկին մէջ եւ օդանաւը ուղղեց դէպի ներքեւ։ Զոհւեցան օդանաւի 23 երկիրներու բոլոր ուղեւորները, որնցմէ 70-ը՝ Գերմանիո, 48-ը՝ Սպանիո քաղաքացիներ ու անզնակազմի անդամները, ընդհանուր՝ 137 հոգի։
  • 2015-ին հոկտեմբեր 31-ին տեղի ունեցած է ահաբեկչութեան զոհ դարձած օդանաւի մը խորտակւելու եւ դէպք, երբ եգիպտական Շարմ ալ Շէյխէն Սանքտ Փիթրզպուրկ վերադարձող զբօսաշրջիկներու ռուսական «Քակալիմավիա» ընկերութեան Airbus A321-231 օդանաւը անոր մէջ տեղադրած ռումբի պայքիւնէն ինկավ Արաբական թերակղզիի կեդրոնական մասին վրայ։Վթարի հետեւանքով զոհւեցան 224 եւ ան եղած է օդանաւերու սա ընտանիքին մէջ, նաեւ Ռուսիո օդագնացութեան պատմութեան ամենէ շատ զոհեր ունեցած վթարը։

Մրցակցութիւն Պօյինկ 737-ին հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

A320 ընտանիքը ստեղծած է Boeing 737|-ին եւ McDonnell Douglas MD-80/90-ին կարգերու հետ մրցելու համար։ Airbus-ը 1988-ին ներկայացումէն ետք շինած է A320 շարքի 6 700 հատ օդանաւ, նաեւ ունեցած է 5 439 հատ օդանաւերուն համար վստահելի ապսպրանքներ (2015-ի օգոստոսին դրութեամբ)[2] Մրցակից Boeing-ը շինած է 8 674 հատ 737-ներ 1967-ի վերջէն սկսեալ, միաժամանակ, 7 168 ապսպրանքներ ունեցած է 1988-ի մարտէն սկսեալ[3] ու նաեւ ունէ 4 269 օդանաւերու վստահելի պատուէր (2015-ի օգոստոս 31-ին դրութեամբ)։[4]


  Airbus օդանաւները Logo Airbus 2014.svg
A300 · Beluga · A310 · A320 · A330 · A340 · A380 
  1. Airbus։ «Aircraft Families»։ Վերցված է մարտի 1, 2011 
  2. «Airbus Orders and Deliveries»։ Airbus։ 31 March 2016։ Վերցված է 11 April 2016  spreadsheet with details
  3. «Orders and Deliveries search page»։ Boeing։ օգոստոսի 31, 2015։ Վերցված է հոկտեմբերի 2, 2015 
  4. «737 Model Summary»։ Boeing։ August 2015։ Վերցված է հոկտեմբերի 2, 2015