Ֆրիդրիխ III (Գերմանիայի կայսր)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրիդրիխ III
գերմ.՝ Friedrich III.
Friedrich III as Kronprinz - in GdK uniform by Heinrich von Angeli 1874.jpg
 
Կրթություն՝ Բոննի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք Prussian Union of churches?
Ծննդյան օր հոկտեմբերի 18, 1831(1831-10-18)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Neues Palais in Potsdam[4]
Վախճանի օր հունիսի 15, 1888(1888-06-15)[1][2][5][…] (56 տարեկան)
Վախճանի վայր Neues Palais in Potsdam[4]
Գերեզման Church of Peace
Թաղված Church of Peace
Դինաստիա Հոհենցոլլերներ
Քաղաքացիություն Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg Պրուսիայի թագավորություն և Flag of Germany (1867–1918).svg Գերմանիա
Ի ծնե անուն գերմ.՝ Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen
Հայր Վիլհելմ I Հոհենցոլեռն
Մայր Augusta of Saxe-Weimar-Eisenach?
Ամուսին Վիկտորիա Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի[6]
Զավակներ Վիլհելմ II[6], Princess Charlotte of Prussia?, Prince Henry of Prussia?, Prince Sigismund of Prussia?, Princess Viktoria of Prussia?, Prince Waldemar of Prussia?, Սոֆյա Պրուսացի, Princess Margaret of Prussia? և Agnes Dettman?[1]
 
Պարգևներ

Արժանիքների շքանշան, Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Սև արծվի շքանշան, Սուրբ Գրաբի միաբանության ասպետ, Անդրեաս առաքյալի շքանշան, Սուրբ Գեւորգի 4-րդ դասի շքանշան, Ուիլյամի զինվորական շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ, Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան, Կարմիր արծվի 1-ին աստիճանի շքանշան, Սուրբ Գևորգի 2-րդ աստիճանի շքանշան և Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան

Ֆրիդրիխ III (գերմ.՝ Friedrich III., հոկտեմբերի 18, 1831(1831-10-18)[1][2][3][…], Neues Palais in Potsdam[4] - հունիսի 15, 1888(1888-06-15)[1][2][5][…], Neues Palais in Potsdam[4]) եղել է Գերմանիայի կայսր և Պրուսիայի թագավոր իննսունինը օրով 1888 թվականին, որը հայտնի էր որպես Երեք կայսրերի տարեթիվ: Ոչ պաշտոնապես հայտնի էր «Ֆրից» անվամբ[7]: Նա կայզեր Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնի միակ որդին էր և համաձայն ընտանեկան ավանդույթի ստացել էր զինվորական կրթություն: Չնայած նա հաջող էր իրեն դրևորել որպես հրամանադար Ավստրո-պրուսա-դանիական, Ավստրո-պրուսական և Ֆրանս-պրուսական պատերազմներում[8][9], նա միշ ատել է պատերազմը և միշտ սիրվել է ընկերների ու թշնամիների կողմից որպես հումանիստ անձնավորություն: 1871 թվականին Գերմանիայի վերամիավորումից հետո, նրա հայրը, այդ ժամանակ Պրուսիայի թագավորը, դարձավ Գերմանիայի թագավորը: Երբ Վիլհելմը մահացավ 1888 թվականի մարտի 9-ին իննսուն տարեկանում, գահը փոխանցվեց Ֆրիդրիխին, ով մինչև այդ Գերմանիայի թագաժառանգ արքայազն էր տասնյոթ տարի և Պրուսիայի թագաժառանգ արքայազնը` քսան տարի: Ֆրիդրիխը տառապում էր կոկորդի քաղցկեղով երբ նա մահացավ 55 տարեկանում` բժիշկների անհաջող փորձերից հետո:

Ֆրիդրիխը ամուսնացել էր Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Վիկտորիայի ավագ դուստր Վիկտորիայի հետ: Ձույգը համապատասխանում էր միմյան իրենց վառ արտահայտվաս լիբերալ մտածելակերպով: Հակառակ իր պահպանողական ռազմատենչ ընտանիքի, Ֆրիդրիխը բնավորությամբ լիբերալ էր և դրա պատճառով լավ հարաբերություններ ուներ Բրիտանիայի հետ: Որպես թագաժառանգ արքայազն նա հաճախ էր հակառակվում պահպանողական կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկին, հատկապես քննադատում էր Բիսմարկիր կողմից Գերմանիայի բռնի միավորումը և համուզված էր որ կանցլերի լիազորությունները պետք է կրճատվեն: Գերմանիայի և Բրիտանիայի լիբերալները հույս ունեին, որ Ֆրիդրիխը որպես կայսր կազատականացնի Գերմանական կայսրությունը::

Ֆրիդրիխը և Վիկտորիան թագուհի Վիկտորիայի ամուսին Ալբերտի մեծ երկրպագուն էին: Նրանք պլանավորում էին թագավորել ինչպես Ալբերտը և Վիկտորիան և բարեփոխումներ իրականացնել` փոփոխելով Բիսմարկի ստեղծած գործադիր ճյուղը: Կայսրին ենթակա կանցլերի կառավարությունը կփոխարինվել բրիտանական ոճի կաբինետով, որտեղ նախարարները հաշվետու կլինեին Ռայխստագին: Պետական քաղաքականությունը հիմնված կլիներ համաձայնության վրա: Ֆրիդրիխը կայսրության սահմանադրությունը բնորոշում էր որպես քաոսային[10]:

Այնուամենայնիվ իր հիվանդության պատճառով Ֆրիդրիխը չկարողացավ իրագործել իր քաղաքականությունը և այն չիրագործվեց նրա ժառանգ և որդի Վիլհելմ II կայսրը:

Ֆրիդրիխի մահը և նրա կառավարման ժամկետը շատ պատմաբանների համար կարևոր քննարկման թեմա է: Եթե Ֆրիդրիխը կառավարեր մի փոքր երկար, Գերմանիայի պատմությունը կարող էր ընթանալ այլ ուղղությամբ[11] և մինչ այժմ քննարկվում է, թե կկարողանար արդյոք նա Գերմանիան դարձնել ավելի լիբերալ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Lundy D. R. The Peerage
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  3. 3,0 3,1 Proleksis enciklopedija (хорв.) — 2009.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118535668 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 5,2 Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա — 1696.
  6. 6,0 6,1 Kindred Britain
  7. MacDonogh, p. 17.
  8. Kollander, p. 79.
  9. The Illustrated London News
  10. Balfour, p. 69.
  11. Tipton, p. 175.