Ֆրիդրիխ III (Գերմանիայի կայսր)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրիդրիխ III
գերմ.՝ Friedrich III.
Emperor Friedrich III.png
 
Քաղաքացիություն՝ Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg Պրուսիայի թագավորություն և Flag of the German Empire.svg Գերմանիա
Կրթություն՝ Բոննի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք Prussian Union of churches
Ծննդյան օր հոկտեմբերի 18, 1831(1831-10-18)[1][2][3][4]
Ծննդավայր Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն[1]
Վախճանի օր հունիսի 15, 1888(1888-06-15)[1][2][3][4] (56 տարեկանում)
Վախճանի վայր Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[1]
Թաղված Church of Peace
Դինաստիա Հոհենցոլլերներ
Ի ծնե անուն գերմ.՝ Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen
Հայր Վիլհելմ I Հոհենցոլեռն
Մայր Augusta of Saxe-Weimar-Eisenach
Ամուսին Վիկտորիա Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի
Զավակներ Վիլհելմ II, Princess Charlotte of Prussia, Prince Henry of Prussia, Prince Sigismund of Prussia, Princess Viktoria of Prussia, Prince Waldemar of Prussia, Sophia of Prussia և Princess Margaret of Prussia
 
Պարգևներ

Արժանիքների շքանշան, Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Սև արծվի շքանշան, Սուրբ Գրաբի միաբանության ասպետ, Անդրեաս առաքյալի շքանշան, Սուրբ Գեորգիի 4-րդ դասի շքանշան, Knight Grand Cross of the Military Order of William, Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան, Order of the Red Eagle 1st Class և Order of St. George, 2nd class

Ֆրիդրիխ III (գերմ.՝ Friedrich III., հոկտեմբերի 18, 1831(1831-10-18)[1][2][3][4], Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն[1] - հունիսի 15, 1888(1888-06-15)[1][2][3][4], Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[1]) եղել է Գերմանիայի կայսր և Պրուսիայի թագավոր իննսունինը օրով 1888 թվականին, որը հայտնի էր որպես Երեք կայսրերի տարեթիվ: Ոչ պաշտոնապես հայտնի էր «Ֆրից» անվամբ[5]: Նա կայզեր Վիլհելմ I Հոհենցոլեռնի միակ որդին էր և համաձայն ընտանեկան ավանդույթի ստացել էր զինվորական կրթություն: Չնայած նա հաջող էր իրեն դրևորել որպես հրամանադար Ավստրո-պրուսա-դանիական, Ավստրո-պրուսական և Ֆրանս-պրուսական պատերազմներում[6][7], նա միշ ատել է պատերազմը և միշտ սիրվել է ընկերների ու թշնամիների կողմից որպես հումանիստ անձնավորություն: 1871 թվականին Գերմանիայի վերամիավորումից հետո, նրա հայրը, այդ ժամանակ Պրուսիայի թագավորը, դարձավ Գերմանիայի թագավորը: Երբ Վիլհելմը մահացավ 1888 թվականի մարտի 9-ին իննսուն տարեկանում, գահը փոխանցվեց Ֆրիդրիխին, ով մինչև այդ Գերմանիայի թագաժառանգ արքայազն էր տասնյոթ տարի և Պրուսիայի թագաժառանգ արքայազնը` քսան տարի: Ֆրիդրիխը տառապում էր կոկորդի քաղցկեղով երբ նա մահացավ 55 տարեկանում` բժիշկների անհաջող փորձերից հետո:

Ֆրիդրիխը ամուսնացել էր Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Վիկտորիայի ավագ դուստր Վիկտորիայի հետ: Ձույգը համապատասխանում էր միմյան իրենց վառ արտահայտվաս լիբերալ մտածելակերպով: Հակառակ իր պահպանողական ռազմատենչ ընտանիէի, Ֆրիդրիխը բնավորությամբ լիբերալ էր և դրա պատճառով լավ հարաբերություններ ուներ Բրիտանիայի հետ: Որպես թագաժառանգ արքայազն նա հաճախ էր հակառակվում պահպանողական կանցլեր Օտտո ֆոն Բիսմարկին, հատկապես քննադատում էր Բիսմարկիր կողմից Գերմանիայի բռնի միավորումը և համուզված էր որ կանցլերի լիազորությունները պետք է կրճատվեն: Գերմանիայի և Բրիտանիայի լիբերալները հույս ունեին, որ Ֆրիդրիխը որպես կայսր կազատականացնի Գերմանական կայսրությունը::

Ֆրիդրիխը և Վիկտորիան թագուհի Վիկտորիայի ամուսին Ալբերտի մեծ երկրպագուն էին: Նրանք պլանավորում էին թագավորել ինչպես Ալբերտը և Վիկտորիան և բարեփոխումներ իրականացնել` փոփոխելով Բիսմարկի ստեղծած գործադիր ճյուղը: Կայսրին ենթակա կանցլերի կառավարությունը կփոխարինվել բրիտանական ոճի կաբինետով, որտեղ նախարարները հաշվետու կլինեին Ռայխստագին: Պետական քաղաքականությունը հիմնված կլիներ համաձայնության վրա: Ֆրիդրիխը կայսրության սահմանադրությունը բնորոշում էր որպես քաոսային[8]:

Այնուամենայնիվ իր հիվանդության պատճառով Ֆրիդրիխը չկարողացավ իրագործել իր քաղաքականությունը և այն չիրագործվեց նրա ժառանգ և որդի Վիլհելմ II կայսրը:

Ֆրիդրիխի մահը և նրա կառավարման ժամկետը շատ պատմաբանների համար կարևոր քննարկման թեմա է: Եթե Ֆրիդրիխը կառավարեր մի փոքր երկար, Գերմանիայի պատմությունը կարող էր ընթանալ այլ ուղղությամբ[9] և մինչ այժմ քննարկվում է, թե կկարողանար արդյոք նա Գերմանիան դարձնել ավելի լիբերալ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118535668 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 The Peerage
  5. MacDonogh, p. 17.
  6. Kollander, p. 79.
  7. The Illustrated London News
  8. Balfour, p. 69.
  9. Tipton, p. 175.