Jump to content

Ֆրիդրիխ Քրիզանդեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆրիդրիխ Քրիզանդեր
գերմ.՝ Friedrich Chrysander
Ծնվել էհուլիսի 8, 1826(1826-07-08)[1][2]
Lübtheen, Ludwigslust-Parchim District, Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիա, Արևելյան Գերմանիա[2]
Մահացել էսեպտեմբերի 3, 1901(1901-09-03)[1][2] (75 տարեկան)
Bergedorf, Landherrenschaft Bergedorf, Համբուրգ, Գերմանական կայսրություն[2]
Քաղաքացիություն Մեկլենբուրգ Շվերին
Մասնագիտություներաժշտագետ, երաժշտական քննադատ, խմբագիր և գրող
Գործունեության ոլորտԵրաժշտության պատմություն
Ալմա մատերՌոստոկի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[3]
 Friedrich Chrysander Վիքիպահեստում

Կարլ Ֆրանց Ֆրիդրիխ Քրիզանդեր (գերմ.՝ Karl Franz Friedrich Chrysander, հուլիսի 8, 1826(1826-07-08)[1][2], Lübtheen, Ludwigslust-Parchim District, Մեկլենբուրգ-Առաջավոր Պոմերանիա, Արևելյան Գերմանիա[2] - սեպտեմբերի 3, 1901(1901-09-03)[1][2], Bergedorf, Landherrenschaft Bergedorf, Համբուրգ, Գերմանական կայսրություն[2]), գերմանացի երաժշտագետ, երաժշտական քննադատ և խմբագիր, փիլիսոփայության դոկտոր։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրիդրիխ Քրիզանդերը ծնվել է 1826 թվականի հուլիսի 8-ին Գերմանիայի հյուսիսում գտնվող Լյուբտեն քաղաքում՝ տեղացի ջրաղացպանի ընտանիքում[4]: 1853 թվականին ստացել է դոկտորի կոչում Ռոստոկի համալսարանում[5], որտեղ նախկինում սովորել էր փիլիսոփայության բաժնում[6]:

Կարլ Ֆրանց Ֆրիդրիխ Քրիզանդեր (նկարիչ Լեոպոլդ ֆոն Կալկրոյթ, 1901)

Փիլիսոփայի կարիերան դուր չի եկել Քրիզանդերին, և դոկտորական ատենախոսությունը պաշտպանելուց հետո նա իր կյանքը գրեթե ամբողջությամբ նվիրել է երաժշտության պատմությանը[7]։ Երկար ժամանակ դոկտոր Քրիզանդերն ապրել է արտասահմանում, հիմնականում Անգլիայում[8]:

1868 - 1871 թվականներին Կարլ Ֆրանց Ֆրիդրիխ Քրիզանդերը Լայպցիգում հրատարակվող General Musical Gazette-ի (գերմ. General Musikzeitung ) գերմ.՝ Allgemeine Musikalische Zeitung ( AMZ ) խմբագիր էր, որը գերմանալեզու շաբաթական հրատարակություն է՝ նվիրված է դասական երաժշտությանը:

Քրիզանդերի կողմից Գեորգ Ֆրիդրիխ Հենդելի ամբողջական ստեղծագործությունների, Յոհան Սեբաստիան Բախի դաշնամուրային ստեղծագործությունների զգալի մասի և շատ այլ կոմպոզիտորների հեղինակավոր ստեղծագործությունների հրատարակումից հետո, նրան սկսել են անվանել 19-րդ դարի երաժշտագիտության ռահվիրա[9]: Ռուսական Մեծ Հանրագիտարանը Ֆրիդրիխ Քրիզանդերին անվանում է երաժշտական աղբյուրագիտության հիմնադիրներից մեկը[6]: Ֆ. Քրիզանդերի Հենդելի կենսագրությունը, որը հրատարակվել է 1858 թվականին Լայպցիգում, տեղադրված է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի հայտնի կենսագրության կողքին, որը գրել է գերմանացի երաժշտագետ Օտտո Յանը[10]:

Ֆրիդրիխ Քրիզանդերը հիմնադրել է «Երաժշտական գիտության տարեգիրքը» ( գերմ.՝ «Jahrbücher für musikalische Wissenschaft» (1863 և 1867) և Ֆիլիպ Սպիտտայի և Գվիդո Ադլերի հետ միասին «Երաժշտագիտության եռամսյակային հանդես» (գերմ.՝ «Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft»), որը հրատարակվել է 1885 - 1894 թվականներին[6]։

Քրիզանդերի այլ երաժշտական և գրական ստեղծագործություններից առավել հայտնի են հետևյալները՝ «Ueber die Moll-Tonart in den Volkgesängen und uber das Oratorium» (Schwerin, 1853) և «Abris einer Geschichte des Notendruckes» («Allgemeine Musik-Zeitung», 1879; այս հոդվածում հեղինակը վիճարկում է այն կարծիքը, որը Պետրուչիին վերագրում է շարժական մետաղի օգտագործմամբ երաժշտական տպագրության գյուտը)[10]։

Կարլ Ֆրանց Ֆրիդրիխ Քրիսանդերը մահացել է 1901 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Բերգեդորֆում[11]։

Նրա հիշատակին նրա կիսանդրին կանգնեցվել է Քրիզանդերի հայրենի քաղաքում։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Grove Music Online — OUP.
  3. ↑ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. ↑ Friedrich Chrysander // Энциклопедия Британника, 1911(անգլ.).
  5. ↑ Guido Adler. Friedrich Chrysander. In: Biographisches Jahrbuch und Deutscher Nekrolog. 1904, Band 6, S. 66-70.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  7. ↑ Waltraut Schardig: Friedrich Chrysander. Leben und Werk (= Hamburger Beiträge zur Musikwissenschaft. 32). Musikalienhandlung Wagner, Hamburg 1986, ISBN 3-88979-019-4, (Zugleich: Dissertation, Universität Hamburg 1986).
  8. ↑ Uwe Wieben. Dr. Friedrich Chrysander (1826—1901). In: Persönlichkeiten zwischen Elbe und Schaalsee. Schwerin 2002, S: 52-61.
  9. ↑ Der Brockhaus Musik: Lemma Chrysander. Mannheim u. Leipzig 2006.
  10. ↑ 10,0 10,1 Соловьёв Н. Ф. (1890–1907). «Хризандер, Фридрих-Карл-Франц». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  11. ↑ Ferdinand Pfohl. Friedrich Chrysander. Festrede gehalten in der vom Rat der Stadt Bergedorf unter Mitwirkung der Hasse-Gesellschaft veranstalteten Feier des 100. Geburtstages Friedrich Chrysanders in Bergedorf am 29. Juni 1926. In: Musikwelt. Augustheft 1926, ZDB-ID 528474-0, S. 153—157 (Auch Sonderabdruck: Köster & Wobbe, Bergedorf 1926).

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ֆրիդրիխ_Քրիզանդեր&oldid=10476247» էջից