Ֆրենկ Մորգան
| Ֆրենկ Մորգան | |
|---|---|
 Ստուդիական լուսանկար 1940-ական թվականներին | |
| Ի ծնե անուն՝ | Ֆրենսիս Ֆիլիպ Վապերման |
| Ծննդյան թիվ՝ | հունիսի 1, 1890 (136 տարեկան) |
| Ծննդավայր՝ | Նյու Յորք, Նյու Յորք |
| Վախճանի թիվ՝ | սեպտեմբերի 18, 1949 |
| Վախճանի վայր՝ | Բևեռլի Հիլզ, ԱՄՆ |
| Քաղաքացիություն՝ | ԱՄՆ |
| Մասնագիտություն՝ | դերասան |
| Կարիերա՝ | 1916 - 1949 |
| Պարգևներ՝ | Հոլիվուդյան փառքի ծառուղի |
| IMDb։ | ID ID 0604656 |
Ֆրենսիս Ֆիլիպ Վապերման (անգլ.՝ Frank Morgan, հունիսի 1, 1890 - սեպտեմբերի 18, 1949), առավել հայտնի է որպես Ֆրենկ Մորգան, ամերիկացի դերասան, որը երկու անգամ առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի։ Նա առավել հայտնի է 1939 թվականի համանուն ֆիլմում Օզ երկրի հրաշագործի դերով։ Աստղի անունով վարձակալ է Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում[1]։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆրենկ Մորգանը ծնվել է 1890 թվականի հունիսի 1-ին Նյու Յորք նահանգում, Ջորջ և Ժոզեֆինա Վապերմանների ընտանիքում: Բացի Ֆրենկից ընտանիքում ծնվեց տասը երեխա (հինգ տղա և չորս աղջիկ): Ֆրենկի ծնողները ապրուստը վաստակում էին Անգոստուրա խմիչքը բաժանելով, նրանց վաստակած գումարը ծախսվեց երիտասարդի Կոռնելի համալսարան ընդունվելու վրա: Ավարտելուց հետո Ֆրենսիսի ավագ եղբայրը՝ հաջողակ կինոդերասան Ռալֆ Մորգանը, նրան հրավիրեց «Կասկածյալը» ֆիլմի նկարահանման հրապարակ և առաջարկեց ոստիկանի փոքրիկ դեր: Հենց այդ ժամանակ էլ Ֆրենսիսը հորինեց «Ֆրենկ Մորգան» մականունը:
Թատրոն
Այդ պահից սկսած՝ դերասանը ակտիվորեն նկարահանվում էր ֆիլմերում, այդ թվում՝ այնպիսի հայտնի ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ « Բարձածը», «Սիրո ամենամեծ սխալը» և «Վտանգավոր Նեն ՄաքԳրյու»։ Հնչյունային կինոների ի հայտ գալու հետ մեկտեղ դերասանի կարիերան անկում ապրեց. նա երեք տարի ֆիլմերում չնկարահանվեց։ Մորգանի նախկին համբավն ու պահանջարկը վերադարձան 1935 թվականին, երբ նա առաջադրվեց հեղինակավոր «Օսկար » մրցանակի՝ Գրեգորի Լա Կավի ֆիլմում Չելինիի սիրավեպերը » ֆիլմում Ալեսանդրոյի դերի համար, բայց պարտվեց Քլարկ Գեյբլին[2]: Չորս տարի անց դերասանը խաղաց Օզ երկրի հրաշագործի դերը Լայման Ֆրենք Բաումի « Օզի զարմանահրաշ կախարդը » վեպի էկրանավորման մեջ։
Երկրորդ անգամ Օսկարի անվանակարգ ստացավ 1943 թվականին՝ Վիկտոր Ֆլեմինգի «Տորտիլա հարթավայր» ֆիլմում Մայք «Ծովահեն» Մաքենզիի դերի համար։ Սակայն և այդ ժամանակ Մորգանը պարտվեց Վան Հեֆլինին[3]։
Ռադիո
Մորգանը նաև ռադիոյում կարիերա է ունեցել։ 1940-ականներին Մորգանը Ֆաննի Բրայսի հետ միասին նկարահանվել է «Maxwell House Coffee Time » ռադիոհաղորդման մի տարբերակում (մի քանի տարբեր սերիաներից), որը հայտնի է նաև որպես The Frank Morgan-Fanny Brice Show։ Հաղորդման առաջին կեսին Մորգանը պատմում էր իր կյանքի արկածների մասին ավելի ու ավելի տարօրինակ պատմություններ, ինչը մեծապես հիասթափեցրեց իր գործընկերներին։ Մորգանի հատվածից հետո հնչեց երգ, որին հաջորդեց Բրայսի «Baby Snooks»-ի դերը շոուի երկրորդ կեսին։
Անձնական կյանք և մահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆրենկ Մորգանը ամուսնացած է եղել Էլմա Մուլլերի հետ 1914 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը։ Նրանք ունեցել են մեկ որդի՝ Ռոբերտ։ Դերասանը կարճ ժամանակով տառապել է հարբեցողությունից, ինչը հաստատվել է դերասանուհի Մարգարեթ Համիլթոնի խոսքերը, ով պնդել է, որ Մորգանը նույնիսկ նկարահանման հրապարակ է բերել ներկառուցված մինիբարով փոքրիկ դիպլոմատ[4]:
Ֆրենկ Մորգանի զարմուհին թատրոնի դերասանուհի Կլաուդիա Մորգան է, որն առավել հայտնի էր Վերա Քլեյթորնի դերով Ագաթա Քրիստիի « Տասը փոքրիկ սևամորթ» վեպի Բրոդվեյի առաջին բեմադրությունում: Մորգանի եղբայրներն էին դրամատուրգ Կառլոս Վապերմանը, որը մահացել էր Հռենոսյան դաշտում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, և հայտնի դերասան Ռալֆ Մորգանը (1883–1956): Ֆրենկ Մորգանը մահացել է 1949 թվականին սեպտեմբերի 18-ին ինֆարկտից <<Էննին կստանա ձեր զենքը>> նկարահանումների ժամանակ: Հուղարկավորված է Գրին-Վուդ գերեզմանատանը Բրուքլինում, Նյու Յորք:
Ընտրված ֆիլմագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1916 - Կասկածյալը - ոստիկան
- 1917 - Փոքրիկ հանքագործը - Ալֆրեդ
- 1917 - Ով է քո հարևանը - Դադլի Կարլտոն
- 1917 - Ռաֆլս - Բանի Մենդերս
- 1924 - Բարձածը - Առնո Ռիկարդի
- 1927 - Սիրո ամենամեծ սխալը - Ուիլյամ Օգդեն
- 1930 - Վտանգավոր Նեն ՄաքԳրյու - Դոկ Ֆոսթեր
- 1930 - Թույր թագուհուց - պարոն Նեթլթոն
- 1930 - Ծիծաղ - Ս. Մորտիմեր Գիբսոն
- 1930 - Արագ և չամրացված - Բրոնսոն Լենոքս
- 1933 - Հալելույա, ես ծույլ եմ - Քաղաքապետ Ջոն Հասթինգս
- 1933 - Վերամիավորում Վիեննայում - Բժիշկ Անտոն Կրուգ
- 1933 - Համբուրել հայելու առաջ - բժիշկ Փոլ Հելդ
- 1933 - Երբ կանայք հանդիպվում են տիկնայք - Ռոջեր
- 1933 - Պայթուցիկ գեղեցկություն - Փոփս Բյորնս
- 1934 - Կատուն և ջութակը - Ժյուլ Դոդետ
- 1934 - Չելինիի սիրավեպերը - Ալեսսանդրո
- 1934 - Կորուսյալ օրիորդը - Դենիել «Դեն» Ֆորեսթեր
- 1935 - Բարի փերին - Կոնրադ
- 1935 - Քմահաճ Մարիետա - Նահանգապետ Գասպար Դ՚Աննար
- 1935 - Էսկապադա - Կարլ
- 1935 - Ես ապրում եմ իմ կյանքով - Ջ. Պ. Բենթլի
- 1936 - Մեծն Զիգֆելդը - Ջեք Բիլինգս
- 1936 - Պարող ծովահեն - Դոն Էմիլիո Պերենա
- 1936 - Խնդիր երկուսի համար - գնդապետ Ջերալդին
- 1936 - Փոսիկներ - պրոֆեսոր Յուստայ Էփլբի
- 1937 - Տիկին Չեյնիի վերջը - լորդ Ֆրենսիս Կելտոն
- 1937 - Սարատոգա - Ջեսի Քիֆմայեր
- 1937 - Ռոզալի - Թագավոր
- 1938 - Դրախտ երեք հոգու համար - Ռուդոլֆ Թոբլեր
- 1938 - Յոթ ծովերի նավահանգիստ - Պանիս
- 1938 - Ութերորդ ռաունդ - Բրայան Մաքքոյ
- 1938 - Սիրահարներ - Ֆելիքս Լեման
- 1939 - Բրոդվեյական սերենադ - Կորնելի Քոլյեր կրտսեր
- 1939 - Օզ երկրի հրաշագործը - Օզ երկրի հրաշագործ, պրոֆեսոր Մարվել, կառապան, պահակ
- 1939 - Բալալայկա - Իվան Դանչենով
- 1940 - Խանութ անկյունում - Հյուգո Մատուշեկ
- 1940 - Բրոդվեյական մեղեդի 40-ականներին - Բոբ Քեյսի
- 1940 - Մահացու փոթորիկ - պրոֆեսոր Վիկտոր Ռոտ
- 1940 - Աղմկոտ քաղաք - Լյութեր Օլդրիչ
- 1940 - Հալլաբալու - Ֆրենկի Մերիուեզեր
- 1940 - Ընկերության մեջ - Հարրի Ս. Թոմաս
- 1942 - Տորտիլա հարթավայր - Մայք Մաքենզի
- 1942 - Սպիտակ բեռ - Բժիշկ
- 1943 - Մարդկային կատակերգություն - Ուիլի Գրոգան
- 1943 - Անծանոթը քաղաքում - Ջոն Գրանտ
- 1944 - Դուվրի սպիտակ ժայռեր - Հայրամ Պորտեր Դան
- 1944 - Կազանովա Բրաուն - պարոն Ֆերիս
- 1945 - Յոլանդա և գող - Վիկտոր Բաբլոու
- 1946 - Մեծն Մորգան - Ինքը
- 1946 - Լեսիի քաջությունը - Հարի Մակբեյն
- 1947 - Կանաչ դելֆին փողոց - բժիշկ Էդմոնդ Օզան
- 1948 - Ամառային արձակուրդներ - քեռի Սիդ
- 1948 - Երեք հրացանակիրներ - Լյուդովիկոս Արդար
- 1949 - Խոշոր խաղադրույք - Ջիմ Կյորստին
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Frank Morgan: Hollywood Walk of Fame» (անգլերեն). Los Angeles Times. Արխիվացված օրիգինալից 2017-10-06-ին. Վերցված է 2011-12-17-ին.
- ↑ «The 7th Academy Awards (1935) Nominees and Winners» (անգլերեն). The Academy of Motion Picture and Sciences. Արխիվացված օրիգինալից 2011-07-06-ին. Վերցված է 2011-12-17-ին.
- ↑ «The 15th Academy Awards (1943) Nominees and Winners» (անգլերեն). The Academy of Motion Picture and Sciences. Արխիվացված է օրիգինալից 2014-10-06-ին. Վերցված է 2011-12-17-ին.
- ↑ «Frank Morgan at Hollywood's Irish Mafia» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2009-08-05-ին. Վերցված է 2011-12-17-ին.
Հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ֆրենկ Մորգան Internet Movie Database կայքում