Ֆրանց II (Ավստրիայի կայսր)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանց Յոզեֆ Կառլ II
Franz II
Francis II in plain grey uniform.jpg
Դրոշ
(վերջ-ին) Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր
Դրոշ
 հուլիսի 51792 — օգոստոսի 6, 1806
(Ֆրանց II անվան տակ)
 
Մասնագիտություն՝ հեղինակ
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ծննդյան օր փետրվարի 12, 1768(1768-02-12)[1][2]
Ծննդավայր Ֆլորենցիա, Իտալիա[1]
Վախճանի օր մարտի 2, 1835(1835-03-02)[1][3][2] (67 տարեկանում)
Վախճանի վայր Վիեննա, Գերմանական միություն[1]
Գերեզման Կայսերական դամբարան
Թաղված Կայսերական դամբարան
Դինաստիա Habsburg-Lorraine
Քաղաքացիություն Flag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիական կայսրություն և Flag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիա[4]
Հայր Leopold II, Holy Roman Emperor
Մայր Maria Luisa of Spain
Ամուսին Ելիզավետա Վյուրտենբերգցի
Զավակներ Ֆերդինանդ I
Մարիա-Լուիզա Ավստրիացի
և այլն
 
Ինքնագիր Francis II signature.jpg
 
Պարգևներ

Սուրբ Հոգու շքանշան, Սուրբ Միխայիլի շքանշանի ասպետ, Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Մարիա Թերեզայի ռազմական շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ, Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու շքանշան, Անդրեաս առաքյալի շքանշան, Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Կապիչի շքանշան, Փղի շքանշան, Order of Saint Januarius, Sash of the Three Orders, grand cross of the Order of Saint Joseph, Ոսկե գեղմի շքանշան, Order of Saint Stephen of Hungary, Order of Leopold, Order of the Iron Crown և Order of Saint Ferdinand and of Merit

Ֆրանց II, Սրբազան Հռոմեական կայսրության վերջին (կառավարման տարեթվերը՝ հուլիսի 7, 1792-օգոստոսի 6, 1806) և Ավստրիայի առաջին (1804 թվականի օգոստոսի 11-ից) կայսրը, որ կառավարել է մինչև իր մահը։ Ավստրիայի կայսր դառնալուց հետո վերջինս սկսեց կրել նաև Հունգարիայի և Բոհեմիայի թագավորների տիտղոսը՝ Ֆրանց I անվան տակ[5]

Լրիվ տիտղոսը՝ Աստծո ողորմածությամբ ընտրված հռոմեական կայսր, Օգոստոսի հետևորդ և Ավստրիայի ժառանգական կայսր։ Կառավարել է Նապոլեոնյան պատերազմների շրջանում։ Շարունակական պարտություններից հետո ստիպված է եղել մասնատել Ավստրո-Հունգարական կայսրությունը։ Եղել է Նապոլեոն Բոնապարտի երկրորդ կնոջ՝ Մարիա-Լուիզա Ավստրիացու հայրը։ Վարել է պահպանողականության ներքին քաղաքականություն՝ քննադատելով ազատական բարեփոխումներ կատարած իր նախնիններին։

Նախքան իշխանության գալը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1768 թվականի փետրվարի 12-ին Ֆլորենցիայում։ Եղել է էրցհերցոգ և ապագա կայսր Լեոպոլդի և Իսպանիայի կայսր Կառլոս III-ի դստեր՝ Մարիա Լյուդվիգ Իսպանացու որդին։ Իր մանկությունն անցկացրել է ծննդավայրում։ 1784 թվականից ի վեր ապրել է Վիեննայում՝ հորեղբոր մոտ։ Վերջինիս բնութագրմամբ Ֆրանցը մանուկ հասակից ի վեր եղել է զորեղ և շատ համառ երիտասարդ։ 1788 թվականին Ֆրանցն ամուսնանում է Էլիզաբեթ Վիլհելմի հետ։

Առաջին խոշոր ռազմական բախումը, որին մասնակցում է Ֆրանցը, լինում է ավստրո-թուրքական պատերազմը։ Թուրքերի դեմ պատերազմում ցուցաբերած քաջության և անձնազորության շնորհիվ 1789 թվականին վերջինս միայն անվանականորեն նշանակվում է գլխավոր հրամանատար։ Ըստ էության՝ զորքերը ղեկավարվում էին դաշնային մարշալ Լոուդոնի կողմից։

Յոզեֆ II-ի մահից հետո՝ 1790 թվականի փետրվարի 20-ը, Ֆրանցը դռնում է ռեգենտ։ 1791 թվականին նա ներկա է գտնվում «գերտերությունների ղեկավարների» համագումարին, որտեղ մշակվում է Ֆրանսիական հեղափոխության դեմ գործողությունների ծրագիր։ Ֆրանցն իր կյանքի կարևորագույն իրադարձությունները գրելու սովորություն ուներ։

Հեղափոխական Ֆրանսիայի դեմ պայքար և Լեհաստանի բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեոպոլդ II-ի մահից հետո՝ 1792 թվականի մարտի 1-ին, Ֆրանցը բազմեց գահին։ Դրանից հետո նա ընտրվեց կայսր և հուլիսի 14-ին Մայնի Ֆրանկֆուրտում պսակադրվեց։ Որոշ ժամանակ անց Ֆրանցը Օֆենում օծվեց Հունգարիայի, իսկ Պրահայում՝ Բոհեմիայի թագավոր։ Վերջինիս կառավարման տարիները համընկնավ Եվրոպայի պատմության մի դարակազմիկ իրադարձության՝ Ֆրանսիական հեղափոխության հետ։ 1792 թվականին Ֆրանցը դաշինք կնքեց Պրուսիայի թագավորության հետ, որով պարտավորվեց պատերազմել Ֆրանսիական կայսրության դեմ։ Պատերազմական գործողությունները սկսվեցին ապրիլին և հանգեցրեցին նրան, որ Սրբազան Հռոմեական կայսրությունը հայտնվեց մասնատման եզրին։ Պատճառն այն էր, որ շարունակական անհաջողություններից հոգնած Պրուսիան պայմանագիր էր կնքել Ֆրանսիայի հետ՝ պատերազմում ավստրիական բանակին թողնելով միայնակ։ 1794 թվականին Ֆրանցի բանակը պարտություն է կրում Տորնեյի ճակատամարտում, որից հետո վերջինս ստիպված է լինում վերադառնալ Վիեննա։ Պատերազմից հետո Ավստրիան կորցրեց Իտալիայի իր հողերը, Նիդերլանդները և Լոմբարդիան։ Այնուամենայնիվ, Վենետիկը, Իստրիան և Դալմատիան շարունակեցին մնալ կայսերական Ավստրիայի կազմում։

1795 թվականին Ֆրանցը սկսեց միջնորդել նաև Լեհաստանի մարտերին։ Արդյունքում՝ 47 հազար քառ․ կմ լեհական տարածք՝ 1,2 միլիոն բնակչությամբ, անցավ Ավստրիային։ 1799 թվականին Ֆրանսիան պատերազմ սկսեց երկրորդ կոալիցիայի երկրների՝ Ռուսական կայսրության և Մեծ Բրիտանիայի դեմ, սակայն պարտություն կրելով ստիպված եղավ համաձայնագիր կնքել Ավստրիայի հետ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118534955 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 The Peerage
  3. Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. LIBRIS — 2013.
  5. Карабанов П. Ф. Списки замечательных лиц русских / [Доп.: П. В. Долгоруков]. (Из 1-й кн. «Чтений в О-ве истории и древностей рос. при Моск. ун-те. 1860») — М.: Унив. тип., 1860. — 112 с.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Hormayr. Kaiser Franz und Metternich. — Лейпциг, 1848.
  • de:Hermann Meynert. Kaiser Franz I. — B., 1871—73.
  • Ad. Beer. Leopold II, Franz II und Katharina II. — Лейпциг, 1874.
  • Eduard von Wertheimer. Die drei ersten Frauen des Kaisers Franz. — B., 1893.
  • Eugen Guglia. Kaiserin Maria-Ludovica. — B., 1894.