Ֆրանց Բոաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանց Բոաս
FranzBoas.jpg
Ծնվել էհուլիսի 9, 1858(1858-07-09)[1][2][3][4]
Մինդեն, Minden-Lübbecke District, Detmold Government Region, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[5]
Մահացել էդեկտեմբերի 21, 1942(1942-12-21)[5][1][2][4] (84 տարեկանում)
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]
բնական մահով
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Գերմանական միություն
Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
ԱՄՆ[6]
Մասնագիտությունմարդաբան, լեզվաբան, համալսարանի պրոֆեսոր, աշխարհագրագետ և փիլիսոփա
Հաստատություն(ներ)Կոլումբիայի համալսարան, Քլարկի համալսարան և Սմիթսոնյան ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտՄարդաբանություն
Պաշտոն(ներ)president of the Linguistic Society of America?
ԱնդամակցությունՊրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[7], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Թագավորական Դանիական գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկայի հնավաճառության միություն և Linguistic Society of America?
Ալմա մատերԲոննի համալսարան, Քրիստիան-Ալբերտի համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Եղել է գիտական ղեկավարRuth Benedict? և Էդվարդ Սեպիր
Հայտնի աշակերտներRuth Benedict?, Alexander Goldenweiser?, Joseph Greenberg?, Ալֆրեդ Կրյոբեր, Էդվարդ Սեպիր, Melville J. Herskovits?, Frederica de Laguna? և Robert Lowie?
Երեխա(ներ)Էրնստ Ֆիլիպ Բոաս և Ֆրանցիսկա Բոաս
Կայքfranz-boas.com
Ստորագրություն
Franz Boas signature.svg
Franz Boas Վիքիպահեստում
Ֆրանց Բոասի հուշատախտակը ծննդավայր Մինդենում

Ֆրանց Բոաս (հուլիսի 9, 1858, Մինդեն - դեկտեմբերի 21, 1942, Նյու Յորք), ամերիկացի ազգագրագետ, մարդաբան, լեզվաբան, բանահավաք։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1858 թվականի հուլիսի 9-ին, հրեայի ընտանիքում, Մինդեն քաղաքում (Վեստֆալիա, Գերմանիա), բայց կյանքի մեծ մասը կապված է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ։ Սկզբնական շրջանում մասնագիտացել է որպես ֆիզիկ և աշխարհագրագետ, այնուհետև 1896 թվականից աշխատել է Կոլումբիայի համալսարանում պրոֆեսոր (Նյու Յորք), մարդաբանության դասախոս, 1928 թվական՝ ամերիկյան լեզվաբանական ընկերության նախագահ և ազգագրության «պատմական դպրոցի» հիմնադիր։ Գերազանցապես զբաղվել է ամերիկյան հնդկացիների, էսկիմոսների լեզուների հետազոտությամբ։ Նրա լավագույն աշակերտներից են եղել XX դարի ամերիկյան շատ հայտնի լեզվաբաններ և մարդաբաններ, որոնց թվում են՝ Ալֆրեդ Կրյոբերը, Էդվարդ Սեպիռը, Ժոզեֆ Գրինբերգը, Ռուտ Բենեդիկտը և այլք։ Բոասի հայացքները մեծ ազդեցություն են ունեցել նաև Յակոբսոնի և Լևի-Ստրոսայի վրա։ Մահացել է Նյու Յորքում 1942 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։

Հիմնական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ աշխատանք է կատարել ամերիկյան հնդկացիների մարդաբանական և ազգագրական ուսումնասիրության բնագավառում։ Հատկապես կարևոր են նրա կողմից հրատարակված հետևյալ աշխատությունները։

  • «Ամերիկյան հնդկացիական լեզուների ձեռնարկ» (հատոր 1—2, 1911—1922 թթ.),
  • «Մարդաբանությունը և ժամանակակից կյանքը» (1929 թ.),
  • «Ընդհանուր մարդաբանություն» (1938 թ.),
  • «Ռասա, լեզու և մշակույթ» (1940 թ.)

Համոզվելով, որ ավանդական սկզբունքներով ամերիկյան բնիկների լեզուների նկարագրությունը դժվարություններ է հարուցում, առաջադրել է նորագույն մեթոդներ և դարձել ամերիկյան նկարագրական (դեսկրիպտիվ) լեզվաբանության նախահայրը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Алпатов В. М. История лингвистических учений. М., 1998
  • Аверкиева Ю. П. Франц Боас (1858—1942). // Краткие сообщения Института этнографии АН СССР, 1946, т. 1
  • Звегинцев В. А. История языкознания XIX и XX веков в очерках и извлечениях. Часть 2. М., 1964—1965
  • Овчаренко В. И. Франц Боас (биография)
  • Якобсон Р. Взгляды Боаса на грамматическое значение. // Якобсон Р. Избранные работы. М., 1995
  • Stocking, George W., Jr. A Franz Boas Reader։ The Shaping of American Anthropology, 1883—1911 (1974) — ISBN 0-226-06243-0

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  3. Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 Боас Франц // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. LIBRIS — 2012.
  7. Notable Names Database — 2002.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png