Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժեր
| Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժեր | |
|---|---|
 | |
| Ընդհանուր տեղեկություն | |
| Տեսակ | aerospace force? |
| Երկիր |  Ֆրանսիա |
| Ենթարկոում | Ֆրանսիայի զինված ուժեր և État-major des armées? |
| Ներառնում է | Strategic Air Forces Command? |
| Թվակազմ | 40 900 մարդ (2021)[1] |
| Ստեղծվեց | սեպտեմբերի 11, 2020[2] |
| Ճակատամարտեր | Ռազմական գործողություն «Իսլամական պետության» դեմ |
| Կայք | defense.gouv.fr/air(ֆր.) |
Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժերը, կրճատ՝ ՖՕՏՈւ (ֆրանսերեն՝ Armée de l'air et de l'espace, AAE) Ֆրանսիայի զինված ուժերի օդային և տիեզերական զորատեսակն է[3]։ Այն ձևավորվել է 1909 թվականին՝ որպես Ֆրանսիական բանակի ավիացիոն ծառայություն՝ ֆրանսերեն՝ Service Aéronautique, 1934 թվականին դարձել է անկախ զորատեսակ՝ Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժեր (ֆրանսերեն՝ Armée de l'air), իսկ 2020 թվականի սեպտեմբերի 11-ին ստացել է ներկայիս անվանումը՝ ընդգծելու համար առաքելության ընդլայնումը դեպի արտաքին տիեզերք[4]։
Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժերը ղեկավարում է Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժերի շտաբի պետը, որը ենթակա է Ֆրանսիայի զինված ուժերի շտաբի պետին և, նրա միջոցով, զինված ուժերի նախարարին։ 2021 թվականի դրությամբ զորատեսակն ուներ 40,500 մշտական զինծառայող, իսկ 2014 թվականին՝ 5,187 պահեստազորային[5]։ 2025 թվականի տվյալներով մարտական ավիացիան ներառում էր 207 ինքնաթիռ՝ 99 Dassault Mirage 2000 և 108 Dassault Rafale[6]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆրանսիական ռազմական ավիացիայի սկիզբը դրվել է 1909 թվականին, երբ Ֆրանսիայի պատերազմի նախարարը հաստատեց Ռայթ Բ բիպլանի գնումը։ 1912 թվականին Ֆրանսիայի խորհրդարանը օրենսդրորեն ստեղծեց օդային զորատեսակ, որի խնդիրներն էին հետախուզությունը, ռմբակոծությունը և հակառակորդի օդանավերի դեմ պայքարը[7]։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին Ֆրանսիան ուներ 148 ինքնաթիռ և 15 դիրիժաբլ[8]։ Պատերազմի ընթացքում ֆրանսիական ավիացիան արագ ընդլայնվեց, ձևավորեց կործանիչ խմբավորումներ և դարձավ օդային պատերազմի զարգացման առաջատարներից մեկը։ 1916 թվականին Վերդենի ճակատամարտի ժամանակ ստեղծվեց առաջին ֆրանսիական ֆրանսերեն՝ Groupement de Chasse-ը (թարբմանաբար՝ որսորդական խումբ), որի կազմում ծառայեցին այնպիսի օդաչուներ, ինչպիսիք են Ժորժ Գինեմերը և Շառլ Նյունժեսերը[9]։ 1918 թվականին ստեղծվեց ֆրանսերեն՝ Division Aérienne-ը (թարբմանաբար՝ օդային դիվիզիա)՝ ավելի մեծ օդային մարտական միավորում։ Պատերազմի ավարտին Ֆրանսիայի օդուժն ուներ 336 էսկադրիլիա և 3,608 ինքնաթիռ[8]։
1922 թվականին ռազմական ավիացիան հաստատվեց որպես «հատուկ զորատեսակ», սակայն դեռ մնաց բանակի կազմում[10]։ 1934 թվականի հուլիսի 2-ին այն դարձավ լիովին անկախ ծառայություն[11]։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժերը մասնակցեցին Ֆրանսիայի ճակատամարտին, իսկ հետագայում կարևոր դեր ունեցան Ազատ Ֆրանսիայի օդային ուժերի և Ֆրանսիայի ազատագրական բանակի կազմում։
1945 թվականից հետո Ֆրանսիան վերականգնեց իր ավիացիոն արդյունաբերությունը և օդուժը օգտագործեց մի շարք ռազմական գործողություններում, այդ թվում՝ Հնդկաչինի առաջին պատերազմում, Ալժիրի պատերազմում, Սուեզի ճգնաժամում, Պարսից ծոցի պատերազմում, նախկին Հարավսլավիայում, ինչպես նաև Աֆղանստանում, Մալիում և Իրաքում։ Սառը պատերազմի տարիներին օդուժը կարևոր դեր ուներ Ֆրանսիայի միջուկային զսպման համակարգում՝ ներառելով Dassault Mirage IV ռազմավարական ռմբակոծիչները և օդային միջուկային հարվածի կարողությունները։
1960-ականներից Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժերը վերակազմավորվեցին՝ առանձնացնելով ռազմավարական, մարտավարական, օդային պաշտպանության և ռազմական տրանսպորտի հրամանատարությունները։ Dassault Aviation-ի Mirage III, Mirage F1, Mirage 2000 և հետագայում Rafale ինքնաթիռները դարձան ֆրանսիական օդային ուժերի հիմնական մարտական հարթակներից։ 2009 թվականին Ֆրանսիան վերադարձավ ՆԱՏՕ-ի ինտեգրված ռազմական հրամանատարական կառուցվածք, իսկ 2011 թվականին մասնակցեց Լիբիայի օդային գործողություններին։
2019 թվականի հուլիսի 13-ին նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարեց Ֆրանսիայի տիեզերական հրամանատարության ստեղծման մասին, իսկ 2020 թվականին ռազմաօդային ուժերը պաշտոնապես վերանվանվեցին Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժեր[12]։ Նոր անվանումը պաշտոնապես ուժի մեջ մտավ 2020 թվականի հուլիսի 24-ին, իսկ նոր տարբերանշանը ներկայացվեց սեպտեմբերի 11-ին[4]։
Կազմակերպություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժերը ենթակա են շտաբի պետին և ներառում են շտաբ, ուժեր, օդային բազաներ, մարդկային ռեսուրսների վարչություն և ծառայություններ[13]։ Գլխավոր շտաբը գտնվում է Փարիզում՝ Բալար զինված ուժերի համալիրում։
Զորատեսակի հիմնական հրամանատարություններից են Օդային պաշտպանության և օդային գործողությունների հրամանատարությունը (CDAOA), որը վերահսկում է Ֆրանսիայի օդային տարածքը և օդային գործողությունները, Ռազմավարական օդային ուժերի հրամանատարությունը (CFAS), որը պատասխանատու է օդային միջուկային զսպման համար, Տարածքային օդային և տիեզերական հրամանատարությունը (CTAAE), ինչպես նաև Ֆրանսիայի տիեզերական հրամանատարությունը։
Օդային ուժերի մարտական բաղադրիչները ներառում են կործանիչ ավիացիայի, գրոհային և նախագծման ուժերի, հատուկ ուժերի, օդային պաշտպանության, հետախուզության, անօդաչու համակարգերի, ռազմավարական տրանսպորտի և օդային լիցքավորման ստորաբաժանումներ։ Ռազմավարական միջուկային ավիացիան հիմնված է Rafale B ինքնաթիռների և ASMP-A հրթիռների վրա, իսկ օդային լիցքավորման և ռազմավարական փոխադրումների հիմնական հարթակներից են Airbus A330 MRTT ինքնաթիռները։
Նշանակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժերը Ֆրանսիայի պաշտպանության համակարգի առանցքային բաղադրիչներից են։ Դրանք ապահովում են ազգային օդային տարածքի պաշտպանությունը, արտասահմանյան գործողությունների օդային աջակցությունը, ռազմավարական միջուկային զսպումը, ռազմական տրանսպորտը, հետախուզությունը և տիեզերական ոլորտի աճող ռազմական գործառույթները։ Տիեզերական հրամանատարության ստեղծումը և զորատեսակի վերանվանումը արտացոլում են Ֆրանսիայի ձգտումը՝ օդային և տիեզերական կարողությունները դիտարկել որպես միասնական ռազմավարական միջավայր։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ https://www.defense.gouv.fr/chiffres-cles-defense-2021
- ↑ https://www.lepoint.fr/societe/l-armee-de-l-air-francaise-change-de-nom-et-de-logo-11-09-2020-2391502_23.php
- ↑ «Armée de l'Air et de I'Espace». defense.gouv.fr. 2022 թ․ մարտի 10. Վերցված է 2024 թ․ հունիսի 2-ին.
- 1 2 «France: Goodbye Air Force, hello Air and Space Force». 2020 թ․ սեպտեմբերի 12.
- ↑ «Key defence figures 2014» (PDF) (ֆրանսերեն). Defense.gouv.fr. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ դեկտեմբերի 13-ին.
- ↑ «Military Database». www.scramble.nl. Վերցված է 2025-06-10-ին.
- ↑ Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918, p. 84.
- 1 2 History of light aviation of the French Army 1794–2008, Lavauzelle, Collection of History, Memory and Patrimony, Général André Martini, 2005, Paris, pages 36,42, 2-7025-1277-1
- ↑ Over the Front: The Complete Record of the Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914–1918, p. 85.
- ↑ Journal Officiel de la République Française of 9 December 1922 Արխիվացված 31 Դեկտեմբեր 2017 Wayback Machine
- ↑ «Book: "New History of the French Air Force"». Dassult Aviation. 2021 թ․ մայիսի 21. Վերցված է 2024 թ․ հունիսի 1-ին.
- ↑ «French President Emmanuel Macron announces creation of French space force». USA Today. Արխիվացված օրիգինալից 2023-06-01-ին.
- ↑ Légifrance, base CDEF(R), numéro R3224-8, Code de la Défense, Art. R.3224-8
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը] | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրանսիայի օդային և տիեզերական ուժեր» հոդվածին։ |
| ||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
