Ֆրանչեսկո Ռոզի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox cinema.png
Ֆրանչեսկո Ռոզի
իտալ.՝ Francesco Rosi
Francesco Rosi Cannes.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 15, 1922(1922-11-15)[1][1][2][3][4][5][6][7]
ԾննդավայրՆեապոլ, Իտալիա[2]
Մահացել էհունվարի 10, 2015(2015-01-10)[1][1][8][3][6][7] (92 տարեկանում)
Մահվան վայրՀռոմ, Իտալիա[8]
ՔաղաքացիությունFlag of Italy.svg Իտալիա
Մասնագիտացումկինոռեժիսոր, սցենարիստ և լրագրող
ՊարգևներՊատվավոր լեգիոնի շքանշանի սպա, «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, «Դավիդ դի Դոնաթելլո» մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, Ասպետական մեծ խաչի շքանշան. «Իտալիայի Հանրապետության համար ունեցած վաստակի համար», Doctor honoris causa of the University of Padua և Ոսկե արջ
IMDbID ID 0742940

Ֆրանչեսկո Ռոզի (իտալ.՝ Francesco Rosi, ծնվ. 1922 թ. նոյեմբերի 15, Նեապոլ - մահ. 2015 թ. հունվարի 10, Հռոմ), իտալացի ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և դերասան: 20-րդ դարի իտալական կինոարվեստի դասական, Իտալիայի ամենաշատ մրցանակներ ստացած կինոռեժիսորներից է, իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում արժանացել է Կաննի, Վենետիկի և Բեռլինի կինոփառատոների մրցանակներին, Բրիտանական և Իտալական կինոակադեմիաների պարգևներին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանչեսկո Ռոզին ծնվել է Նեապոլում: Նրա հայրն աշխատում էր նավաշինական արդյունաբերությունում և զբաղվում էր նաև ծաղրանկարչությամբ: Ֆրանչեսկոն քոլեջում սովորել է Իտալիայի ապագա նախագահ Ջորջո Նապոլիտանոյի հետ: Այնուհետև ուսումնասիրել է իրավունք, աշխատել որպես մանկական գրքերի նկարազարդող և Նեապոլի ռադիոյում որպես լրագրող: 1943 թվականին, համալսարանի իր համակուրսեցիների հետ միասին ձերբակալվել է ֆաշիզմի դեմ ելույթներ ունենալու համար: Կարողանալով փախչել, նա թաքնվել է Տոսկանայում և կապ հաստատել Դիմադրության շարժման հետ:

1946 թվականից որպես ռեժիսորի օգնական, աշխատել է Էտտորե Ջաննինիի, Լուկինո Վիսկոնտիի, իսկ հետագայում նաև Միքելանջելո Անտոնիոնիի, Մարիո Մոնիչելլիի և Լուչանո Էմմերի հետ: Նրա առաջին ֆիլմը «Քին կամ Հանճարը և անառակությունը» (1957 թ.) կինոնկարն էր` Վիտտորիո Գասմանի գլխավոր դերակատարմամբ: 1958 թվականին նա ստացել է Վենետիկի կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակը «Կանչ» կինոնկարի համար: Այդ ֆիլմից հետո նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման նեապոլյան մաֆիան էր: 1970-ական թվականների սկզբին սկսել է նկարահանել քաղաքական թեմաներով ֆիլմեր, որոնք իրենց մեջ ընդգրկում էին նշված թեմայի բավականին լայն շրջանակ: Նա իր ֆիլմերում մեծ ուշադրություն էր դարձնում փաստերի ճշմարտացիության և հերոսների հոգեկան ներաշխարհի վրա: Ըստ իտալացի գրող Տոնինո Գուերայի խոսքերի. «Կգա ժամանակ, երբ մենք Իտալիայի պատմությունը կուսումնասիրենք Ռոզիի ֆիլմերով»:

1970-ական թվականների երկրորդ կեսին, քաղաքական պայքարի անկումը իր ազդեցությունն ունեցավ Ֆրանչեսկո Ռոզիի ստեղծագործության վրա: Նրա ֆիլմերի թեմատիկայի շրջանակն ավելի է մեծանում: Այդ տարիների նրա ֆիլմերից էին «Քրիստոսը կանգ է առել Էբոլիում» (1979 թ.), «Երեք եղբայր» (1981 թ.), «Կարմեն» (1984 թ.) և այլն: 1990-ական թվականներին Ֆրանչեսկո Ռոզին հիմնականում զբաղվել է թատերական ներկայացումներ բեմադրելով:

Ֆրանչեսկո Ռոզին ամուսնացած էր Ջանկառլա Մանդելլիի հետ: Մահացել է բրոնխաբորբի բարդացումից` 2015 թվականի հունվարի 10-ին, համաշխարհային կինոարվեստում ունեցած ներդրումների համար Վենետիկի կինոփառատոնում «Ոսկե առյուծ» ստանալուց հետո` երեք տարի անց:

Մասնակի ֆիլմագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թվական Անվանում Բնօրինակ անվանում
1952  Կարմիր անձրևանոցը Camicie rosse
1957  Քին կամ Հանճարը և անառակությունը Kean - Genio e sregolatezza
1958  Կանչ La sfida
1959  Խարդախները (Կապողները) I magliari
1961  Սալվատորե Ջուլիանո Salvatore Giuliano
1963  Ձեռքերը քաղաքի վրա Le mani sulla città
1965  Ճշմարտության պահը Il momento della verità
1967  Լինում է, չի լինում... C'era una volta
1970  Մարդիկ դեմ են Uomini contro
1972  Մաթեիի գործը Il caso Mattei
1973  Լաքի Լուչանո Lucky Luciano
1975  Փայլող դիակներ Cadaveri eccellenti
1978  Քրիստոսը կանգ է առել Էբոլիում Cristo si è fermato a Eboli
1980  Երեք եղբայր Tre fratelli
1984  Կարմեն Carmen
1987  Հայտարարված մահվան ժամանակագրությունը Cronaca di una morte annunciata
1989  Մոռանալ Պալերմոն Dimenticare Palermo
1989  12 ռեժիսորներ` 12 քաղաքների մասին 12 registi per 12 città
1992  Նեապոլիտանյան օրագիր Diario napoletano
1997  Զինադադար La tregua

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]