Ֆրանկենշթեյն կամ ժամանակակից Պրոմեթևս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Ֆրանկենշթեյն կամ ժամանակակից Պրոմեթևս
Frankenstein
Frankenstein 1818 edition title page.jpg
Ենթավերնագիր The Modern Prometheus
Հեղինակ Մերի Շելլի[1]
Տեսակ գիրք
Ժանր ֆանտաստիկ վեպ, գիտաֆանտաստիկ վեպ, գոթական վեպ և նամակավեպ
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Կերպար(ներ) Վիկտոր Ֆրանկենշթեյն և Ֆրանկենշթեյն
Ստեղծման տարեթիվ 1816
Նախորդ History of a Six Weeks' Tour
Հաջորդ Valperga
Երկիր Flag of England.svg Անգլիա
Հրատարակման տարեթիվ մարտի 11, 1818
Պարգև(ներ)
Frankenstein Վիքիպահեստում

Ֆրանկենշթեյն կամ ժամանակակից Պրոմեթևս անգլիացի գրող Մերի Շելլիի վեպն է, որը պատմում է երիտասարդ գիտնական Վիկտոր Ֆրանկենշթեյնի պատմությունը, ով ստեղծում է մի անճոռնի արարած՝ հրեշ, որն էլ իր հերթին ի վերջո հանդիսանում է Վիկտորի և նրա ընտանիքի դժբախտությունների և կործանման պատճառը։ Շելլին սկսել է գրել վեպը՝ երբ նա դեռ 18 տարեկան էր և առաջին անգամ վեպը տպագրվել է 1818 թվականին Լոնդոնում, սակայն այդ հրատարակության վրա չի եղել հեղինակի անունը։ Շելլիի անունը, որպես հեղինակ, առաջին անգամ հայտնվել է 1823 թվականին Ֆրանսիայում լույս տեսած գրքի երկրորդ հրատարակության մեջ։

Շելլին ճամփորդել է Եվրոպայով 1814 թվականին, Հռենոս գետի շուրջ ճամփորդելիս նա եղել է նաև Գերնշեյմում, որը միայն 17 կիլոմետր է հեռու Ֆրանկենշթեյն դղյակից, որտեղ 2 դար առաջ մի ալքիմիկոս կատարել է իր փորձերը[2][3][4]։ Հետագայում նա եղել է Ջենեվայում, որտեղ էլ տեղի են ունենում վեպի հիմնական գործողությունները, այստեղ նրա և իր ուղեկիցների՝ Պերսի Բիշի Շելլիի, Ջորջ Բայրոնի և Ջոն Պոլիդորիի միջև եղել են բազմաթիվ զրույցներ գալվինիզմի և նմանատիպ օկուլիստական թեմաների շուրջ, նրանք վիճել են թե իրենցից ով կգրի լավագույն սարսափ պատմությունը։ Մի քանի օր թեմայի մասին մտածելով Շելլին ի վերջո երազում տեսել է մի գիտնականի, ով կյանք է տվել մի արարածի, և սարսափել է իր արածի ահավորությունից, Շելլի երազը հետագայում ծնունդ տվեց վեպի հիմնական սյուժեին։

Վեպը իր մեջ պարունակում է ինչպես գոթիկ ժանրի այնպես էլ ռոմանտիկ ժանրի մասեր, և այն կարելի է համարել գիտա-ֆանտաստիկ ժանրի առաջին նմուշներից մեկը։ Վեպը լայնածավալ ազդեցություն է թողել ինչպես գրական աշխարհում, նաև դրա շրջաններից դուրս և վեպի հիման վրա նկարահանվել են բազմաթիվ ֆիլմեր։ Վեպը հիմնականում ներկայացված և գրված է նամակների տեսքով։

Վեպի հիման վրա նկարահանված առաջին ֆիլմը ստեղծվել է 1910 թվականին «Ֆրանկենշթեյն» անվան ներքո, և նրա տևողությունը 16 րոպե է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11953887q
  2. Hobbler, Dorthy and Thomas. The Monsters: Mary Shelley and the Curse of Frankenstein. Back Bay Books; August 20, 2007
  3. Garrett, Martin. Mary Shelley. Oxford University Press, 2002
  4. Seymour, Miranda. Mary Shelley. Atlanta, GA: Grove Press, 2002. pg 110-111