Ֆիրնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Ֆիրնի
Phirni at Cool Point, Chandni Chawk.jpg
Արևելյան խոհանոց
Տեսակ դեսերտ
Բաղադրամասեր
Հիմնական կաթ, բրնձի կամ եգիպտացորենի ալյուր, շաքարավազ
Հնարավոր հիլ, շաֆրան, նուշ, դարչին

Ֆիրնի, կաթով և բրնձի, երբեմն եգիպտացորենի ալյուրով պատրաստված քաղցր ուտեստ: Ունի անուշապուրի խտություն, սովորաբար օգտագործվում է սառը վիճակում: Դեսերտի համ և բույր տալիս են ավելացնելով ընկույզ, մանրացրած հիլ, վարդաջուր: Ուտեստը զարդարում են շաֆրանով, նշի տերևներով կամ մանրացրած գետնանուշով[1]:

Ֆիրնի և նրա նմանօրինակ ուտեստներ կան Արևելյան խոհանոցում՝ արաբական, հնդկական: Ենթադրվում է, որ ուտեստը ծագել է Իրանում կամ Մերձավոր Արևելքում, այնուհետև հասել է Հնդկաստան[1]: Տարբեր երկրներում դեսերտը պատրաստում են տարբեր եղանակներով: Օրինակ, Հնդկաստանում ֆիրնին զարդարում են շաֆրանով, Աֆղանստանում՝ քրքումով: Իրանում կա ֆիրնիի տարատեսակ, երբ պատրաստում են՝ կաթի փոխարեն օգտագործելով նռան հյութ[2]:

Բրնձե ալյուր պատրաստելու համար բրինձը թրջում են ջրում, այնուհետև չորացնում են և մանրացնում հավանգով (հնում բրինձը մանրացնում էին երկու քարերի օգնությամբ[3]): Կարելի է օգտագործել պատրաստի բրնձե ալյուր: Երբեմն բրինձը մանրացնում են հնդկական ընկույզի հետ միասին՝ ստանալով բրնձաընկուզային ալյուր: Բրնձե ալյուրը խառնում են քիչ քանակությամբ կաթի հետ, լցնում են եռացող կաթի մեջ և եփում մարմանդ կրակի վրա, այնուհետև ավելացնում են շաքարավազ, աղ, վարդաջուր կամ վանիլ: Պարբերաբար խառնելով ուտեստը սառեցնում են, որպեսզի լավ լուծվի, դեռևս տաք վիճակում լցնում են ափսեի մեջ և հովացնում[4][5]: Բուսակերների համար ֆիրնին պատրաստում են ոչ թե կովի, այլ նշի կաթից[6]:

Մատուցելիս զարդարում են ընկույզով, դարչինով, շաֆրանով: Ուտեստի մակերևույթին դարչինով արված նկարը հյուրերին նվիրված սիմվոլիկ ցանկություն է արտահայտում[2]: Ֆիրնին տոնակատարությունների և հանդիսությունների ժամանակ պատրաստվող ավանդական ուտեստ է համարվում: Հնդկաստանում այն մատուցում են չթրծած կավից պատրաստված քարղաններով, որը ուտեստին յուրահատուկ համ է տալիս[1]:

Ժողովրդական բժշկության մեջ ֆիրնին օգտագործում են որպես ուժերը վերականգնող միջոց[7]:

Դեսերտի ավելի խիտ տեսակը հայտնի է անգլ.՝ Kheer անվանումով[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Davidson A., Jaine T. Firni // The Oxford Companion to Food. — 3rd ed.. — Oxford University Press, 2014. — 921 p.
  2. 2,0 2,1 «Фирни — молочный десерт из рисовой муки»։ webspoon.ru 
  3. Мамедова И.։ «Азербайджанское национальное лакомство — «Фирни»»։ Баку — Это (онлайн-журнал) 
  4. Фирни // Азербайджанская кухня. Первые блюда. Вторые блюда. — DirectMEDIA.
  5. Singh P. Firni with Pistacgios and Cashews // The Everything Indian Slow Cooker Cookbook. — Adams Media, 2012. — С. 245. — 324 с. — ISBN 978-1-4405-4168-1
  6. Hingle R. Saffron-Infused Creamy Pudding. Kesar Phirni // Vegan Richa's Indian Kitchen: Traditional and Creative Recipes for the Home Cook. — Vegan Heritage Press, 2015. — ISBN 978-1-9412521-09-3
  7. Дамиров И. А. Лекарственные растения Азербайджана: используемые в научной, народной медицине и перспективные для детальных исследований. — «Маариф», 1982. — С. 32. — 318 с.