Ֆիրնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Ֆիրնի
Kheer.jpg
Ենթատեսակբրնձով ուտեստ և հրուշակեղեն
Առաջացման երկիրFlag of India.svg Հնդկաստան
Kheer Վիքիպահեստում

Ֆիրնի, կաթով և բրնձի, երբեմն եգիպտացորենի ալյուրով պատրաստված քաղցր ուտեստ: Ունի անուշապուրի խտություն, սովորաբար օգտագործվում է սառը վիճակում: աղանդերի համ և բույր տալիս են ավելացնելով ընկույզ, մանրացրած հիլ, վարդաջուր: Ուտեստը զարդարում են շաֆրանով, նշի տերևներով կամ մանրացրած գետնանուշով[1]:

Ֆիրնի և նրա նմանօրինակ ուտեստներ կան Արևելյան խոհանոցում՝ արաբական, հնդկական: Ենթադրվում է, որ ուտեստը ծագել է Իրանում կամ Մերձավոր Արևելքում, այնուհետև հասել է Հնդկաստան[1]: Տարբեր երկրներում աղանդերը պատրաստում են տարբեր եղանակներով: Օրինակ, Հնդկաստանում ֆիրնին զարդարում են շաֆրանով, Աֆղանստանում՝ քրքումով: Իրանում կա ֆիրնիի տարատեսակ, երբ պատրաստում են՝ կաթի փոխարեն օգտագործելով նռան հյութ[2]:

Բրնձե ալյուր պատրաստելու համար բրինձը թրջում են ջրում, այնուհետև չորացնում են և մանրացնում հավանգով (հնում բրինձը մանրացնում էին երկու քարերի օգնությամբ[3]): Կարելի է օգտագործել պատրաստի բրնձե ալյուր: Երբեմն բրինձը մանրացնում են հնդկական ընկույզի հետ միասին՝ ստանալով բրնձաընկուզային ալյուր: Բրնձե ալյուրը խառնում են քիչ քանակությամբ կաթի հետ, լցնում են եռացող կաթի մեջ և եփում մարմանդ կրակի վրա, այնուհետև ավելացնում են շաքարավազ, աղ, վարդաջուր կամ վանիլ: Պարբերաբար խառնելով ուտեստը սառեցնում են, որպեսզի լավ լուծվի, դեռևս տաք վիճակում լցնում են ափսեի մեջ և հովացնում[4][5]: Բուսակերների համար ֆիրնին պատրաստում են ոչ թե կովի, այլ նշի կաթից[6]:

Մատուցելիս զարդարում են ընկույզով, դարչինով, շաֆրանով: Ուտեստի մակերևույթին դարչինով արված նկարը հյուրերին նվիրված սիմվոլիկ ցանկություն է արտահայտում[2]: Ֆիրնին տոնակատարությունների և հանդիսությունների ժամանակ պատրաստվող ավանդական ուտեստ է համարվում: Հնդկաստանում այն մատուցում են չթրծած կավից պատրաստված քարղաններով, որը ուտեստին յուրահատուկ համ է տալիս[1]:

Ժողովրդական բժշկության մեջ ֆիրնին օգտագործում են որպես ուժերը վերականգնող միջոց[7]:

Աղանդերի ավելի խիտ տեսակը հայտնի է անգլ.՝ Kheer անվանումով[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Davidson A., Jaine T. Firni // The Oxford Companion to Food. — 3rd ed.. — Oxford University Press, 2014. — 921 p.
  2. 2,0 2,1 «Фирни — молочный десерт из рисовой муки»։ webspoon.ru 
  3. Мамедова И.։ «Азербайджанское национальное лакомство — «Фирни»»։ Баку — Это (онлайн-журнал) 
  4. Фирни // Азербайджанская кухня. Первые блюда. Вторые блюда. — DirectMEDIA.
  5. Singh P. Firni with Pistacgios and Cashews // The Everything Indian Slow Cooker Cookbook. — Adams Media, 2012. — С. 245. — 324 с. — ISBN 978-1-4405-4168-1
  6. Hingle R. Saffron-Infused Creamy Pudding. Kesar Phirni // Vegan Richa's Indian Kitchen: Traditional and Creative Recipes for the Home Cook. — Vegan Heritage Press, 2015. — ISBN 978-1-9412521-09-3
  7. Дамиров И. А. Лекарственные растения Азербайджана: используемые в научной, народной медицине и перспективные для детальных исследований. — «Маариф», 1982. — С. 32. — 318 с.