Ֆինմարք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Ֆինմարք
Finnmark
Դրոշ Զինանշան
Flag of Finnmark.svg
Finnmark våpen.svg
Locator map of municipalities in Finnmark, Norway numbered.svg
Երկիր Նորվեգիա Նորվեգիա
Կարգավիճակ կոմսություն
Մտնում է Հյուսիսային Նորվեգիա
Ներառում է 19 կոմունա
Վարչկենտրոն Վադսյո
Խորհրդի նախագահ Կիրստի Սակսի
շրջանային ղեկավար Գունար Չեննեի
Բնակչություն (2013)
74 534[1] (19 տեղ)
Խտություն 1,53 ( 19 տեղ)
Տարածք 48 631[2] կմ² (1 տեղ)
Finnmark kart.png
Սահմանակցում է Թրոմս և Լափլանդ
Ժամային գոտի UTC+1
ISO 3166-2 կոդ NO-20
Կոորդինատներ: 70° հս․ լ. 25° ավ. ե. / 70° հս․. լ. 25° ավ. ե. / 70; 25 և Կոորդինատներ: 70°4′ հս․ լ. 29°44′ ավ. ե. / 70.067° հս․. լ. 29.733° ավ. ե. / 70.067; 29.733{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page
ffk.no

Ֆինմարք (նորվ.՝ և ֆին.՝ Finnmark), Նորվեգիայի ամենահյուսիսային և զբաղեցրած տարածքի առումով ամենամեծ կոմսությունը (ֆյուլքե): Վարչական կենտրոնն է Վադսյո քաղաքը[3]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինմարքի մարզն աշխարհագրական առումով ամբողջությամբ գտնվում է Հյուսիսային բևեռային շրջանից դեպի հյուսիս: Սահմանակից է Բարենցի ծովին: Ափերը կտրտված են ֆյորդերով, որոնցից ամենամեծերն են Վարանգեր, Պորսանգեր և Լակսե ֆյորդերը: Զբաղեցնում է 48631 կմ² տարածք (Դանիայից մեծ տարածք): Տարածքի մոտ 36% զբաղեցնում են բարձրավանդակները, որտեղ գտնվում է տարածաշրջանի ամենամեծ լիճը՝ 68 կմ² մակերեսով Իեշյավրե[4]:

Ֆինմարքն արևմուտքից սահմանակցում է նորվեգական Թրոմս կոմսությանը, հարավից Ֆինլանդիային և արևելքից Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզին: Ռուսաստանի հետ սահմանի երկարությունը 219,1 կմ է: Այստեղ է գտնվում Նորվեգիայի և Ռուսաստանի միջև միակ սահմանային անցակետը՝ Բորիսոգլեբսկ - Ստուրսկուգ (նորվ.՝ Storskog):

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինմարքի կլիման մերձարկտիկական է: Ընդհանուր առմամբ դաժան կլիմա ունի, որը փոքր ինչ մեղմվում է Գոլֆստրիմի տաք հոսանքների շնորհիվ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինմարքի տարածքը հնուց ի վեր բնակեցված է եղել սաամների ցեղերով: Նովգորոդա-նորվեգական 1326 թվականի համաձայնագրով այդ տարածքները հարկատու են եղել Նովգորոդի Հանրապետությանը: 18-րդ դարի սկզբին տարածաշրջանը վերջնականապես դարձավ նորվեգական:

Սաամները էապես տուժեցին եվրոպական մի շարք գերտերությունների (Դանիա, Նորվեգիա, Շվեդիա և Ռուսաստան) օկուպացիայի և սահմանված հարկերի պատճառով: Նորվեգիայի կազմ մտնելուց հետո սաամները զգալի չափով ձուլվեցին նորվեգական իշխանությունների սիմիլացիոն քաղաքականության հետևանքով: Մարդու իրավունքների հետ կապված իրավիճակը դրականորեն փոխվեց միայն 1990-ական թվականներին, երբ սաամների լեզուն և մշակույթը վերջապես ճանաչվեց պետության կողմից:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինմարքի տարածաշրջանում բնակչության խտությունն ամենացածրն է Նորվեգիայում, ընդամենը 1,53 մարդ/կմ²: Բնակչության թվաքանակը 74534 է (Նորվեգիայի բնակչության 1,6%-ը): Բնակչության մեծ մասը նորվեգացիներ են (մոտ 70%), ովքեր 14-ից 18-րդ դարերում տեղափոխվածների ժառանգներն են: Սակայն տարածաշրջանում բնակչության թվաքանակի զգալի մասը (մոտ 24%) սաամներն են, որոնց լեզուն նրանց խիտ բնակեցված որոշ շրջաններում հանդիսանում է պաշտոնական: Ֆինմարքում բնակվում են նաև ֆիններ (20-րդ դարի գաղթականների ժառանգները) և քիչ քանակությամբ ռուսներ և Ռուսաստանի քաղաքացիներ, որոնք այստեղ են եկել հիմնականում 1990-ական թվականներին:

Պետական լեզուն հանդիսանում է նորվեգերենը, իսկ պաշտոնականը նաև սաամերենը:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինմարքի մարզի տնտեսությունը հիմնված է ծովի հետ, մասնավորապես նավթագազային հանքավայրերի շահագործման, ձկնորսության և ձկնավերամշակման արդյունաբերության հետ:

Վարչատարածքային բաժանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինմարքի մարզը բաժանված է 19 համայնքների

Մինմարքի կոմունաներ
Անվանումը Finnmark municipalities.png
  1. Ալտա (Alta)
  2. Բերլեվոգ (Berlevåg)
  3. Բոցֆորդ (Båtsfjord)
  4. Գամվիկ (Gamvik)
  5. Համերֆեստ (Hammerfest)
  6. Հասվիկ (Hasvik)
  7. Կարասիոկ (Kárášjohka — Karasjok)
  8. Կյոտուկեյն (Guovdageaidnu — Kautokeino)
  9. Կվալսուն (Kvalsund)
  10. Լեբեսյու (Lebesby)
  11. Լոպա (Loppa)
  12. Մոսյո (Måsøy)
  13. Նեսեբյու (Unjárga — Nesseby)
  14. Նորդկապ (Nordkapp)
  15. Պորսանգեր (Porsanger)
  16. Սյոր-Վարանգեր (Sør-Varanger)
  17. Տանա (Deatnu — Tana)
  18. Վադսյո (Vadsø)
  19. Վարդյո (Vardø)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Նորվեգիայի վիճակագրական տվյալներ: (նորվեգերեն)
  2. «Statistical Yearbook of Norway 2012, Table 19: Total area, distribution of area and length of coastline, by county. 2011» (անգլերեն)։ Statistics Norway (Statistisk sentralbyrå)։ Վերցված է 2013-09-03 
  3. La oss snakke norsk. (նորվեգերեն)
  4. Iešjávri. (նորվեգերեն)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]