Ֆինանսական տարի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ֆիսկալ տարի (նաև ֆինանսական տարի կամ երբեմն բյուջետային տարի), որն օգտագործվում է պետական, ինչպես նաև բիզնեսի և այլ կազմակերպությունների կողմից ֆինանսական հաշվետվությունների համար։ Բազմաթիվ օրենքներ պահանջում են, որ ընկերության ֆինանսական հաշվետվությունները կազմվեն և հրապարակվեն տարեկան կտրվածքով, բայց հիմնականում ոչ թե հաշվետու ժամանակահատվածը համապատասխանեցվի օրացուցային տարվա հետ (հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը)։ Հարկային օրենսդրությունը սովորաբար պահանջում է վարել հաշվապահական հաշվառումը և հարկերը հաշվարկել տարեկան կտրվածքով, որոնք սովորաբար համապատասխանում են ֆինանսական տարվան։ Տարեկան կտրվածքով հարկի հաշվարկը հատկապես կարևոր է ուղղակի հարկերի համար, ինչպիսին է եկամտահարկը։

Որոշ ընկերություններ, ինչպիսիք են Cisco Systems-ը[1], իրենց ֆինանսական տարին ավարտում են ամեն տարի շաբաթվա նույն օրը (օրինակ՝ ուրբաթ օրը՝ դեկտեմբերի 31-ին ամենամոտը)։ Նման համակարգի պայմաններում որոշ ֆինանսական տարիներ ունեն 52, իսկ մյուսները՝ 53 շաբաթ[2]։

Օրացուցային տարին ԱՄՆ-ում և Միացյալ Թագավորության ֆինանսական տարին օգտագործվում է որպես խոշոր կորպորացիաների մեծամասնության համար հանրային առևտրով զբաղվող ընկերությունների շուրջ 65% -ի կողմից։ Այդպես է աշխարհի շատ երկրներում, բացառությամբ մի քանի երկրների, ինչպիսիք են Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան և Ճապոնիան[3]։

Շատ բուհերի համար ֆինանսական տարին ավարտվում է ամռանը, ֆինանսական տարին ուսումնական տարվա (և, որոշ դեպքերում, ներառյալ պետական բուհերի հետ, պետական կառավարության ֆինանսական տարվա) հետ համապատասխանեցնելու համար, և նաև այն պատճառով, որ ամռան ամիսներին համալսարանը սովորաբար ավելի քիչ է զբաղված[4]։

Լրատվամիջոցների/կապի վրա հիմնված որոշ կազմակերպություններ որպես իրենց ֆինանսական տարվա հիմք օգտագործում են հեռարձակման օրացույցը։ Որոշ երկրներում ֆինանսական տարին նշվում է այն օրացուցային տարեթվով, որով այն սկսվում է։ Օրինակ՝ Հնդկաստանում 2022 թվականի մարտին կատարված ծախսերը կլինեին 2021 ֆինանսական տարվա մի մասը, որը կգործեր ապրիլ-մարտ ամիսների օրացույցով։ Այլ երկրներում ֆինանսական տարին նշվում է այն օրացուցային տարեթվով, որով այն ավարտվում է։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում դաշնային կառավարության ծախսերը, որոնք կատարվել են 2021 թվականի նոյեմբերի 14-ին, կպատկանեին 2022 ֆինանսական տարվան, որը գործում է հոկտեմբեր–սեպտեմբեր ամիսների ֆինանսական օրացույցով[5]։

Տարբեր ֆինանսական տարիների աղյուսակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Start date of fiscal year by country
Երկիր Նպատակ (Հուլ) (Օգ) (Սեպ) (Հոկ) (Նոյ) (Դեկ) Հունվ Փետ Մարտ Ապր Մայ Հուն Հուլ Օգ Սեպ Հոկ Նոյ Դեկ (Հունվ) (Փետ) (Մարտ)
Ավստրալիա
Ավստրիա
Բանգլադեշ
Բելգիա
Բրազիլիա
Կանադա կառավարություն
կորպորատիվ / անձնական
Չինաստան
Կոստա Ռիկա
Եգիպտոս
Եթովպիա հուլիսի 8
Ֆրանսիա
Գերմանիա
Հունաստան
Հոնգ Կոնգ
Հնդկաստան
Ինդոնեզիա
Իրան մարտի 21
Իսրայել
Իտալիա
Ճապոնիա կառավարություն / կորպորատիվ
անձնական
Մեքսիկա
Նեպալ հուլիսի 16
Նիդեռլանդներ
Նոր Զելանդիա կառավարություն
կորպորատիվ / անձնական
Պակիստան
Պորտուգալիա
Քաթար
Իռլանդիայի Հանրապետություն
Ռումինիա
Ռուսաստան
Սինգապուր կառավարություն
անձնական
Հարավային Աֆրիկա
Հարավային Կորեա
Իսպանիա
Շվեդիա անձնական
կորպորատիվ
Շվեյցարիա
Թայվան
Թայլանդ
Թուրքիա
ԱԷՄ
Մեծ Բրիտանիա անձնական ապրիլի 6
կորպորատիվ/կառավարություն
ԱՄՆ դաշնային
նախանգների մեծ մասը
կորպորատիվ / անձնական
Country Purpose (Հուլ) (Օգ) (Սեպ) (Հոկ) (Նոյ) (Դեկ) Հունվ Փետ Մարտ Ապր Մայ Հուն Հուլ Օգ Սեպ Հոկ Նոյ Դեկ (Հունվ) (Փետ) (Մարտ)

Հարկային տարի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիզիկական անձանց և սուբյեկտների համար եկամտային հարկի հաշվետվության և վճարման համար հարկվող տարին հաճախ հայտնի է որպես հարկ վճարողի հարկային տարի կամ հարկվող տարի[6]։ Բազմաթիվ հարկ վճարողներ կարող են ընտրել իրենց հարկային տարին։ Որոշ դաշնային երկրներ, ինչպիսիք են Կանադան և Շվեյցարիան, պահանջում են, որ նահանգային հարկային տարին համապատասխանեցվի դաշնային տարվա հետ։ Գրեթե բոլոր օրենքները պահանջում են, որ հարկային տարին լինի 12 ամիս կամ 52/53 շաբաթ։ Այնուամենայնիվ, կարճ տարիները թույլատրվում են որպես առաջին տարի կամ հարկային տարիները փոխելիս[7]։

Երկրների մեծ մասը պահանջում է, որ բոլոր ֆիզիկական անձինք եկամտահարկ վճարեն օրացուցային տարվա հիման վրա։ Բացառություններ են․

  • Ավստրալիա. Ֆիզիկական անձինք եկամտահարկ են վճարում` հաշվի առնելով հուլիսի 1-ի ֆինանսական տարին, մինչև հունիսի 30-ը
  • Միացյալ Թագավորություն. Ֆիզիկական անձանց հարկային տարին սկսվում է ապրիլի 6-ին։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ Բրիտանիան պատմականորեն ունեցել է օրացույցային տարի, որը սկսվում է Հուլյան օրացույցում գտնվող Լեդիի օրը (մարտի 25-ին), բայց այդ օրը ավարտվում է ֆինանսական տարին։ Երբ 1752 թվականին Մեծ Բրիտանիան ընդունել է Գրիգորյան օրացույցը, մարտի 25-ը դարձել է ապրիլի 5-ը, իսկ մարտի 26-ը` ապրիլի 6-ը[8]։
  • Միացյալ Նահանգներ. Ֆիզիկական անձինք կարող են (բայց հազվադեպ են ընտրում) ընտրել ցանկացած հարկային տարի` ենթակա IRS հաստատման։
  • Շատ օրենքներ պահանջում են, որ հարկային տարին համապատասխանի հարկ վճարողի ֆինանսական տարվան՝ ֆինանսական հաշվետվությունների համար։ Միացյալ Նահանգները ուշագրավ բացառություն է. հարկ վճարողները կարող են ընտրել ցանկացած հարկային տարի, բայց պետք է պահեն գրքեր և գրառումներ անեն այդ տարվա համար։

Ընթացքը տարբեր երկրներում/տարածաշրջանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ որոշ օրենքների, մասնավորապես այն երկրներում, որոնք թույլ են տալիս հարկերի համախմբում, ձեռնարկությունների մաս կազմող ընկերությունները պետք է օգտագործեն գրեթե նույն ֆինանսական տարին (որոշ իրավասություններում, ինչպիսիք են ԱՄՆ-ը և Ճապոնիան թույլատրում են մինչև երեք ամսվա տարբերություն[9]։

Աֆղանստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աֆղանստանում ֆիսկալ տարին 2011 թվականին մարտի 21-ից կամ 22-ից փոխվել է մարտի 20-ի կամ 21-ի։ Ֆինանսական տարին անցնում է աֆղանական կամ արևային օրացույցով, քանի որ Գրիգորյան և աֆղանների օրացույցներում նահանջ տարվա պատճառով տարիների մեկնարկի ամսաթվում կարող են լինել փոքր տարբերություններ։ Ինչպես ցույց է տրված ստորև գծապատկերում, նահանջ տարիները լինելու են 2020-ին և 2024-ին, բայց կհամապատասխանեցվեն Գրիգորյան օրացույցի հետ[10]։

Արևային և Գրիգորյան օրացույցների համապատասխանությունը (նշվում են Արևային օրացույցի նահանջ տարիները*)

33-ամյա ցիկլ[11] Արևային օրացույց Գրիգորյան տարի Արևային օրացույց Գրիգորյան տարի
1 1354* 21 մարտ 1975 – 20 մարտ 1976 1387* 20 մարտ 2008 – 20 մարտ 2009
2 1355 21 մարտ 1976 – 20 մարտ 1977 1388 21 մարտ 2009 – 20 մարտ 2010
3 1356 21 մարտ 1977 – 20 մարտ 1978 1389 21 մարտ 2010 – 20 մարտ 2011
4 1357 21 մարտ 1978 – 20 մարտ 1979 1390 21 մարտ 2011 – 19 մարտ 2012
5 1358* 21 մարտ 1979 – 20 մարտ 1980 1391* 20 մարտ 2012 – 20 մարտ 2013
6 1359 21 մարտ 1980 – 20 մարտ 1981 1392 21 մարտ 2013 – 20 մարտ 2014
7 1360 21 մարտ 1981 – 20 մարտ 1982 1393 21 մարտ 2014 – 20 մարտ 2015
8 1361 21 մարտ 1982 – 20 մարտ 1983 1394 21 մարտ 2015 – 19 մարտ 2016
9 1362* 21 մարտ 1983 – 20 մարտ 1984 1395* 20 մարտ 2016 – 20 մարտ 2017
10 1363 21 մարտ 1984 – 20 մարտ 1985 1396 21 մարտ 2017 – 20 մարտ 2018
11 1364 21 մարտ 1985 – 20 մարտ 1986 1397 21 մարտ 2018 – 20 մարտ 2019
12 1365 21 մարտ 1986 – 20 մարտ 1987 1398 21 մարտ 2019 – 19 մարտ 2020
13 1366* 21 մարտ 1987 – 20 մարտ 1988 1399* 20 մարտ 2020 – 20 մարտ 2021
14 1367 21 մարտ 1988 – 20 մարտ 1989 1400 21 մարտ 2021 – 20 մարտ 2022
15 1368 21 մարտ 1989 – 20 մարտ 1990 1401 21 մարտ 2022 – 20 մարտ 2023
16 1369 21 մարտ 1990 – 20 մարտ 1991 1402 21 մարտ 2023 – 19 մարտ 2024
17 1370* 21 մարտ 1991 – 20 մարտ 1992 1403* 20 մարտ 2024 – 20 մարտ 2025
18 1371 21 մարտ 1992 – 20 մարտ 1993 1404 21 մարտ 2025 – 20 մարտ 2026
19 1372 21 մարտ 1993 – 20 մարտ 1994 1405 21 մարտ 2026 – 20 մարտ 2027
20 1373 21 մարտ 1994 – 20 մարտ 1995 1406 21 մարտ 2027 – 19 մարտ 2028
21 1374 21 մարտ 1995 – 19 մարտ 1996 1407 20 մարտ 2028 – 19 մարտ 2029
22 1375* 20 մարտ 1996 – 20 մարտ 1997 1408* 20 մարտ 2029 – 20 մարտ 2030
23 1376 21 մարտ 1997 – 20 մարտ 1998 1409 21 մարտ 2030 – 20 մարտ 2031
24 1377 21 մարտ 1998 – 20 մարտ 1999 1410 21 մարտ 2031 – 19 մարտ 2032
25 1378 21 մարտ 1999 – 19 մարտ 2000 1411 20 մարտ 2032 – 19 մարտ 2033
26 1379* 20 մարտ 2000 – 20 մարտ 2001 1412* 20 մարտ 2033 – 20 մարտ 2034
27 1380 21 մարտ 2001 – 20 մարտ 2002 1413 21 մարտ 2034 – 20 մարտ 2035
28 1381 21 մարտ 2002 – 20 մարտ 2003 1414 21 մարտ 2035 – 19 մարտ 2036
29 1382 21 մարտ 2003 – 19 մարտ 2004 1415 20 մարտ 2036 – 19 մարտ 2037
30 1383* 20 մարտ 2004 – 20 մարտ 2005 1416* 20 մարտ 2037 – 20 մարտ 2038
31 1384 21 մարտ 2005 – 20 մարտ 2006 1417 21 մարտ 2038 – 20 մարտ 2039
32 1385 21 մարտ 2006 – 20 մարտ 2007 1418 21 մարտ 2039 – 19 մարտ 2040
33 1386 21 մարտ 2007 – 19 մարտ 2008 1419 20 մարտ 2040 – 19 մարտ 2041

Ինդոնեզիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինդոնեզիայում ֆինանսական տարին օրացուցային է՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը ։

Իրան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանում ֆինանսական տարին սովորաբար սկսվում է մարտի 21-ին կամ 22-ին և ավարտվում է հաջորդ տարվա մարտի 20-ին կամ 21-ին։

Իռլանդիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իռլանդիայում ֆինանսական տարին օրացուցային է՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը։ Մինչև 2001 թվականը, Միացյալ Թագավորությունում, ապրիլի 5-ին ավարտվող տարին էր, բայց եվրոյի ներդրմամբ փոխվել է։ 2001 թվականին հարկային տարին ինը ամիս էր` ապրիլից դեկտեմբեր։

Իսրայել[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսրայելում ֆինանսական տարին օրացուցային է՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը։

Իտալիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իտալիայում ֆինանսական տարին օրացուցային է՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը։ Այն փոխվել է 1965 թվականին, մինչ այդ հուլիսի 1-ից հունիսի 30-ն էր։

Մակաո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մակաոյում ֆինանսական տարին հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ն է։

Մեքսիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեքսիկայում ֆինանսական տարին օրացուցային է՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը։

Մյանմա/Բիրմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մյանմայում ֆինանսական տարին հոկտեմբերի 1-ից սեպտեմբերի 30-ն է[12]։

Նեպալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեպալում ֆինանսական տարին հուլիսի 16-հուլիսի 15-ն է։

Նոր Զելանդիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոր Զելանդիայում կառավարության ֆինանսական տարին հուլիսի 1-ն է մինչև հաջորդ տարվա հունիսի 30-ը և տարածվում է նաև բյուջեի վրա։ Ընկերության և անձնական ֆինանսական տարին ապրիլի 1-ից մարտի 31-ն է և տարածվում է ընկերության և անձնական եկամտահարկի վրա[13]։

Լեհաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեհաստանում ֆինանսական տարին հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ն է։

Պորտուգալիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պորտուգալիայում ֆինանսական տարին օրացուցային է՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը։

Կատար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կատարում ֆինանսական տարին հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ն է։

Ռումինիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռումինիայում ֆինանսական տարին օրացուցային է ՝ հունվարի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը։


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Richtel Matt (12 May 2004)։ «Cisco Profit For Quarter Slightly Beats Estimates»։ The New York Times։ The New York Times Company։ Վերցված է 14 August 2012 
  2. Ed St John
  3. Thomson ONE Banker, Thomson Reuters Datastream and individual companies (31 March 2011)։ «FT UK 500 2011»։ Financial Times։ The Financial Times Ltd։ Վերցված է 14 August 2012 
  4. «Fiscal Year»։ The World Factbook։ Central Intelligence Agency։ Վերցված է 24 May 2020 
  5. «Definition of fiscal year investopedia.com» 
  6. See, e.g., U.S. IRS Publication 538.
  7. «26 U.S. Code § 441 - Period for computation of taxable income»։ LII / Legal Information Institute։ Վերցված է 5 January 2016 
  8. 26 USC 443.
  9. See instructions to IRS Form 1128 and 26 USC 441–444.
  10. «Change in Afghan fiscal year»։ Khaama.com։ 17 October 2011։ Վերցված է 2020-05-24 
  11. The Persian calendar for 3000 years, (Kazimierz M Borkowski), Earth, Moon, and Planets, 74 (1996), No. 3, pp 223–230. Available at [1].
  12. «The World Factbook»։ Վերցված է 5 January 2016 
  13. «Annual Report»։ Վերցված է 5 January 2016