Jump to content

Ֆինանսական ճարտարագիտություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ֆինանսական ճարտարագիտություն, բազմամասնագիտական ոլորտ, որը ներառում է ֆինանսական տեսությունը, ճարտարագիտության մեթոդները, մաթեմատիկայի գործիքները և ծրագրավորման պրակտիկան[1]։ Այն նաև սահմանվել է որպես տեխնիկական մեթոդների կիրառում, մասնավորապես մաթեմատիկական ֆինանսներից և հաշվողական ֆինանսներից, ֆինանսների պրակտիկայում[2]։

Ֆինանսական ճարտարագիտությունը կարևոր դեր է խաղում բանկի հաճախորդակենտրոն ածանցյալ գործիքների բիզնեսում[3]՝ տրամադրելով պատվերով պատրաստված արտաբորսայական պայմանագրեր և «էկզոտիկ» գործիքներ, ինչպես նաև ներդնելով տարբեր կառուցվածքային արտադրանքներ, որոնք ներառում են քանակական մոդելավորում, քանակական ծրագրավորում և ռիսկերի կառավարման ֆինանսական արտադրանքներ՝ համաձայն կանոնակարգերի և Բազելի կապիտալի/իրացվելիության պահանջների։

«Ֆինանսական ճարտարագիտություն» տերմինի ավելի հին, բայց այսօր ավելի քիչ օգտագործվող իմաստը վերաբերում է կորպորատիվ հաշվեկշռերի ագրեսիվ վերակազմավորմանը։ Մաթեմատիկական ֆինանսը ֆինանսների ոլորտում մաթեմատիկայի կիրառումն է[4]։ Հաշվարկային ֆինանսն ու մաթեմատիկական ֆինանսը երկուսն էլ ֆինանսական ինժեներիայի ենթաբնագավառներ են։ Հաշվարկային ֆինանսը համակարգչային գիտության ճյուղ է, որն ուսումնասիրում է ֆինանսական մոդելավորման ընթացքում առաջացող տվյալներն ու ալգորիթմները։

Գիտական ոլորտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինանսական ճարտարագիտությունը հիմնված է կիրառական մաթեմատիկայի, համակարգչային գիտության, վիճակագրության և տնտեսագիտական տեսության գործիքների վրա[5]։ Ամենալայն իմաստով, ֆինանսների մեջ տեխնիկական գործիքներ օգտագործող յուրաքանչյուր ոք կարող է կոչվել ֆինանսական ճարտարագետ, օրինակ՝ բանկի ցանկացած համակարգչային ծրագրավորող կամ կառավարության տնտեսական բյուրոյի ցանկացած վիճակագիր[6]։ Այնուամենայնիվ, մասնագետների մեծ մասը սահմանափակում է այս տերմինը միայն այն անձանց համար, ովքեր կրթված են ժամանակակից ֆինանսների գործիքների ամբողջ շրջանակում և որոնց աշխատանքը հիմնված է ֆինանսական տեսության վրա[7]։ Այն երբեմն նույնիսկ ավելի է սահմանափակվում՝ ընդգրկելով միայն նոր ֆինանսական ապրանքներ և ռազմավարություններ ստեղծողներին[4]։

Չնայած իր անվանմանը, ֆինանսական ճարտարագիտությունը չի պատկանում ավանդական մասնագիտական ճարտարագիտությունից որևէ ոլորտի, չնայած շատ ֆինանսական ճարտարագիտություններ նախապես ուսումնասիրել են ճարտարագիտություն, և այս ոլորտում ասպիրանտուրայի կոչում առաջարկող շատ համալսարաններ պահանջում են, որ դիմորդները ունենան նաև ճարտարագիտական նախապատրաստություն[8][9]։ Միացյալ Նահանգներում Ճարտարագիտության և տեխնոլոգիաների հավատարմագրման խորհուրդը (ABET) չի հավատարմագրում ֆինանսական ճարտարագիտության աստիճանները[10]։ Միացյալ Նահանգներում ֆինանսական ճարտարագիտութան ծրագրերը հավատարմագրված են Քանակական ֆինանսների միջազգային ասոցիացիայի կողմից[11]։

Քանակական վերլուծաբանը («Քվանտ») լայն տերմին է, որը ներառում է ցանկացած անձի, ով մաթեմատիկան կիրառում է գործնական նպատակներով, այդ թվում՝ ֆինանսական ինժեներներին։ Քվանտը հաճախ ընկալվում է որպես «ֆինանսական քվանտ», որի դեպքում այն նման է ֆինանսական ինժեների բառին[12]։ Տարբերությունն այն է, որ հնարավոր է լինել տեսական քվանտ կամ քվանտ ֆինանսների միայն մեկ մասնագիտացված ոլորտում, մինչդեռ «ֆինանսական ինժեներ» սովորաբար ենթադրում է լայն փորձառություն ունեցող մասնագետ[13]։

«Հրթիռային գիտնական» (տիեզերական ճարտարագետ) տերմինն ավելի հին է, որն առաջին անգամ օգտագործվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ (Վեռներ ֆոն Բրաուն) հրթիռների մշակման ժամանակ, իսկ ավելի ուշ՝ ՆԱՍԱ-ի տիեզերական ծրագրում։ Այն հարմարեցվել է ֆինանսական քվանտների առաջին սերնդի կողմից, որոնք Ուոլ Սթրիթ են ժամանել 1970-ականների վերջին և 1980-ականների սկզբին[14]։ Ֆինանսական «հրթիռային գիտնականները» սովորաբար եղել են կիրառական մաթեմատիկայի, վիճակագրության կամ ֆինանսների ոլորտից և իրենց ողջ կարիերան անցկացնում էին ռիսկերի դիմելով[15] Լ Նրանց չէին վարձում իրենց մաթեմատիկական տաղանդների համար, նրանք կամ աշխատում էին իրենց համար, կամ կիրառում էին մաթեմատիկական մեթոդներ ավանդական ֆինանսական աշխատանքներում[7][16]։ Ֆինանսական ինժեներների ավելի ուշ սերունդը ավելի հակված էր ունենալու մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, էլեկտրատեխնիկայի և համակարգչային ճարտարագիտության դոկտորի աստիճաններ, և հաճախ իրենց կարիերան սկսել են ակադեմիական կամ ոչ ֆինանսական ոլորտներում[17][18]։

Քննադատություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինանսական ճարտարագիտության ականավոր քննադատներից մեկը Նյու Յորքի համալսարանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆինանսական ճարտարագիտության պրոֆեսոր Նասիմ Թալեբն է[19] որը պնդում է, որ այն փոխարինում է առողջ բանականությանը և հանգեցնում է աղետի։ Տնտեսական մի շարք փլուզումներ շատ կառավարությունների ստիպել են պնդել ֆինանսական ճարտարագիտությունից «իրական» ճարտարագիտութանը վերադառնալու անհրաժեշտության մասին։ Ավելի մեղմ քննադատություն է հնչել Էմանուել Դերմանի[20] կողմից, որը ղեկավարում է Կոլումբիայի համալսարանի ֆինանսական ճարտարագիտության աստիճանի ծրագիրը։ Նա ֆինանսական խնդիրների պատճառը համարում է մոդելների վրա չափազանց կախվածությունը։

Շատ այլ հեղինակներ բացահայտել են ֆինանսական ճարտարագիտության մեջ աղետների պատճառ հանդիսացող կոնկրետ խնդիրներ՝

  • Աարոն Բրաունը[21] անվանել է քվանտների և կարգավորողների միջև «կապիտալ» հասկացության իմաստի շուրջ շփոթությունը։
  • Իան Ստյուարտը[22] քննադատել է Բլեք-Շոլսի բանաձևը
  • Պաբլո Տրիանան[23] չի սիրում ռիսկի դիմաց արժեքը
  • Սքոթ Փաթերսոնը[24][25] մեղադրել է քանակական առևտրականներին, իսկ ավելի ուշ՝ բարձր հաճախականության առևտրականներին
  • Դուգլաս Վ. Հաբարդը[26] նշում է, որ Բլեք-Շոլսի բանաձևը, ինչպես նաև ժամանակակից պորտֆելի տեսությունը, որևէ փորձ չեն անում բացատրելու գների փոփոխությունների հիմքում ընկած կառուցվածքը։
  • Ջեյմս Ռիքարդսը[27] պնդում է, որ ֆինանսական ռիսկերի կառավարման հիմքում ընկած «հիմնական ենթադրությունները» թերի են։

Ֆինանսական ճարտարագետների հետ հաճախ կապվող ֆինանսական նորարարությունը 2009 թվականին ծաղրի է ենթարկել Դաշնային պահուստային համակարգի նախկին նախագահ Փոլ Վոլքերը, երբ նա ասել է, որ դա ռիսկային արժեթղթերի կոդային բառ է, որը ոչ մի օգուտ չի բերում հասարակությանը։ Նա ասաց, որ մարդկանց մեծամասնության համար բանկոմատի ի հայտ գալն ավելի կարևոր էր, քան ակտիվներով ապահովված ցանկացած պարտատոմս[28]։

Դաշտեր
Ֆինանսական ճարտարագիտության հիմնական կիրառություններն են[29][30] ՝

Կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինանսական ճարտարագիտության մագիստրոսի առաջին ծրագրերը ստեղծվել են 1990-ականների սկզբին։ Ծրագրերի թիվն ու չափը արագ աճել են այնքանով, որ ոմանք այժմ օգտագործում են «ֆինանսական ճարտարագիտություն» տերմինը՝ ոլորտի շրջանավարտին դիմելու համար[5]։ Նյու Յորքի համալսարանի Պոլիտեխնիկական ճարտարագիտական դպրոցի ֆինանսական ճարտարագիտության ծրագիրը առաջին ուսումնական ծրագիրն էր, որը հավաստագրվել էր Ֆինանսական ճարտարագետների միջազգային ասոցիացիայի կողմից[31][32]։ Այս ծրագրերի քանակը և դրանց բազմազանությունը հաջորդող տասնամյակների ընթացքում աճել են և վերջերս ներառում է բակալավրիատի ուսումը, ինչպես նաև այնպիսի որակավորումներ, ինչպիսին է քանակական ֆինանսների վկայականը։

References

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «MS in Financial Engineering». Columbia University Department of Industrial Engineering and Operations Research. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 18-ին.
  2. ↑ Tanya S. Beder and Cara M. Marshall, Financial Engineering: The Evolution of a Profession, Wiley (June 7, 2011) 978-0470455814
  3. ↑ Qu, Dong (2016). Manufacturing and Managing Customer-Driven Derivatives. Wiley. 978-1-118-63262-8.
  4. 1 2 Robert Dubil, Financial Engineering and Arbitrage in the Financial Markets, Wiley (October 11, 2011) 978-0470746011
  5. 1 2 «What is Financial Engineering?». International Association of Financial Engineers. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 22-ին.
  6. ↑ Ali N. Akansu and Mustafa U. Torun. (2015), A Primer for Financial Engineering: Financial Signal Processing and Electronic Trading, Boston, MA: Academic Press, 978-0-12-801561-2
  7. 1 2 Salih N. Neftci, Principles of Financial Engineering, Academic Press (December 15, 2008) 978-0123735744
  8. ↑ Entry requirements | Imperial College Business School. 2016. Entry requirements | Imperial College Business School. [ONLINE] Available at: http://wwwf.imperial.ac.uk/business-school/programmes/msc-risk-management/entry-requirements/ Արխիվացված 2016-06-27 Wayback Machine. [Accessed 30 June 2016]. Add to My References
  9. ↑ «Master Financial Engineering postgraduate distance learning-TU Kaiserslautern».
  10. ↑ «List of Member Societies». ABET. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 30-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 26-ին.
  11. ↑ «{title}». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 13-ին. Վերցված է 2018 թ․ օգոստոսի 21-ին.
  12. ↑ Espen Gaarder Haug, Derivatives Models on Models, Wiley (July 24, 2007) 978-0470013229
  13. ↑ Richard R. Lindsey and Barry Schachter (editors), How I Became a Quant: Insights from 25 of Wall Street's Elite, Wiley (August 3, 2009) 978-0470452578
  14. ↑ Emanuel Derman, My Life as a Quant: Reflections on Physics and Finance, Wiley (September 16, 2004) 978-0471394204
  15. ↑ Aaron Brown, The Poker Face of Wall Street, Wiley (March 31, 2006) 978-0470127315
  16. ↑ Aaron Brown, Red-Blooded Risk: The Secret History of Wall Street, Wiley (October 11, 2011) 978-1118043868
  17. ↑ Dan Stefanica, A Primer for the Mathematics of Financial Engineering, FE Press (April 4, 2008) 978-0979757600
  18. ↑ Akansu, Ali N.; Kulkarni, Sanjeev R.; Malioutov, Dmitry M., Eds. (2016), Financial Signal Processing and Machine Learning, Hoboken, NJ: Wiley-IEEE Press, 978-1-118-74567-0
  19. ↑ Nassim Nicholas Taleb, The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable, Random House (April 17, 2007) 978-1400063512
  20. ↑ Emanuel Derman, Models.Behaving.Badly.: Why Confusing Illusion with Reality Can Lead to Disaster, on Wall Street and in Life, Free Press (July 24, 2012) 978-1439164990
  21. ↑ «Whodunit? Rocket Scientists on Wall Street». Minyanville. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 22-ին.
  22. ↑ Stewart, Ian (2012 թ․ փետրվարի 12). «The Mathematical Equation that Caused the Banks to Crash». London: Wired. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2012 թ․ հուլիսի 22-ին.
  23. ↑ < Pablo Triana, The Number That Killed Us: A Story of Modern Banking, Flawed Mathematics, and a Big Financial Crisis , Wiley (December 6, 2011) 978-0470529737
  24. ↑ < Scott Patterson, The Quants: How a New Breed of Math Whizzes Conquered Wall Street and Nearly Destroyed It, Crown Business (February 2, 2010) 978-0307453372
  25. ↑ < Scott Patterson, Dark Pools: High-Speed Traders, A.I. Bandits, and the Threat to the Global Financial System, Crown Business (June 12, 2012) 978-0307887177
  26. ↑ Douglas W. Hubbard. The Failure of Risk Management, p. 67, John Wiley & Sons, 2009. 978-0-470-38795-5
  27. ↑ "Testimony of James G. Rickards, Senior Managing Director for Market Intelligence, Omnis, Inc., McLean, VA" (PDF) U.S. House Committee on Science, Space and Technology (September 10, 2009). Retrieved May 16, 2011
  28. ↑ «Crisis may be worse than Depression, Volcker says». Reuters. 2009 թ․ փետրվարի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2013 թ․ սեպտեմբերի 5-ին.
  29. ↑ Marek Capiski and Tomasz Zastawniak, Mathematics for Finance: An Introduction to Financial Engineering, Springer (November 25, 2010) 978-0857290816
  30. ↑ David Ruppert, Statistics and Data Analysis for Financial Engineering, Springer (November 17, 2010) 978-1441977861
  31. ↑ «{title}». Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 25-ին.
  32. ↑ «The Department of Finance and Risk Engineering». Polytechnic Institute of NYU. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2012 թ․ մայիսի 9-ին.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Beder, Tanya S.; Marshall, Cara M. (2011). Financial Engineering: The Evolution of a Profession. John Wiley & Sons.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ֆինանսական_ճարտարագիտություն&oldid=10308082» էջից