Ֆիլադելֆիայի դրամահատարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Ֆիլադելֆիայի դրամահատարան
Տեսակկառույց
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ՏեղագրությունՓենսիլվանիա
Կոորդինատներ: 39°57′12.960000100006″ հս․ լ. 75°8′50.640000100017″ ամ. ե. / 39.95360000002777667° հս․. լ. 75.14740000002778686° ավ. ե. / 39.95360000002777667; 75.14740000002778686

Ֆիլադելֆիայի դրամահատարան, ստեղծվել է Միացյալ Նահանգներում ազգային ինքնություն հիմնելու անհրաժեշտությունից, ինչպես նաև Միացյալ Նահանգների առևտրային պահանջների համար: Սա դրդեց ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրերին ստեղծելու մայրցամաքային ազգային դրամահատարան, որը շատ կարևոր էր ԱՄՆ Սահմանադրության վավերացումից հետո:

1792 թվականի դրամային ակտը ուժի մեջ մտավ ապրիլի 2-ին: Այն հայտարարեց Միացյալ Նահանգների դրամահատարանի ստեղծման մասին: Այդ ժամանակ Ֆիլադելֆիան ազգային մայրաքաղաքն էր, հետևաբար այնտեղ կառուցվեց առաջին դրամահատական ձեռնարկությունը: Դրամային ակտը նաև հիմնեց տասնորդական համակարգ, որը հիմնված է դոլարի միավորի վրա; հատկորոշված կշիռներ, մետաղական կազմը և հարգադրոշմ, ինչպես նաև պահանջ Միացյալ Նահանգների յուրաքանչյուր մետաղադրամին՝ պատկերելու «ազատության խորհրդանիշ»:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին կառույց (1792–1833)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլադելֆիայի առաջին դրամահատարանը (1792, քանդված)

Ամերիկացի գիտնական Դեյվիդ Ռիթենհաուսը նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնի կողմից նշանակվել է դրամահատարանի առաջին տնօրեն: 1792 թվականի հուլիսի 18-ին Ռիթենհաուսի կողմից 4,266.67 դոլարով երկու հողամաս է ձեռք բերվել Ֆիլադելֆիայի Յոթերորդ փողոցում և Ֆիլբերտ 631 փողոցում: Հաջորդ օրը սկսվեց այստեղ գտնվող վիսկիի լքված գործարանի քանդումը: Հիմնադրման աշխատանքները սկսվեցին հուլիսի 31-ին, իսկ սեպտեմբերի 7-ին առաջին շենքը պատրաստ էր ձուլման սարքավորումների տեղադրման համար: Ձուլման շենքը Միացյալ Նահանգների կառավարության կողմից հիմնված առաջին հանրային կառույցն էր: Մի քանի ամիս անց կառուցվեց Յոթերորդ փողոցի վրա գտնվող երեք հարկանի աղյուսե շենքը: Փողոցի վրա մոտ 37 ֆուտ (11 մ) լայնություն ունենալով այն միայն 33 ֆուտ (10 մ) տարածվում է դեպի ետ: Դրամահատարանի համար անհրաժեշտ ոսկին և արծաթը պահվում էին նկուղային պահոցներում: Առաջին հարկում տեղակայված էին ավանդային և կշռման սենյակները, մամլման սենյակի հետ միասին, որտեղ տեղի էր ունենում մետաղադրամների հատումը: Դրամահատարանի պաշտոնական գրասենյակները գտնվում էին երկրորդ հարկում, իսկ փորձաքննության գրասենյակը գտնվում էր երրորդ հարկում: Մոտավորապես 1908 թվականին արված Յոթերորդ փողոցի շենքի լուսանկարը ցույց է տալիս, որ 1792 թիվը և «Ye Olde Mint» (չակերտների մեջ) բառերը նկարվել են ճակատամասի վրա:

Ձուլման շենքի և Յոթերորդ փողոցի վրա գտնվող շենքի միջև կառուցվեց գլանման շենքը: Ձիերը նկուղում պտտում էին առաջին հարկի վրա տեղադրված գլանափաթեթները:

1816 թվականի հունվարին Ձուլման և գլանման շենքերը ոչնչացվեցին կրակի կողմից: Ձուլարանի շենքը երբեք չի վերանորոգվել, ձուլման բոլոր աշխատանքները կատարվել են այլ տեղերում: Գլանման շենքը, որը ամբողջովին ավերվել էր, շուտով փոխարինվեց մեծ աղյուսե շենքով: Այն ներառում էր նոր շոգեմեքենա նկուղում, որը էներգիա էր մատակարարում մեքենաներին:

Մինչև 1833 թվականը այդ երեք շենքերը Միացյալ Նահանգներին ապահովեցին ամուր արժույթով: 1833 թվականին գործառույթները տեղափոխվեցին Ֆիլադելֆիայի երկրորդ դրամահատարան, իսկ հողը, որտեղ գտնվում էր առաջին դրամահատարանը, վաճառվեց: 19-րդ դարի վերջին կամ 20-րդ դարի սկզբին գույքը վաճառվել է Ֆրանկ Ստյուարտին, ով դիմել էր քաղաքին, խնդրելով նրանց պահպանել կամ տեղափոխել պատմական շենքերը: Չունենալով ոչ մի կառավարական օգնություն, առաջին դրամահատարանը քանդվեց 1907-1911 թվականներին: Այժմ այստեղ կա տեղը հիշատակող միայն փոքր հուշատախտակ:

Երկրորդ կառույց (1833–1901)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլադելֆիայի երկրորդ դրամահատարան (1833, քանդված)

1829 թվականի հուլիսի 4-ին Չեստնուտ և Ջունիփեր փողոցների խաչմերուկում դրվեց շենքի հիմնաքարը: Այն նախագծվել է Վիլյամ Ստրիկլենդի կողմից: Ֆիլադելֆիայի Երկրորդ դրամահատարանը՝ «Հունական տաճար»-ը կառուցվել է սպիտակ մարմարից՝ առջևում և ետևում դասական հունական ոճով սյուներով: Կառուցված լինելով 150 ֆուտ (46 մետր) լայնությամբ 204 ֆուտ (62 մ) խորության վրա, դա վիթխարի առաջընթաց էր առաջին դրամահատարանի համեմատությամբ, տարածքի և տեսքի առումով: 1833 թվականին հունվարին բացումը, նրա արտադրությունը խաթարվեց առաջին ատամից փրկված հնացած մեքենաների կողմից: Franklin Peale- ը ուղարկվել է Եվրոպա, ուսումնասիրել առաջադեմ մետաղադրամային տեխնոլոգիաները, որոնք վերադարձվել եւ իրականացվել են, բարձրացնել արտադրողականությունը եւ որակը:

1902 թվականին վաճառվելով, երկրորդ դրամահատարանն արագ քանդվեց: 1833 թվականին թաղված անկյունաքարը հայտնաբերվեց, որը պարունակում է կոնֆետի բանկա, որը փակված էր կարծր խցանով: Դրա մեջ երեք մետաղադրամ էր, մի քանի թերթ, և առաջին դրամահատարանի և երկրորդի ստեղծման մասին տեղեկություններով ոլորված թուղթ:

Երրորդ կառույց (1901–1969)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլադելֆիայի երրորդ դրամահատարանը (1901): Ներկայումս՝ Ֆիլադելֆիայի Համայնքային քոլեջ

Ֆիլադելֆիայի երրորդ դրամահատարանը կառուցվել է Սփրինգ Գարդեն 1700 հասցեում և բացվել է 1901 թվականին: Այն նախագծվել է Վիլիամ Մարտին Այքենի կողմից Գանձապետարանի համար, բայց կառուցվել է Ջեյմս Նոքս Թեյլորի կողմից: Միայն մեկ տարում դրամահատարանն արտադրել է 501,000,000 մետաղադրամ (Միացյալ Նահանգների հատված արժույթի 5/7-ը), ինչպես նաև 90,000,000 միլիոն մետաղադրամ օտարերկրյա պետությունների համար[1]:

Չորրորդ և ժամանակակից կառույց (1969–մինչև ներկա օրեր)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլադելֆիայի ժամանակակից դրամահատարանը (1969)

1969 թվականին իր դռները բացեց Ֆիլադելֆիայի չորրորդ և այժմ գործող դրամահատարանը: Այն նախագծվել է Ֆիլադելֆիայի ճարտարապետ Վինսենթ Գ. Քլինգի կողմից, որը նաև օգնել է նախագծելու Ֆայվ Փեն կենտրոնը, Կենտրոնական հրապարակը և Կատարողական արվեստի կենտրոնը[2]: Դա աշխարհի խոշորագույն դրամահատարանն էր, երբ այն կառուցվեց, իսկ 2017 թվականի հոկտեմբերին ստացավ այդ կոչումը:

Ֆիլադելֆիայի դրամահատարանը 30 րոպեի ընթացքում կարող է արտադրել ավելի քան մեկ միլիոն մետաղադրամ[3]: Այնուամենայնիվ, երեք տարի պահանջվեց սկզբնական դրամահատարանից, որ արտադրեր այդ մետաղադրամը: Դրամահատարանն արտադրում էր նաև մեդալներ և պարգներ ռազմական, պետական և քաղաքացիական ծառայությունների համար: Բոլոր դրոշմված և հատված արտադրանքի փորագրումը տեղի էր ունենում այստեղ: Այստեղ հատված չշրջանառվող մետաղադրամներն ունեն «P» դրամահատարանի տարբերանշան, մինչդեռ մինչև 1980 թվականը շրջանառվող մետաղադրամները ոչ մի դրամահատարանի տարբերանշան չեն ունեցել, բացառությամբ Ջեֆերսոնի նիկելները, հատված 1942-1945 թվականներին և 1979 թվականի Սյուզան Բ. Էնթոնիի դոլարի մետաղադրամները: 1980 թվականից սկսած, այստեղ հատված բոլոր մետաղադրամներն ունեն «P» դրամահատարանի տարբերանշան, բացառությամբ ցենտերը մինչև 2017 թվականը:

Շրջագայություններ կարելի է իրականացնել, որտեղ մեկնաբանվում են դրամահատման բոլոր փուլերը, ինչպես նաև ցուցադրվում են նախկին սարքավորումները: Տարբեր տեսակայաններ են տեղադրված շրջագայության երթուղով, որտեղ այցելուները կարող են կոճակները սեղմելով տեսնել տեսահոլովակներ դրամահատման տարբեր փուլերի մասին: Այդ տեսանյութերի մեծ մասը հաղորդվում էր Ֆիլադելֆիա Ֆիլլիսի հաղորդավար (և NFL Films-ի ձայնը) Հարի Քալասի կողմից[4]:

Գողություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1858 թվականի օգոստոսի 19-ին դրամահատարանի շրջագայության ժամանակ երկու ծպտված գողեր օգտագործեցին կեղծված բանալի ցուցապափեղկը բացելու համար: Նրանք գողացան 265.00 դոլարի ոսկե մետաղադրամներ, բայց մետաղադրամի հազվագյուտ լինելու շնորհիվ մարդիկ արագորեն բռնվեցին, երբ փորձում էին դրանք իրացնել տեղական խանութներում[5][6]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]