Jump to content

Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա (ՖՄՕ) (անգլերեն՝ International Physics Olympiad (IPhO)), ֆիզիկայի ամենամյա մրցություն է՝ միջնակարգ դպրոցի աշակերտների համար, որը Գիտական միջազգային օլիմպիադաներից մեկն է։ Առաջին ՖՄՕ-ն եղել է Վարշավայում (Լեհաստան1967 թվականին։

Ամեն ազգային պատվիրակություն բաղկացած է առավելագույնը հինգ աշակերտներից և երկու ղեկավարից։ Ղեկավարները պետք է վարժ տիրապետեն անգլերեն լեզվին և ֆիզիկայի առարկային։ Ղեկավարներին կարող են նաև ուղեկցել ցանկացած թվով դիտորդներ։ Աշակերտները հանձնում են անհատական աշխատանքներ՝ տեսական և գործնական։ Ըստ արդյունքների՝ աշակերտները պարգևատրվում են ոսկե, արծաթե, բրոնզե մեդալներով կամ գովասանագրերով։

Տեսական փուլը տևում է 5 ժամ, բաղկացած է երեք առաջադրանքներից։ Առաջադրանքները սովորաբար բաղկացած են մի քանի ենթահարցերից։ Փորձնական մասը կարող է բաղկացած լինել մեկ կամ երկու փուլից, որոնցից յուրաքանչյուրին տրվում է հինգը ժամ։

Առաջին ՖՄՕ-ից մի քանի ամիս առաջ հրավերներ ուղարկվեցին բոլոր Միջին Եվրոպական երկրներին։ Հրավերներն ընդունվեցին Բուլղարիայի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի և Ռումինիայի կողմից (կազմակերպող Լեհաստանի հետ միասին՝ հինգ երկիր)։ Յուրաքանցյուր երկրի թիմ բաղկացած էր միջնակարգ դպրոցի երեք աշակերտներից և մեկ ղեկավարից։ Մրցությունը կազմակերպված էր Լեհաստանի Ֆիզիկայի օլիմպիադայի վերջնական փուլի նման՝ մեկ օր տրամադրված էր տեսական խնդիրներին, և մեկ օր էլ՝ փորձի համար։ Միակ տարբերությունն այն էր, որ մասնակիցները ստիպված էին սպասել իրենց աշխատանքների արդյունքներն իմանալու համար։ Սպասելու ժամանակ կազմակերպիչները երկու օդանավով էքսկուրսիա կազմակերպեցին դեպի՝ Կռակ և Գդանսկ քաղաքները։ Առաջին ՖՄՕ-ի շրջանակներում աշակերտները պետք է լուծեին չորս տեսական և մեկ փորձարարական խնդիր։

Երկրորդ օլիմպիադան կազմակերպվեց պրոֆեսոր Ռեժո Քունֆալվուի կողմից՝ Բուդապեշտում (Հունգարիա1968 թվականին։ Ութ երկրներ մասնակցեցին այս օլիմպիադային՝ Գերմանական Դեմոկրատական Հանրապետությունը, Խորհրդային Միությունը և Հարավսլավիան միացան մասնակից երկրներին։ Կրկին յուրաքանցյուր երկիր ներկայացվում էր միջնակարգ դպրոցի երեք աշակերտների և մեկ ղեկավարի կողմից։ Երկրորդ ՖՄՕ-ից որոշ ժամանակ առաջ օրենքների և ուսումնական ծրագրի մի նախնական պլան պատրաստվեց։ Այս պլանը հետագայում պաշտոնապես ընդունեցին Միջազգային Խորհուրդը, որը բաղկացած էր մասնակից թիմերի ղեկավարներից։ Սա կատարվեց երկրորդ ՖՄՕ-ից մի քանի ամիս հետո Չեխոսլովակիայի Բռնո քաղաքում կատարված հատուկ ժողովում։

Երրորդ ՖՄՕ-ն կազմակերպվեց պրոֆեսոր Ռոստիսլավ Կոստիալի կողմից՝ Բռնոյում (Չեխոսլովակիա1969 թվականին։ Այդ ժամանակ յուրաքանչյուր թիմ բաղկացած էր հինգ աշակերտներից և երկու ղեկավարներից։ Բռնոյի մրցույթը կազմակերպվեց ըստ ընդունված պաշտոնական օրենքի։

Հաջորդ օլիմպիադան անցկացվեց Մոսկվայում (Խորհրդային Միություն) 1970 թվականին։ Ամեն երկիր ներկայացվում էր վեց աշակերտներով և երկու ղեկավարներով։ Օլիմպիադայի ժամանակ որոշ փոքր փոփոխություններ արվեցին օրենքի մեջ։

Հինգերորդ ՖՄՕ-ից սկսած, որն անցկացվեց Սոֆիայում (Բուլղարիա) 1971 թվականին, ամեն խումբ պետք է բաղկացած լիեր հինգ աշակերտներից և երկու ղեկավարներից։ 1978 և 1980 թվականներին ՖՄՕ-ն չի կազմակերպվել, արևմտյան երկրների ավելացման պատճառով։ Առաջին արևմտյան երկիրը, որ մասնակցել է, եղել է Ֆրանսիան[1]։ Սկզբում, սակավաթիվ մասնակից արևմտյան երկրները հրաժարվեցին, որ ՖՄՕ-ն տարին մեջ անցկացվի արևմտյան և արևելյան խմբի երկրներում։ Այդ պատճառով էլ արևելյան խմբի երկրները հրաժարվեցին 1978 և 1980 թվականների օլիմպիադաները կազմակերպելուց։ 1982 թվականից տարեկան օլիմպիադները շարունակվեցին, քանի որ բավականին արևմտյան երկրներ կային բեռը կիսելու համար։

Այժմ ապագա ՖՄՕ-ի անցկացվելիք վայրը տարիներ առաջ որոշված է։ ՖՄՕ-ին միանալուց հետո, ամեն երկիր պետք է երեք տարի առաջ ուրիշներին տեղեկացնի իր ՖՄՕ-ն հյուրընկալելու ցանկության մասին, որից հետո նա ավելանում է սպասողների ցանկին, որը 2006 թվականին արդեն մինչև 2050-ականները շարունակվում է։ Կազմակերպչական ձախողումների դեպքում, երկիրը ժամանակավորապես մերժվում է ՖՄՕ-ի կողմից, որը պատահեց Ֆրանսիայի հետ 2000 թվականին։

Մրցության կառուցվածքը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցությունը տևում է երկու օր։ Մեկ օրը տրամադրված է տեսական խնդիրներին (երեք խնդիր, որոնք ամենաքիչը ֆիզիկայի չորս ոլորտ են պարունակում։ Միավորների ընդհանուր գումարը 30 է)։ Մեկ այլ օր տրամադրված է փորձարարական խնդիրներին (մեկ կամ երկու խնդիրներ. միավորների ընդհանուր գումարը 20 է)։ Այս երկու օրերը բաժանվում են գոնե մեկ հանգստյան օրով։ Այս երկու փուլերի համար էլ հինգական ժամ է տրամադրվում։ Յուրաքանչյուր թիմ բաղկացած է ընդհանուր կամ տեխնիկական միջնակարգ դպրոցների 20 տարեկանը չգերազանցող աշակերտներից (և ոչ թե ինստիտուտների կամ համալսարանների ուսանողներից)։ Ընդհանրապես ամեն խումբ բաղկացած է հինգ աշակերտներից և երկու վերահսկիչներից։

Մեդալների բաշխումը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նվազագույն միավորները, որոնք պահանջվում են օլիմպիադայի մեդալների և գովասանագրերի համար, որոշվում են կազմակերպիչների կողմից ըստ հետևյալ կաննոների՝

  • ոսկե մեդալներով պարգևատրվում են մրցակիցների լավագույն 8%-ը,
  • ոսկե կամ արծաթե մեդալներով պարգևատրվում են մրցակիցների լավագույն 25%-ը,
  • ոսկե, արծաթե կամ բրոնզե մեդալներով պարգևատրվում են մրցակիցների լավագույն 50%-ը,
  • օլիմպիական մեդալներով կամ գովասանագրերով պարգևատրվում են մրցակիցների լավագույն 67%-ը։

Մյուս բոլոր մասնակիցները ստանում են մասնակցության սերտիֆիկատ։ Ամենաբարձր արդյունքով մասնակիցը (Բացարձակ Հաղթողը) բացի ոսկե մեդալից, ստանում է մի հատուկ մրցանակ[2]։

Անցած օլիմպիադաները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջիկա օլիմպիադաները

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի արդյունքները ՖՄՕ-ում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանը առաջին անգամ Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադային մասնակցել է որպես դիտորդ՝ 1997 թվականին, ապա 1998 թվականին չի մասնակցել և 1999 թվականին դարձյալ մասնակցել է որպես դիտորդ։

Հայաստանի թիմերը ակտիվորեն մրցույթին սկսել են մասնակցել 2000 թվականից, որի ընթացքում արժանացել են 2 ոսկե, 11 արծաթե, 43 բրոնզե մեդալների և 26 գովասանագրերի, ինչպես նաև մեկ հատուկ մրցանակի։ Հայաստանը այդ ժամանակաշրջանում ունեցել է 94 մասնակիցներ։

Օլիմպիադայի համարը Տարին Երկիրը Մասնակցող երկրների թիվը Հայ մասնակիցների թիվը  Ոսկե մեդալ  Արծաթե մեդալ  Բրոնզե մեդալ  Գովասանագիր
552025Ֆրանսիա Ֆրանսիա8750022
542024Իրան Իրան4650032
532023Ճապոնիա Ճապոնիա8050140
522022Շվեյցարիա Շվեյցարիա7950032
512021Լիտվա Լիտվա7641120
502019Իսրայել Իսրայել7850050
492018Պորտուգալիա Պորտուգալիա9030111
482017Ինդոնեզիա Ինդոնեզիա---30111
472016Շվեյցարիա Շվեյցարիա9051210
462015Հնդկաստան Հնդկաստան---50230
452014Ղազախստան Ղազախստան8250320
442013Դանիա Դանիա8350041
432012Էստոնիա Էստոնիա8650022
422011Թաիլանդ Թաիլանդ---30001
412010Խորվաթիա Խորվաթիա8050001
402009Մեքսիկա Մեքսիկա7030012
392008Վիետնամ Վիետնամ8140010
382007Իրան Իրան7330011
372006Սինգապուր Սինգապուր8640012
362005Իսպանիա Իսպանիա7350013
352004Հարավային Կորեա Հարավային Կորեա7350041
342003Թայվան Թայվան5430001
332002Ինդոնեզիա Ինդոնեզիա7040011
322001Թուրքիա Թուրքիա6440002
312000Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն6230000

Հայաստանի մասնակիցների արդյունքները ՖՄՕ-ում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ՖՄՕ-ի հ/հ Տարի Մասնակից Կրթօջախ Մեդալ/գովասանագիր Ղեկավար Ղեկավար
552025Հայրապետյան ԴավիթՖիզմաթ դպրոց ԳովասանագիրԿուրղինյան ԲիլորՀայրապետյան Մեխակ
Պողոսյան ՍմբատՖիզմաթ դպրոցԿարապետյան Հովսեփ
Հարությունյան ԷմիլՀԱՊՀ ավագ դպրոց Գովասանագիր
Գալստյան ՆարեկՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Մելքոնյան ՎահեՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
542024Աղայան ԱրսենՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ Կուրղինյան ԲիլորՀայրապետյան Մեխակ
Գալստյան ՆարեկՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ Պետրոսյան Ալֆրեդ
Գազազյան ԱրմենՀԱՊՀ ավագ դպրոց Գովասանագիր
Գասպարյան ԱրտյոմՀԱՊՀ ավագ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Մովսիսյան ՆարեկՀԱՊՀ ավագ դպրոց Գովասանագիր
532023Կարապետյան ՀովսեփՀԱՊՀ ավագ դպրոց Արծաթե մեդալԿուրղինյան ԲիլորԹոփչյան Հրանտ
Բարսեղյան ԱրեգՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Առաքելյան ՄարիաՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Պետրոսյան ՎյաչեսլավՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Աղայան ԱրսենՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
522022Մկրտչյան ԱրտաշեսՀԱՊՀ ավագ դպրոց Բրոնզե մեդալ Գրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Բարսեղյան ԱրեգՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Առաքելյան ՄարիաՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Պետրոսյան ՎյաչեսլավՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Կարապետյան ՀովսեփՀԱՊՀ ավագ դպրոց Գովասանագիր
512021Գյոլեցյան ԱրտաշեսՖիզմաթ դպրոց Ոսկե մեդալՀայրապետյան ՄեխակԿուրղինյան Բիլոր
Կարախանյան ՌուբենՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Գյուլամիրյան ԴավիթՔվանտ վարժարան Արծաթե մեդալ
Չախոյան ՀակոբՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
502019Հունանյան ԵվաՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ Գրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Զոհրաբյան ԴավիթՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Գրիգորյան ՔրիստինեՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Մուրադյան ՀայկՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Կիրակոսյան ԴավիթՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
492018Գևորգյան ԴավիթՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալԳրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Զոհրաբյան ԴավիթՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Գրիգորյան ՔրիստինեՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
482017Նազարյան ԽաչատուրՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ Գրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Գևորգյան ԴավիթՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալ
Եղիազարյան ՄիքայելՔվանտ վարժարան Գովասանագիր
472016Վարդանյան ԷդգարՖիզմաթ դպրոց Ոսկե մեդալԳրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Մաթևոսյան ԱշոտՔվանտ վարժարան Արծաթե մեդալ
Մամբրեյան ԱրաՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալ
Բաբուջյան ՀրաչյաՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Խալաֆյան ԷդուարդՔվանտ վարժարան
462015Թոփչյան ՀրանտՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալԳրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Վարդանյան ԷդգարՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալ
Մաթևոսյան ԱշոտՔվանտ վարժարան Բրոնզե մեդալ
Մովսիսյան ԱշոտՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Մամբրեյան ԱրաՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
452014Մարտիրոսյան ԳևորգՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալԳրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Մամբրեյան ՎարդգեսՖիզմաթ դպրոց Արծաթե մեդալ
Վասիլյան ԱրսենՀԱՊՀ ա/դ Արծաթե մեդալ
Թոփչյան ՀրանտՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Մովսիսյան ԱշոտՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
442013Մարտիրոսյան ԳևորգՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ Գրիգորյան ԳագիկԿուրղինյան Բիլոր
Մամբրեյան ՎարդգեսՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Պետրոսյան ԱլեքսանդրՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Վասիլյան ԱրսենՀԱՊՀ ա/դ Բրոնզե մեդալ
Հովհաննիսյան ՌազմիկՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
432012Գևորգյան ՎիրաբՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Ավետիսյան ՎարդանՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Պետրոսյան ԱլեքսանդրՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Մկրտևյան ԱրամՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Հովհաննիսյան ՌազմիկՖիզմաթ դպրոց
422011Ավետիսյան ՎարդանՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Մկրտչյան ԱրամՖիզմաթ դպրոց
Գևորգյան ՎիրաբՖիզմաթ դպրոց
412010Հակոբյան ՀայկՖիզմաթ դպրոց ԳովասանագիրԳրիգորյան ԳագիկՄանուկյան Նուրիջան
Շմավոնյան ՀովհաննեսՖիզմաթ դպրոց
Մանթաշյան ՄհերՖիզմաթ դպրոց
Տեփանյան ՀայկՔվանտ վարժարան
Բաբայան ԷդվարդԷվրիկա
402009Գալստյան ՎահեՔվանտ վարժարան Բրոնզե մեդալ Գրիգորյան ԳագիկՄանուկյան Նուրիջան
Վարդանյան ՎալերիՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Գրիգորյան ԱշոտՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
392008Ղարիբյան ՀրանտՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Գալստյան ՎահեՔվանտ վարժարան
Գալոյան ՏիգրանԷվրիկա
Զեյնալյան Դավիթգ.Սուրենավանի մ/դ
382007Մամիկոնյան ԱրսենՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Գևորգյան ՄենուաՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Ղարիբյան ՀրանտՖիզմաթ դպրոց
372006Կոստանյան ԱրամՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Մարգարյան ԱրմանՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Ճիտոյան ՎահեՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Հովսեփյան ՍևադաՖիզմաթ դպրոց
362005Նազարյան ՏիգրանՔվանտ վարժարան Բրոնզե մեդալ
Մարկոսյան ՍերգեյՔվանտ վարժարան Գովասանագիր
Հարությունյան ԲորիսՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Կոստանյան ԱրամՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Մարգարյան ԱրամՖիզմաթ դպրոց
352004Հովհաննիսյան ԿարենՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Սողոմոնյան ՄկրտիչՔվանտ վարժարան Բրոնզե մեդալ
Շահվերդյան ՍերգեյՔվանտ վարժարան Բրոնզե մեդալ
Ավետիսյան ԺիրայրՔվանտ վարժարան Բրոնզե մեդալ
Չավուշյան ԱնդրանիկՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
342003Պողոսյան ՍերգեյՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Կուրղինյան ԲիլորՖիզմաթ դպրոց
Ավետիսյան ԺիրայրՔվանտ վարժարան
332002Շահվերգյան ՏիգրանՖիզմաթ դպրոց Բրոնզե մեդալ
Պողոսյան ՍերգեյՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Ալավերդյան ԿարենՖիզմաթ դպրոց
Եղիկյան ՎահագնՔվանտ վարժարան
322001Կարապետյան ՀովնաթանՖիզմաթ դպրոց Գովասանագիր
Ասլանյան ԳրիգորԳյումրու ակադեմիական վարժարան Գովասանագիր
Մովսիսյան ԱրամՖիզմաթ դպրոց
Թանանյան Հովհաննեսթիվ186 դպրոց
312000Հարությունյան ԱշոտԱնանիա Շիրակացու անվան ճեմարանՀատուկ մրցանակ
Առաքելյան ԱրտակՖիզմաթ դպրոց
Գաֆարյան ԳևորգԳյումրու թիվ 1 կրթահամալիր
  1. «Ֆիզիկայի Միջազգային օլիմպիադաներ՝ նրանց պատմությունը, կառուցվածքը և ապագան (անգլերեն)» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ մարտի 3-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 21-ին.
  2. «Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադաների օրենքները (անգլերեն)». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հուլիսի 27-ին. Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 21-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆիզիկայի միջազգային օլիմպիադա» հոդվածին։