Ֆիդիաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆիդիաս
հին հուն․՝ Φειδίας
The Sculptor Phidias-Ny Carlsberg Glyptotek.jpg
Ծնվել է մոտ. մ. թ. ա. 500
Ծննդավայր Աթենք, Հին Աթենք
Մահացել է մոտ. մ. թ. ա. 430
Վախճանի վայրը Հին Աթենք կամ Օլիմպիա բնակավայր, Elis, Արևմտյան Հունաստան, Հունաստան
Քաղաքացիություն Հին Աթենք
Ուսուցիչ Hegias of Athens և Ageladas
Ստեղծագործություն(ներ) Զևսի արձանը Օլիմպիայում, Աթենաս Պրոմաքոսի արձան և Lemnian Athena
Մասնագիտություն քանդակագործ, ճարտարապետ և նկարիչ
Ծնողներ հայր՝ Charmides
Երեխաներ Pheidias the Younger
Phidias Վիքիպահեստում

Ֆիդիաս (մոտ. մ. թ. ա. 500, Աթենք, Հին Աթենք - մոտ. մ. թ. ա. 430, Հին Աթենք և Օլիմպիա բնակավայր, Elis, Արևմտյան Հունաստան, Հունաստան), հույն քանդակագործ, բարձր դասական արվեստի խոշորագույն վարպետ։

Մանկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիդիասի մանկությունն ու պատանեկությունը համընկել են հույն-պարսկական պատերազմների տարիներին։ Ըստ Պլուտարքոսի՝ Աթենքում Ակրոպոլիսի վերականգնման ժամանակ Ֆիդիասը եղել է Աթենական պետության ղեկավարի՝ Պերիկլեսի խորհրդականն ու օգնականը։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիդիասի ստեղծագործությունները հայտնի են անտիկ հեղինակների նկարագրություններից ու պատճենահանված օրինակներից։ Հանրահայտ են նրա կերտած Աթենաս Պրոմաքոսի բրոնզե հսկա արձանը (մ. թ. ա. մոտ 460 թվական)՝ տեղադրված Աթենքի Ակրոպոլիսում՝ ի հիշատակ պարսիկների դեմ հաղթանակի, քրիզոէլեֆանտային քանդակագործության եղանակով (ոսկու և փղոսկրի համադրություն) ստեղծած Զևսի (կանգնեցվել է Օլիմպիայում՝ Զևսի տաճարում. աշխարհի 7 հրաշալիքներից է) և Պարթենոնի տաճարի Աթենաս Պարթենոսի (մ. թ. ա. 438 թվական) մեծածավալ մարմարե արձանները։ Լավագույն գործերից են նաև «Վիրավոր ամազոնուհին» (Կապիտոլիումի թանգարան, Հռոմ), «Լեմնոսյան Աթենասը» (պատճենը Դրեզդենում է), որը կերտել է մ. թ. ա. 450–440 թվականներին՝ Լեմնոս կղզում բնակվող աթենացիների համար։ Ճարտարապետության և քանդակագործության համադրության կատարյալ օրինակներից է Պարթենոնի տաճարը (մ. թ. ա. 438–432 թվականներ, մարմարակերտ նմուշները՝ Բրիտանական թանգարանում (Լոնդոն), Լուվրում (Փարիզ), Ակրոպոլիսի թանգարանում (Աթենք)), որն ավերվել է 1687 թվականին (վերականգնվել է մասնակիորեն)։ Ֆիդիասի ստեղծագործությունը համաշխարհային արվեստի բարձրագույն նվաճումներից է, նրա ստեղծած կերպարներում համադրված են կենսականությունը, դասական ներդաշնակությունն ու գեղեցկությունը։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]