Ֆերդինան դը Լեսեպս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆերդինան դը Լեսեպս
ֆր.՝ Ferdinand de Lesseps
Ferdinand de Lesseps.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 19, 1805({{padleft:1805|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Վերսալ, Ֆրանսիա
Մահացել է դեկտեմբերի 7, 1894({{padleft:1894|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][3][4] (89 տարեկանում)
Մահվան վայր Guilly
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Կրթություն Անրի IV լիցեյ
Ստեղծագործություն(ներ) Սուեզի ջրանցք և Պանամայի ջրանցք
Մասնագիտություն դիվանագետ, ձեռնարկատեր, ճարտարապետ և գործարար
Ամուսին Louise-Hélène Autard de Bragard և Agathe Delamalle
Ծնողներ հայր՝ Mathieu de Lesseps
Պարգևներ և
մրցանակներ
Անդամություն Ֆրանսիական ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Կոստանդնուպոլսի հելլենիստական բանասիրության միություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Երեխաներ Jacques de Lesseps և Victor de Lesseps
Ferdinand de Lesseps Վիքիպահեստում

Ֆերդինան Մարի, Լեսեպցի վիկոնտ (նոյեմբերի 19, 1805({{padleft:1805|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2][3][4], Վերսալ, Ֆրանսիա - դեկտեմբերի 7, 1894({{padleft:1894|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][3][4], Guilly), ֆրանսիացի դիվանագետ և ձեռնարկատեր է և հայտնի է որպես Սուեզի ջրանցքի կառուցման հեղինակ և Պանամայի վեճով, որի պատճառով դատապարտվել է ազատազրկման: Ֆրանսիացի դիվանագետ և Լեսեպցի բարոն Ժան-Բատիստ Բարտելեմիի փեսան է:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆերդինան դը Լեսեպսը, ում նաև անվանում են «Մեծ ֆրանսիացի», ժամանակին Սուեզի և Պանամայի ջրանցքների նախագծերի հիմնական մտահղացողն է եղել: Վերջինս շատ ծախսատար ծրագիր դարձավ բաժնետերերի համար և նրանք Ֆերդինանին դատապարտեցին 5 տարվա ազատազրկման: Սակայն 88-ամյա ծերունին բանտ չնստեց տարիքի և առողջության պատճառով: Նրա արձանը կանգնեցված է Պանամայում՝ Ֆրանսիայի հրապարակում՝ Fernando Maria Vizconce de Lesseps գրառմամբ:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիվանագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1828 թվականին Ֆերդինան դը Լեսեպսին գործուղում են Թունիս որպես փոխհյուպատոս: Այնտեղ նա օգնում է ոմն սպա Յուսուֆին փախնել Օսմանյան կայսրության կողմից Թունիսի կառավարիչ նշանակված Բեյի ռազմական բանտից: Յուսուֆն իր հերթին ֆրանսիական բանակին օգնում է Ալժիրի գրավման ընթացքում:

1832 թվականին Ֆերդինանին Ալեքսանդրիայում (Եգիպտոս) փոխհյուպատոս են նշանակում: Տեղի ֆրանսիացի գլխավոր հյուպատոս Ժան-Ֆրանսուա Միմոն նրան ընթերցանության համար գրքեր է ուղարկում, որոնց մեջ նաև Նապոլեոն Բոնապարտի ցուցումով ֆրանսիացի ինժեներ Ժակ-Մարի Լը Պերի գրած հուշերն էին Եգիպտոս կատարած գիտարշավի մասին, որի նպատակն էր Սուեզ գետի համար ջրանցքի փորման վայրերի ուսումնասիրումը: Հենց այս հուշերն էլ Ֆերդինանին հիմք են տալիս մտածել Սուեզի համար ջրանցք կառուցելու մասին: Մեհմեդ Ալին, ով այդ ժամանակ Եգիպտոսի թագավորի տեղակալն էր, նպաստում է ջրանցքի կառուցման դրական զարգացումներին: Այնուհետև որդին՝ Սաիդ փաշան, Ֆերդինանի հետ կնքում է զիջման (կոնցեսիոն) պայմանագիր Սուեզի ջրանցքի կառուցման համար: 1833 թվականին Ֆերդինանը Կահիրեում հյուպատոս է նշանակվում, այնուհետև ՝ գլխավոր հյուպատոս Ալեքսանդրիայում՝ մինչև 1837 թվականը: 1839 թվականին հյուպատոս է նշանակվում Ռոտերդամում և 3 տարի անց Բարսելոնայում ստանձնում է Ֆրանսիայի գլխավոր հյուպատոսի պաշտոնը:

Ֆերդինան դը Լեսեպսի արձանը

Սուեզի ջրանցք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն ժամանակահատվածում, երբ Ֆրանսիան ակտիվորեն ներգրավված էր Հռոմեական հետազոտություններում, Ֆերդինան դը Լեսեպսը նշանակվում է դեսպան՝ Հռոմի Պիոս 9-րդ պապի և Հռոմեական հանրապետությունը հիմնած հեղափոխականների հետ բարեկամական համաձայնագրի բանակցությունների համար: Լուի-Նապոլեոն Բոնապարտի ընտրվելը խնդիրներ է հարուցում Ֆրանսիայի վարած արտաքին քաղաքականության համար: Վերջինս արշավախմբի ղեկավար գեներալ Օդինոյին հրամայում է պաշարել Հռոմը: Ֆերդինանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում այդ առնչությամբ և այնուհետև մեղադրվում թշնամուն միանալու մեջ:

1854 թվականին, երբ Եգպիտոսում գահ է բարձրանում իր վաղեմի ընկեր Սաիդ փաշան, վերջինս Ֆերդինանին հրավիրում է կյանքի կոչել Սուեզի ջրանցքի կառուցման նախագիծը: Նույն ամսվա 30-ին թույլտվության պայմանագիր է կնքվում Ֆերդինանի հետ, ով և մեկնարկում է շինարարությունը 1859 թվականին և ավարտում 10 տարի անց: Բացմանը ներկա Նապոլեոն 3-րդը նրան անվանում է «Սուեզի դուքս»: Մինչեւ 1881 թվականը ղեկավարել է Աշխարհագրության ընկերությունը: Պարգևատրվել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանով (1869)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Base Léonore ministère de la Culture.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000