Ֆեստ Դոմինո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆեստ Դոմինո
Fats Domino 1977.jpg
Բնօրինակ անունանգլ.՝ Fats Domino
Ի ծնե անունանգլ.՝ Antoine Dominique Domino Jr.
Նաև հայտնի է որպեսFats Domino
Ծնվել էփետրվարի 26, 1928(1928-02-26)[1][1][2][…]
Օռլեան շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ[3]
Մահացել էհոկտեմբերի 24, 2017(2017-10-24)[4][1][1][…] (89 տարեկան)
Խարվի, Ջեֆերսոն շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ
Ժանրերռոքնռոլ[5], ռիթմ էնդ բլյուզ, boogie-woogie? և ջազ[3]
Մասնագիտություներգիչ, դաշնակահար, ջազ երաժիշտ, հեղինակ-կոմպոզիտոր և կոմպոզիտոր
Երգչաձայնբարիտոն
Գործիքներդաշնամուր[3][5], վոկալ[3] և երգեցողություն[5]
ԼեյբլImperial?
ԱնդամակցությունAmerican Federation of Musicians. Local 496 (New Orleans, La.)?[6]
ՊարգևներՄշակույթի ազգային շքանշան և Գրեմի կյանքի նվաճումների համար
Կայքfatsdominoofficial.com
Fats Domino Վիքիպահեստում

Ֆեստ Դոմինո(անգլ.՝ Fats Domino, փետրվարի 26, 1928(1928-02-26)[1][1][2][…], Օռլեան շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 24, 2017(2017-10-24)[4][1][1][…], Խարվի, Ջեֆերսոն շրջան, Լուիզիանա, ԱՄՆ, ամերիկացի դաշնակահար, վոկալիստ, ռոքնռոլ երաժշտական ժանրի հիմնադիրներից մեկը։ Գրեմիի կյանքի նվաճումների համար մրցանակի դափնեկիր (1987) և ռոքնռոլի մեծագույն երաժիշտներից մեկը՝ ըստ «Rolling Stone» ամսագրի։ Նրա ամենահայտնի երգերից են «Ain't That A Shame»-ը և «Blueberry Hill»-ը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտուան Դոմինիկը ծնվել է Լուիզիանա նահանգի Նոր Օռլեանում, եղել է ութ երեխաներից կրտսերը։ Հայրը եղել է ջութակահար, ելույներ է ունեցել ձիարշավարաններում[7]։ Անտուանը դաշնամուր սկսել է նվագել 7 տարեկանից.[8][9]: Երաժիշտը զարգացրել է իր սեփական ոճը դաշնակահարներ Ալբերտ Ամմոնսի, Միդ Լյու Լուիսի և Փոքրիկ Ուիլի Լիտլֆիլդի ազդեցության տակ, որոնք հետպատերազմյան տարիներին նվագում էին բուգի-վուգի դաշնամուրային ոճով:

1949 թվականին Ֆետս (Չաղլիկ) բեմական անվան տակ Դոմինոն ձայնագրել իր առաջին «The Fat Man» սինգլը: Այդ ժամանակ Գրամզապիս ֆիրմայի ղեկավարը ծանոթացրել է Դոմինոին երաժիշտ, գործիքավորող և երգահան Դեյվի Բարտոլոմի հետ, որն արդեն մի քանի տարի նվագում էր ջազ և Բուգի–վուգի Նոր Օռլեանում: Հենց Դեյվ Բարտոլոմյուն էր Դոմինոյի հիթերի մեծ մասի երգահանը և պրոդյուսերը:

Համագործակցելով պրոֆեսիոնալ երաժիշտների՝ Լի Ալենի (տենոր սաքսոֆոն), Էլվին Թայլերի (բարիտոն սաքսոֆոն) և թմբկահար ԷՌլ Փալմերի հետ, Դոմինոն և Բատոլոմեյը հիմք դրեցին նորօռլեանական ռիթմ ընդ բլյուզին: 1950-ականների կեսերին այդ երաժիշտների հետ մի քանի ձայնագրություններ է կատարել Լիթլ Ռիչարդը:

1950 թվականին «The Fat Man» կոմպոզիցիան վաճառվել է ավելի քան մեկ միլիոն օրինակով և շատերի ուշադրությունը հրավիրել է զվարճալի տեսքով բարեսիրտ «չաղլիկի» վրա:

Ռասայական տարանջատման դարաշրջանում աֆրոամերիկացի կատարողները սիրված չէին Ամերիկայի սպիտակամորթ բնակչության կողմից: Ռոք-ն-ռոլ նվագող առաջին երաժիշտներն էին Ֆաթս Դոմինոն, Լիթլ Ռիչարդը, Էլվիս Փրեսլին, Բիլ Հեյլին, որոնք կոտրեցին այդ կարծրատիպը։

Հայտնիություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1949 թվականին լույս տեսած նրա «The Fat Man» երգը համարվում է որպես ռոքնռոլ ժանրի առաջին միլիոնանոց վաճառքի ռեկորդ: 1955 թվականի ապրիլին «Imperial» ձայնագրման ընկերությունը, որի հետ Դոմինոն պայմանագիր էր կնքել, թողարկեց «Ain't That a Shame» սինգլը, որը երկրում դարձավ հանրաճանաչ: Նույն թվականի ամռանը հիթը երգեց սպիտակամորթ հայտնի երգիչ Փեթ Բուն: Դոմինոյի երգը զբաղեցրել է ամերիկյան չարթերի վերին հորիզոնականները։ Դոմինոյի վաթսունվեց ստեղծագործություն ընդգրկվել է «Billboard Hot 100» ԱՄՆ-ի պաշտոնական հիթ-շքերթում։ 1958-1960 թվականներին ԱՄՆ-ում Ֆեթսի սկավառակների վաճառքի քանակը գերազանցել է գերազանցել է Էլվիս Փրեսլիի սկավառակների վաճառքի քանակին։ Նույն ժամանակաշրջանում ունեցել է տասնմեկ լավագույն հիթ[10]։

1960-2017 թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ի վերջին հիթը դարձել «Heartbreak Hill» կոմպոզիցիան, որը թողարկվել է 1964 թվականին։ Դրանից հետո ԱՄՆ-ում Ֆեթսը չարթերում հայտնվել է միայն երկու անգամ՝ 1968 թվականին Ջոն Լենոն և Փոլ ՄաքՔարթնի «Lady Madonna» երգով և 1981 թվականին «Whiskey Heaven» երգով։

1987 թվականին Դոմինոն արժանացել է «Գրեմմի կյանքի նվաճումների համար» մրցանակի։ «Rolling Stone» ամսագիրը Դոմինոյին անվանել է դարաշրջանի ռոք-ն-ռոլի մեծագույն երաժիշտ։

Երաժշտության պատմության մեջ ամենավաճառվող կատարողների ցանկում Դոմինոն զբաղեցնում է 69-րդ տեղը։ Նրա սկավառակների վաճառքը հասնում է մոտ երկու հարյուր միլիոնին, վերահրատարակումները հավաքածուները թողարկվում են ամեն տարի։

Դոմինոյի երգերը կատարել են շատ հայտնի մարդիկ․ 2010 թվականի դեկտեմբերին Սանկտ Պետերբուրգում կայացած բարեգործական համերգում նրա «Blueberry Hill» երգը կատարել է Ռուսաստանի Դաշնության այդ ժամանակվա վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը[11]։

1970-ական թվականներիին Դոմինո Ֆեթսը լքել իր ծննդավայրը՝ Նոր Օռլեանը։ 2005 թվականին «Կատրինա» Կատրինա (փոթորիկ) փոթորկի ժամանակ նա համարվում էր անհետ կորած, և նրա տան մոտ նույնիսկ սգո պաստառ էր տեղադրվել, սակայն հետագայում պարզվել է, որ երաժիշտը տարհանվել է Ազգային պահպանության ծառայության կողմից ձեռնարկված գործողության ընթացքում:

Չնայած մեծ տարիքին, Դոմինո Ֆեթսը շարունակում էր իր ակտիվ ստեղծագործական գործունեությունը: Իր վերջին համերգը տեղի ունեցել է 2007 թվականին:

Մահացել է 2017 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, Լուիզիանա նահանգի Խարվի քաղաքում[12][13]։

Սկավառակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1949: The Fat Man
  • 1955: Carry on Rockin’
  • 1956: Rock and Rollin’
  • 1956: This is Fats
  • 1958: Here stands Fats Domino
  • 1958: The Fabulous "Mr. D"
  • 1959: Let's play Fats Domino
  • 1959: Fats Domino Swings
  • 1960: A lot of Dominoes
  • 1961: I miss you so
  • 1961: Let the four winds blow
  • 1961: What a party
  • 1962: Twistin’ the Stomp
  • 1962: Million Sellers by Fats
  • 1963: Here comes...Fats Domino
  • 1964: Fats on Fire
  • 1965: Getaway with Fats Domino
  • 1965: Domino ’65 (Live)
  • 1968: Fats is back
  • 1970: Fats
  • 1974: Live at Montreux - Hello Josephine (Live ’73)
  • 1979: Sleeping on the Job
  • 2006: Alive and kickin´
  • 2007: Greatest Hits - Walking To New Orleans

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Internet Broadway Database — 2000.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/tref:books+:TUL_VOYAGER966417
  4. 4,0 4,1 4,2 Fats Domino, rock 'n' roll pioneer and New Orleans hero, is dead at 89
  5. 5,0 5,1 5,2 https://mjf-database.epfl.ch/public
  6. http://tulprimo.hosted.exlibrisgroup.com/permalink/f/1ash0g3/TUL_VOYAGER966417 — 1940.
  7. «Rock 'n' Roll Legend Fats Domino Dies at 89»։ biography.com։ Արխիվացված է օրիգինալից October 26, 2017-ին։ Վերցված է October 26, 2017 
  8. Friedlander, Paul (2006). Rock And Roll: A Social History. Boulder, Colorado: Westview Press. pp. 28–32.
  9. Coleman, Rick (2006). Blue Monday: Fats Domino and the Lost Dawn of Rock 'n' Roll. Boston: Da Capo Press. pg. 19; 9780306815317
  10. Browne David (October 25, 2017)։ «Fats Domino, Rock and Roll Pioneer, Dead at 89»։ Rolling Stone։ Վերցված է October 26, 2017 
  11. На 2017 год это единственная песня, которую прилюдно исполнил Владимир Путин, в тот момент — премьер-министр, а вообще — многократный президент России:
  12. В США умер основоположник рок-н-ролла Фэтс Домино // РС/РСЕ
  13. Умер американский музыкант Фэтс Домино // meduza.io

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]