Jump to content

Ֆելիքս Քլայն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆելիքս Քլայն
Felix Klein
Ծնվել էապրիլի 25, 1849(1849-04-25)[1][2][3][…]
Դյուսելդորֆ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն[4][2]
Մահացել էհունիսի 22, 1925(1925-06-22)[4][1][3][…] (76 տարեկան)
Գյոթինգեն, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն[4][2]
ԳերեզմանԳյոտինգենի քաղաքի գերեզմանատուն[5]
Քաղաքացիություն Պրուսիայի թագավորություն,  Գերմանական կայսրություն և  Վայմարյան Հանրապետություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, մաթեմատիկայի պատմաբան, համալսարանի դասախոս, քաղաքական գործիչ, հրատարակիչ և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Էրլանգեն-Նյուրնբերգի համալսարան[6], Մյունխենի տեխնիկական համալսարան[7], Լայպցիգի համալսարան[3], Գյոթինգենի համալսարան[8], Բեռլինի տեխնիկական համալսարան և Գյոթինգենի համալսարան[3]
Գործունեության ոլորտդիֆերենցիալ երկրաչափություն, խմբերի տեսություն, երկրաչափություն, մաթեմատիկա[9], function theory?[9], կրթություն[9] և Հանրահաշվական հավասարում[9]
Պաշտոն(ներ)Պրուսիայի Կալվածատիրոջ տան անդամ, խմբագիր, նախագահ, նախագահ և նախագահ
ԱնդամակցությունՍաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա[6], Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն[10], Նիդերլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա[11], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա[6], Բավարիական գիտությունների ակադեմիա[6], Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա[12], Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[2], VDI Verein Deutscher Ingenieure e. V.?, Գերմանական մաթեմատիկական ընկերություն և Ռումինական ակադեմիա
Ալմա մատերԲոննի համալսարան (1868)[3] և Görres-Gymnasium Düsseldorf? (1865)[13]
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1][14]
Գիտական ղեկավարՅուլիուս Պլյուկեր և Rudolf Lipschitz?
Եղել է գիտական ղեկավարՖերդինանդ ֆոն Լինդեման[15], Կառլ Գուստավ Ակսել Հարնակ[15], Ludwig Bieberbach?[16], Ադոլֆ Հուրվից[15], Grace Chisholm Young?[15], Maxime Bôcher?[15], Oskar Bolza?[17], Max Brückner?[15], Frank Nelson Cole?[15], Friedrich Dingeldey?[15], Friedrich Engel?[15], Էռնստ Ֆիեդլեր[15], Henry Burchard Fine?[15], Otto Fischer?[15], Ավգուստ Օտտո Ֆյոպպլ[15], Erwin Finlay-Freundlich?[15], Robert Fricke?[15], Ֆիլիպ Ֆյուրտվանգլեր[15], Georg Helm?[15], Էդվարդ Կասներ[15], Conrad Müller?[15], Ալեքսանդր Օստրովսկի[15], Erwin Papperitz?[15], Julio Rey Pastor?[15], Hermann Rothe?[15], Friedrich Schilling?[15], Victor Schlegel?[15], Virgil Snyder?[15], Otto Staude?[15], Walther von Dyck?[15], Adolf Weiler?[15], Մաքս Վինկելման[15], Alexander Witting?[15], Karl Rohn?[15], Henry Seely White?[15], Edward Burr Van Vleck?, Anton Aloys Timpe?[15], Reinhold Müller?[15], Mary Frances Winston Newson?[15], Karl Wieghardt?[15], Paul Friedrich Biedermann?[15], Josef Diekmann?[15], Wilhelm Braun?[15], Ludwig Wedekind?[15], Joseph Gierster?[15], Ernst Lange?[15], Guido Weichold?[15], Paul Domsch?[15], Georg Friedrich?[15], Paul Gustav Heinrich Nimsch?[15], Richard Olbricht?[15], Վիլիբալդ Ալեքսանդր Ռայխարդտ[15], Johannes Schröder?[15], Henry Dallas Thompson?[15], Karl Schellenberg?[15], Ernst Ritter?[15], Theodor Glauner?[15], Frederick Shenstone Woods?[15], Charles Jaccottet?[15], Wilhelm Ihlenburg?[15], Wilhelm Behrens?[15], Paul Pfitzner?[15], Rudolf Böger?[15], Wilhelm Bretschneider?[15], Bernhard Oscar Herrmann?[15], Gustav Berger?[15], Rudolf Besser?[15] և Mellen Woodman Haskell?[15]
Հայտնի աշակերտներErnesto Pascal? և Theodor Molien?
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Anna Klein?[3]
Երեխա(ներ)Elisabeth Staiger?
ՀայրCaspar Klein?[19]
 Felix Klein Վիքիպահեստում

Ֆելիքս Քլայն (գերմ.՝ Felix Christian Klein), ապրիլի 25, 1849(1849-04-25)[1][2][3][…], Դյուսելդորֆ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն[4][2] - հունիսի 22, 1925(1925-06-22)[4][1][3][…], Գյոթինգեն, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն[4][2]), գերմանացի մաթեմատիկոս, Բեռլինի ԳԱ թղթանդամ (1913 թվական), Բոննի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր (1868 թվական)։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1872 թվականից՝ Էրլանգենի համալսարանի, 1875 թվականից՝ Մյունխենի դպրոցի, 1880 թվականից՝ Լայպցիգի, 1886-1913 թվականներին՝ Գյոթինգենի համալսարանների մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափությանը, անընդհատ խմբերի, հանրահաշվական հավասարումների, էլիպտիկ և ավտոմորֆ ֆունկցիաների տեսություններին։ Երկրաչափության վերաբերյալ իր գաղափարները Կլայնը շարադրել է «Երկրաչափական նոր հետազոտությունների համեմատական քննարկում» աշխատությունում (1872 թվական), որը հայտնի է «էրլանգենյան ծրագիր» անունով։

Կլայնի շիշը

Բացահայտումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլայնը ձգտել է բացահայտել մաթեմատիկայի առանձին ճյուղերի, ինչպես նաև մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ու տեխնիկայի ներքին կապերը։ 1910-1923 թվականներին Ա. Զոմմերֆելդի աշխատակցությամբ գրել է «Հոլի տեսություն» քառահատոր աշխատությունը։ Զբաղվել է մաթեմատիկայի կրթության հարցերով։

Աշխատանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հոդվածներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Դասախոսություններ երկրաչափական ֆունկցիայի տեսություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Felix Klein, Դասախոսություններ երկրաչափական ֆունկցիայի տեսություն

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 www.accademiadellescienze.it (իտալ.)
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
  4. 1 2 3 4 5 6 Клейн Феликс // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. ↑ Find A Grave — 1996.
  6. 1 2 3 4 5 https://timenote.info/de/Felix-Klein
  7. ↑ http://www-hm.ma.tum.de/geschichte/node18.html
  8. ↑ Encyclopædia Universalis — Encyclopædia Britannica Inc., 1968.
  9. 1 2 3 4 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  10. 1 2 https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=NA5396&pos=1
  11. ↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
  12. ↑ https://www.bbaw.de/die-akademie/akademie-historische-aspekte/mitglieder-historisch/historisches-mitglied-felix-klein-1395
  13. ↑ https://www.google.cat/books?id=Lbk0EAAAQBAJ — P. 22—24.
  14. ↑ CONOR.Sl
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  16. ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997.
  17. ↑ Mathematics Genealogy Project — 1997.
  18. ↑ Award winners : Copley Medal — Royal Society of London.
  19. ↑ https://www.google.cat/books?id=Lbk0EAAAQBAJ — P. 18.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆելիքս Քլայն» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 472)։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ֆելիքս_Քլայն&oldid=10369432» էջից