Ֆաթէհ 110

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Հրթիռ (արեւմտահայերէն) Ֆաթէհ-110 (Պարսկերէն فاتح-110) «Հաղթող» մէկ փուլով պինդ վառելանիւթով մակերէս-մակերէս հրթիռ է առնավազն 200 Քմ միջակայք ունի, այն կ՝ արտադրուի Իրանի տիազերական արդյունաբերութեան կազմակերպութեան մէջ։ Իրանը հաջողութեամնբ փորձեց իրէն վերջնական տարբերակը Ֆաթէհ-110 2002-ի սեպտեմբերին մի քանի շաբաթ վերջ սեպտեմբերի կէսին տիեզերական արդյունաբերութեան կազմակերպութիւնը բացուէցաւ եւ սկսաւ արտադրէլ Ֆաթէհ-110։ Առաջին տարբերակի միջակայքը 200 Քմ էր բայց 2004 ին հայտարարուեցաւ նոր տարբերակ որ իր միջակայքը գերազանցեց 250 Քմ իսկ անհարաժեշտութեան դեպքերու ատեն կարէլի է աճիլ այդ միջակայքը եւ գերազանցէ 300 Քմ որ կը նկատուի չորրորդ սերունդի հրթիռ։[1]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրան եւ Իրաք պատերազմէն հէտոյ իրանի մէջ հայտնի եղաւ թէ անհարժեշտ է ճշգրիտ կարճամիջակայքով հրթիռ։ Ինչպէս նաեւ Զէլզալ եւ Նազէաթ հրթիռները ինքնաչառաջնորդուած հրթիռներ էն։ Ուստի 200 հատ Չինական CSS-8 կարճ միջակայքով հրթիռներ գնուեցան 1989-ին։[2] Բայց այդ հրթիռները չբավարարեցին իրանցիներուն, այնպէս որ Իրանցիները մէկ ծրագիր նախագծեցին որին մէջ նշանակվում է Շահիդների Բաղերի արդյունաբերութեան գործը։ Այս հրթիռի զարգացումը սկսաւ 1995 ին Զիլզալ-2ի հիման վրայ հետոյ Սիրիան միացաւ ծրագիրին եւ արտադրութիւնը կոչուեցաւ M-600։ Հիւսիսային Գորիան գնեց շարգ մի հրթիռներ որոնք հաջողութեամբ փորձեցին։[3]

Ձախ կողմին Ֆաթէհ-110, Աջ կողմին Խալիճի Ֆարս

2002-ին մէկ հատ ավելի նոր տարբերակ հայրարուեցաւ որ իր միջակայքը 250 Քմ բայց առաջնորդութութեան համակարգերը ավելի զարգացած է։ Սիրիան ալ արտադրեց իրեն տարբերակը որ կը կոչուի M-600 Իսրայելական մամուլը պնդում է որ Սիրիան տուէր է հայրուրավոր M-600 հրթիռներ Հիզբուլահի։ 2010ին Իրանը հայտարարեց Երրորդ սերունդի պատկանող Ֆաթէհ-110 որ շատ զարգացած է եւ փորձուէցաւ Իրանի մէջ եւ Իրանի պաշտպանութեան նախարարը Ահմադ Վահիդի հայտարարեց թէ ճշկրտութիւնը եւ պահեստային կարողութիւնները ավելցան եւ պաշտօնապէս հայտարուէցաւ որ իրէն միջակայքը 300 Քմ գերազանցեց։[4] Իսկ 2011 ին Իրանը հայտարարեց առաջին հականավաին բալիստիկ հրթիռ որ կը կոչուի Խալիճ Ֆարս։ Այն հիմնուած է Ֆաթէհ-110 եւ իրէն միջակայքը 300 Քմ։ Իսկ 2012ի Օգոստոսին հաջողութեամբ փորձեց չորրորդ սերունդի Ֆաթէհ-110 հրթիռը որ շատ մեծ ճշկրտութիւն ունի։ 2013ին Մայիսի 5 ին Իսրայելը հայտարարէլ է որ Սիրիական Ֆաթէհ-110 ը հասաւ Հիզպուլահի Իսրայելը հայտարարեց որ չի հանդուրժեր (Զենք Փոփոխվելու Խաղը) եւ այս վրանքավոր եւ ազդեթութիչ զէնքերը հասնին Հիզպուլահի։[5] Մայիսի 18 ին Իսրայելական լրատուամիջոցները հաղորդեցին որ Սիրիական բանակը պատրաստեց Թիշրին հրթիռը Սիրիական տարբերակը Իրանեան Ֆաթէհ-110 ին որ կրնայ խորտակէլ Իսրայիէլական պաշտպանութեան համակարգերը եւ Թէլ Ավիվ- ը ռմբակոծել իսկ այս հրթիռները զսպման մէջ էն եւ պարտաստ էն իրէնց թիախները զարնել եթէ Իսրայելի օդուժը ռմբակոծէ Սիրիական թիրախները։[6] Կառուցվածք Հրթիռի մարմինը շատ մնան է Զիլզալ 2 ի այն ունի նոյն տրամագիծը 610 Մմ եւ 8,86 Մ երկարութեանմբ։ Այն ունի երեք թեւեր եւ չորս իրէն մարմինի վերջին եռանկիւն ձեւավորուած թեւիկներ եւ չորս հատ փոքր հրթիռի քթի մոտ։

փոխադրութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆաթէհ-110 կ՝ օգտագործէ երեք տարբեր տեղափողներ։ Առաջին ունի SA-2 ի մեխանիզմ եւ հիմնուած է Mercedes-Benz 6x6 բեռնատարի վրայ։ Երկրորդ տեղափողը որ կ՝ օգտագործէ նաեւ նոր տարբերակները Զիլզալ հրթիռները որ կրկին կ՝ օգտագործէ Mercedes-Benz ը իսկ երրորդ տեղափողը նոր տեղական տարբերակն է որ կը կոչուի Զուլֆուքար իր կրնայ իրակացնել երկու հրթիռային առձակումներ։

Տարբերակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբերակներ Միջակայք Մարտագլխիկի Քաշ Արագութիւն նշումներ
Ֆաթէհ-110 200 կմ 650 կգ Հերց 3.5 Առաջին տարբերակ
Ֆաթէհ-110 երկրորդ սերնդի 250 Քմ 450 Գկ Հերց 3.7 Հայտարարված է 2004
Ֆաթէհ-110 երրորդ սերնդի 300 Քմ 650 Գկ Հերց 3 Հայտարարված է 2010 թ Ռեպորտաժ ասում են, որ ճշտությունը, ինչպես նաեւ ավելացել է.[7]
Ֆաթէհ-110-D1 (չորրորդ սերունդ) 300 Քմ 650 Գկ Հերց 3 Բացի նոր առաջնորդության համակարգի «100% ճշգրտությամբ». Shown in 2012.[8]
Խալիճ Ֆարս 300 Քմ 650 Քկ Հերց 3 Հականավային բալիստիկ հրթիռ. հիման վրա Ֆաթեհ-110. Բացվել է 2011 թ.[9]
M-600 or Թիշրիին 250 Քմ 450 Գկ Հերց 3.7 Սիրիայի տարբերակ

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://english.farsnews.com/newstext.php?nn=9104254711
  2. "Tondar 69 (CSS-8) (Iran)". IHS Jane's. Retrieved 2012-08-09.
  3. "Fateh A-110". MissileThreat. Retrieved 2012-08-09.
  4. http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=116337
  5. Yaakov Katz, Rebecca Anna Stoil (2010-05-06). "Hizbullah received hundreds of Syrian missiles". The Jerusalem Post. Retrieved 2012-08-09.
  6. http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/report-assad-preparing-missile-strike-against-tel-aviv-in-case-attacked-again-1.524664 Report: Assad preparing missile strike against Tel Aviv in case attacked again May.19, 2013
  7. http://english.farsnews.net/newstext.php?nn=8906031433
  8. http://english.farsnews.com/newstext.php?nn=9104252685
  9. http://english.farsnews.com/newstext.php?nn=8911181179