Օքթայ Սինանօղլու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օքթայ Սինանօղլու
թուրք.՝ Oktay Sinanoğlu
Ծնվել էփետրվարի 25, 1935(1935-02-25)[1]
Բարի, Իտալիա
Մահացել էապրիլի 19, 2015(2015-04-19) (80 տարեկանում)
Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ
ԳերեզմանKaracaahmet Cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Turkey.svg Թուրքիա
Մասնագիտությունքիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Եյլի համալսարան և Միջինարևելյան տեխնիկական համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկական քիմիա
ԱնդամակցությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՄասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինթուրքերեն
Եղել է գիտական ղեկավարAriel Fernandez?
ՊարգևներԱլեքսանդր ֆոն Հումբոլդտի կրթաթոշակ և Հումբոլդտի մրցանակ

Օքթայ Սինանօղլու (թուրք.՝ Oktay Sinanoğlu, փետրվարի 25, 1935(1935-02-25)[1], Բարի, Իտալիա - ապրիլի 19, 2015(2015-04-19), Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), թուրք ֆիզիկաքիմիկոս և մոլեկուլյար բիոֆիզիկոս:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1935 թվականի փետրվարի 25-ին իտալական Բարի քաղքում Նյուզհեթ Հաշիմ և Ռյուվեյդե Սինանօղլուների ընտանիքում: Օքթայ Սինանօղլուն եղել է թուրքական հյուպատոսարանի աշխատակից[2] և գրող: Նա գրել է գիրք հունական և հռոմեական առասպելաբանության մասին: Նրա «Պետրարկա» գիրքը տպագրվել է 1931 թվականին: 1938 թվականին Օքթայի Սինանօղլուն ընտանիքի հետ միասին վերադարձել է Թուրքիա[3][4]: Օքթայ Սինանօղլուի քույրը եղել է թուրք երգչուհի Էսին Աֆշարը (1936—2011)[5]:

1953 թվականին Սինանօղլուն մեկնել է ԱՄՆ: 1956 թվականին ավարտել է Բերկլիի կալիֆորնյան համալսարանը: Հաջորդ տարի Սինանօղլուն ստացել է մագիստրոսի կոչում Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում: 1959-60 թվականներին ստացել է ֆիզիկական քիմիայի ոլորտում փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան[4][5][6]:

1960 թվականից սկսել է աշխատել Եյլի համալսարանում: 1963 թվականի հուլիսի 1-ին ստացել է քիմիայի պրոֆեսորի գիտական աստիճան[7]: Սինանօղլուն դարձել է 20-րդ դարի Եյլի ամենաերիտասարդ պրոֆեսորը: Նա համարվում է համալսարանի պատմության երրորդ ամենաերիտասարդ պրոֆեսորը [4]:

1964 թվականին Եյլում հիմնել է տեսական քիմիայի բաժանմունք: 1997 թվականին Սինանօղլուն լքել է Եյլի համալսարանը:

Եյլից հեռանալուց հետո մինչև 2002 թվականը քիմիա է դասավանդել Յըլդըզ տեխնիկական համալսարանում[8]:

1966 թվականին Սինանօղլուն պարգևատրվել է քիմիայի ոլորտում Թուրքիայի գիտատեխնիկական հետազոտությունների խորհրդի գիտական մրցանակով[9]:

Սինանօղլուն երկու անգամ առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի[8]:

2001 թվականին հրատարակվել է Օքթայ Սինանօղլուի մասին պատմող «Թուրքական Էնշտեյն Օքթայ Սինանօղլու» գիրքը, որի հեղինակը թուրք գրող Էմինե Չայքարան է[4][10]:

2015 թվականի ապրիլի 10-ին Դիլեք Սինանօղլուն հայտնել է, որ իր ամուսինը հոսպիտալացվել է Մայամիի հիվանդանոցում: Որոշ տվյալներով, Սինանօղլուն սնվել է մթերային խողովակի միջոցով[11]: Սինանօղլուն մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 19-ին` 80 տարեկանում: Պաշտոնապես մահվան պատճառը չի նշվում[12]: Սինանօղլուն թաղվել է Քարաջաահմեդ գերեզմանատանը[13]:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1963 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Սինանօղլուն ամուսնացել է Պաուլա Ամբրուստերի հետ[14]: Այդ ամուսնությունից Սինանօղլուն ունեցել է երեք երեխա:

Սինանօղլուի երկրորդ կինը դարձել է Դիլեք Սինանօղլուն: Զույգը երկվորյակներ է ունեցել: Ամուսինները բնակվել են Տեխասում և Ստամբուլում[4]:

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 In memoriam: Oktay Sinanoğlu, renowned theoretical chemistYale University, 2015.
  2. Resmi Gazete, 17 Kanunuevvel 1933, no: 2580 and Resmi Gazete, 24 Mayis 1937, Hariciye Vekaleti Kararnamesi
  3. T.C. Resmi Gazete 19.7.1938 p.1 Hariciye Kararnamesi (Decree of the Ministry of Foreign Affairs): "9. degree consular employee Nüzhet Haşim Sinanoğlu appointed to the capital (Ankara) with same degree. Sign: K. Ataturk 11 July 1938." (Dokuzuncu dereceden memur Nüzhet Haşim Sinanoğlu, derecesiyle merkeze... İmza: K. Atatürk, 11 Temmuz 1938."
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 «In memoriam: Oktay Sinanoğlu, renowned theoretical chemist»։ Yale News։ 2015-04-20։ Վերցված է 2015-04-21 
  5. 5,0 5,1 «Oktay Sinanoğlu hayatını kaybetti - Oktay Sinanoğlu Kimdir?»։ Sabah (Turkish)։ 2015-04-20։ Վերցված է 2015-04-22 
  6. «Paula Armbruster Is Married at Yale»։ The New York Times։ 1964-01-12։ Վերցված է 2015-04-21 
  7. Yale Daily News, no. 139, May 22, 1963
  8. 8,0 8,1 «Prominent Turkish scholar Oktay Sinanoğlu dies at age 80»։ Hürriyet Daily News։ 2015-04-21։ Վերցված է 2015-04-21 
  9. «Geçmiş Yıllarda Bilim Ödülü Alanlar» (Turkish)։ TÜBİTAK։ Վերցված է 2015-04-21 
  10. From the back cover of this book: "Prof. Oktay Sinanoğlu's life is told from his own mouth by questions and answers in this book." ("Prof. Oktay Sinanoğlu'nun yaşamının kendi ağzından soru cevaplar eşliğinde anlatıldığı Türk Aynştaynı kitabında..."
  11. «Türk Einstein'ı yoğun bakımda! Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu kimdir?»։ Hürriyet (Turkish)։ 2015-04-10։ Վերցված է 2015-04-21 
  12. «Turkish Einstein’ Oktay Sinanoglu dies at 80»։ Anadolu Agency։ 2015-04-20։ Վերցված է 2015-04-21 
  13. Türk, Ümit (2015-04-26)։ «Oktay Sinanoğlu son yolculuğuna uğurlandı»։ Hürriyet (Turkish)։ Վերցված է 2015-04-26 
  14. «Oktay Sinanoglu Paula Armbruster Connecticut-Marriage Record Index 1959-2007»։ Mocavo։ Վերցված է 2015-04-21