Օրհուսի կոնվենցիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Օրհուսի կոնվենցիա, ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի կոնվենցիան, հիմնված է այն համոզմունքի վրա, որ բնապահպանական հարցերում ներգրավվելու իրավունքի ժողովրդավարությունը և բնապահպանությունը՝ հանրությանը տեղեկատվության հասանելիությունը և որոշումների ընդունմանն ու իրենց իրավունքներով գործելու իրավունք ապահովելով[1][2]։

Կոնվենցիայի ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է, որ այն ստորագրեն 16 երկրներ։ Այդ գործընթացը տևել է երեք տարի։ Կոնվենցիան ստորագրել են 38 երկիր, 1998 թվականի հունիսի 25-ին, 4-րդ խորհրդաժողովի նախարարների «Շրջակա միջավայրը Եվրոպայի համար» գործընթացի շրջանակում Դանիայի Օրհուս քաղաքում։

  • յուրաքանչյուր կողմ երկրում (որը ստորագրել է կոնվենցիան) պարտավորվում է ընդունել անհրաժեշտ օրենսդրական, կանոնակարգերի ստեղծումը և պահպանումը
  • տեղեկատվության հասանելիություն
  • ազատության մուտք (պարտադիր անհրաժեշտ տեղեկությունների տրամադրում ըստ պահանջի, որը պահանջում է հիմնավորումներ)
  • հասարակությանը ակտիվ իրազեկումը, համացանցի միջոցով շրջակա միջավայրի վիճակի մասին հասարակությանը հաշվետվություն ներկայացնելը
  • տեղեկատվություն տրամադրելուց առաջ անհրաժեշտ է հաշվի առնել հասարակության կողմից դրա նկատմամբ հետաքրքրությունը
  • անհապաղ տեղեկացնել մարդու առողջությանը և/կամ շրջակա միջավայրին վնաս հասցնող երևույթների մասին

Ընդհանուր դրույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Յուրաքանչյուր կողմ ընդունում է անհրաժեշտ օրենսդրական, կանոնակարգող և այլ միջոցներ, ներառյալ միջոցներ` ուղղված սույն կոնվենցիայի տեղեկատվության մատչելիության, հասարակայնության մասնակցության, արդարադատության մատչելիության դրույթների իրականացումը կարգավորող նորմերի համատեղելիությանը, ինչպես նաև պատշաճ միջոցներ ուղղված այդ դրույթների կիրառման ապահովմանը` Կոնվենցիայի դրույթների իմպլեմենտացիայի նպատակով` հստակ, թափանցիկ և համաձայնեցված դաշտ ձևավորելու համար։
  • Յուրաքանչյուր կողմ պետք է ձգտի ապահովել, որպեսզի պաշտոնատար անձինք և պետական մարմինները շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերով ցուցաբերեն աջակցություն հասարակայնությանը և ուղղորդեն նրան տեղեկատվության մատչելիության հարցում, աջակցեն նրան որոշումների ընդունման գործընթացին և արդարադատության իրականացմանը մասնակցելու գործում։
  • Յուրաքանչյուր կողմ նպաստում է էկոլոգիական կրթությանը և շրջակա միջավայրի հիմնահարցերի կապակցությամբ հասարակայնության իրազեկության մակարդակի բարձրացմանը, մասնավորապես՝ շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերով տեղեկատվության մատչելիության, որոշումների ընդունման գործընթացին մասնակցության և արդարադատության մատչելիության վերաբերյալ։
  • Յուրաքանչյուր կողմ պետք է ապահովի շրջակա միջավայրի պահպանությանը նպաստող միությունների, կազմակերպությունների կամ խմբերի պատշաճ ճանաչումը և ցուցաբերի համապատասխան աջակցություն վերջիններիս, և ապահովի իր ազգային իրավական համակարգի համապատասխանությունը սույն պարտավորությանը։
  • Կոնվենցիայի դրույթները չեն սահամանափակում որևէ երկրի իրավունքը շարունակել իրագործել կամ ձեռք բերել շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերի վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն մատչելիություն, որոշումների ընդունման գործընթացին հասարակայնության ավելի ակտիվ մասնակցութուն և արդարադատության ավելի լայն մատչելիություն նախատեսող միջոցներ, քան դա նախատեսված է սույն Կոնվենցիայով։
  • Կոնվենցիան չի կարող նախատեսել շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերով տեղեկատվության մատչելիության, որոշումների ընդունման գործընթացին հասարակայնության մասնակցության և արդարադատության մատչելիության գոյություն ունեցող իրավունքների որևէ սահամանափակում։
  • Յուրաքանչյուր երկիր աջակցում է սույն Կոնվենցիայի սկզբունքների կիրառմանը շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերով որոշումների ընդունման միջազգային գործընթացներում և միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում։
  • Յուրաքանչյուր երկիր պետք է ապահովի, որ սույն Կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխան իրենց իրավունքներն իրականացնող անձինք չենթարկվեն պատժի, հետապնդման կամ հալածանքի՝ անկախ նրանց ներգրավվածության ձևից։
  • Կոնվենցիայի համապատասխան դրույթների շրջանակներում հասարակայնությունն ունի շրջակա միջավայրին առնչվող հարցերով տեղեկատվության մատչելիության, որոշումների ընդունման գործընթացին մասնակցելու և արդարադատության մատչելիության իրավունք՝ անկախ քաղաքացիությունից, ազգային պատկանելիությունից կամ բնակության վայրից, իսկ իրավաբանական անձի դեպքում՝ անկախ նրա գրանցման կամ գործունեության հիմնական վայրից։

Օրհուսի կոնվենցիային մասնակից երկրներն են․[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]