Օտտո Փրեմինջեր

Օտտո Լյուդվիգ Փրեմինջեր (կամ Փրեմինջեր, գերմ.՝ Otto Ludwig Preminger;), ավստրիոմերիկացի կինոռեժիսոր, դերասան և պրոդյուսեր, որը հայտնի է 1930 թվականից մինչև 1970 թվականի իր նկարահանած ֆիլմերով:

Հինգ տասնամյակ տևած կարիերայի ընթացքում Փրեմինջերը նկարահանել է ավելի քան 40 լիամետրաժ ֆիլմ: Փրեմինջերի առաջին խոշոր հաջողությունը ֆիլմ-նուրաը «Լորա» (1944) էր, որին հաջորդեցին մի շարք ոճային նուար թրիլերներ, ինչպիսիք են «Ընկած հրեշտակը» (1945) և «Այնտեղ, որտեղ ավարտվում է փողոցը» (1950):

1950-ական թվականներին Փրեմինջերը մեծ հաջողությունների հասավ «սևամորթների» «Կարմեն Ջոնս» (1954) և «Պորգի և Բես» (1959) կինոմյուզիքլներով, միաժամանակ բեմադրելով մի շարք ֆիլմեր, որոնք էապես ընդլայնել էին գոյություն ունեցող գրաքննադատական սահմանափակումները և բացահայտորեն շոշափել էին բազմաթիվ արգելված թեմաներ, այդ թվում՝ «Կապույտ լուսին» (1953, արտամուսնական կապեր, կուսություն և հղիություն), «Մարդը ոսկե ձեռքով» (1955, թմրամոլություն), «Սպանության անատոմիա» (1959, բռնաբարություն), «Խորհուրդ և համաձայնություն» (1962, համասեռամոլություն), «Բաննի Լեյքը անհետանում է» (1965, արյունապղծություն):

1960-ական թվականներին Փրեմինջերը դիմել է էպիկական ժանրին՝ բեմադրելով լայնածավալ պատմական կտավներ՝ «Ելք» (1960), «Կարդինալ» (1963) և «Վտանգավոր ջրերով» (1965):

Փրեմինջերը երկու անգամ առաջադրվել է «Օսկարի» որպես լավագույն ռեժիսոր «Լորա» և «Կարդինալ» ֆիլմերի համար և մեկ անգամ՝ որպես պրոդյուսեր «Սպանության անատոմիա» ֆիլմի համար։

Կենսագրություն

Օտտո Փրեմինջերը ծնվել է 1905 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Վիժնիցայում՝ հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը, հաջողակ իրավաբան էր, որոշ ժամանակ եղել է Ավստրո-Հունգարական կայսրության գլխավոր դատախազը։ Ինչպես իր հայրը, Օտտոն իր եղբոր՝ Ինգվալդի հետ (որը հետագայում նույնպես դարձել է հայտնի կինոպրոդյուսեր) սովորել է իրավաբանություն և 1926 թվականին ստացել դոկտորի աստիճան։ Այդ ժամանակ նա տարվել է թատրոնով և դարձել դերասան և ռեժիսոր Մաքս Ռեյնհարդտի օգնականը Յոզեֆշտադտի թատրոնում։ 1931 թվականին նա նկարահանում է իր առաջին ֆիլմը՝ «Մեծ սեր»-ը (գերմ.՝ «Die große Liebe»)։

1935 թվականի հոկտեմբերին, Ավստրիայի՝ նացիստական Գերմանիային միանալուց երեք տարի առաջ, Փրեմինջերը գաղթել է ԱՄՆ։

Մանագիտությունը ԱՄՆ-ում

Հոլիվուդյան կարիերայի սկիզբը՝ 1935—1944

Բրոդվեյում մեկ ներկայացում բեմադրելուց հետո, 1936 թվականի սկզբին, Փրեմինջերը տեղափոխվել է Հոլիվուդ, որտեղ պայմանագիր է կնքել «Քսաներորդ դար Ֆոքս» ստուդիայի հետ։ «Նրա նոր գործատուները սկսեցին նրան ներկայացնել որպես Եվրոպայի ամենաականավոր ռեժիսորներից մեկը։ Այնուամենայնիվ, չնայած այն հույսերին, որոնք «Ֆոքսը» կապում էր իր նոր ձեռքբերման հետ, Փրեմինջերը ստիպված էր միայն դիտել այլ ռեժիսորների աշխատանքը մեկ տարվա ընթացքում»։

Նրա անգլալեզու ռեժիսորական դեբյուտը դարձել է «անհիշելի երաժշտական կատակերգությունը՝ «Հմայված քեզանով» (1936), որը ստեղծվել էր հանրահայտ օպերային երգիչ Լոուրենս Թիբեթի տաղանդները ցուցադրելու համար»։ Ֆիլմը պատմում էր հայտնի երգչի սիրո պատմությունը, ով փախել էր աշխատանքից և երկրպագուներից Մեքսիկա, և մի երիտասարդ աղջկա մասին, ում ուղարկել էին գտնել և վերադարձնել նրան թատրոն։ Փրեմինջերը նկարահանել է ֆիլմը «բյուջետային խնայողությամբ և ժամանակից շուտ»։ Փրեմինջերի ցուցաբերած աշխատանքի խնայողական ձևը դրդել է ստուդիայի ղեկավար Դերիլ Զանուկին առաջարկել նրան նկարահանել A կարգի «Էնսի Սթիլը անհետացել է» ֆիլմը՝ «Օսկարի» դափնեկիր Ուոլես Բիրիի գլխավոր դերակատարմամբ, սակայն նա հրաժարվել է աշխատել օտարերկրացու հետ։ Փրեմինջերը նորից վերադարձել է B կարգին՝ բեմադրելով ռոմանտիկ կատակերգություն «Զգույշ սեր, աշխատանքում» (1937), որում հարուստ, բայց ապակազմակերպված և էքսցենտրիկ ընտանիքի անդամները չեն կարողանում կնքել հողատարածքի վաճառքի կարևոր համաձայնագիր, քանի դեռ փաստաբանը ճանապարհ չի գտնում դեպի ընտանիքի երիտասարդ դստեր սիրտը։

Դրանից հետո Փրեմինջերի ստեղծագործությունը մնաց «քիչ նկատելի մինչև 1938 թվականին «Ֆոքսի» հետ պայմանագրի ավարտը»։ Փրեմինջերի վերջին աշխատանքը պայմանագրի շրջանակներում դարձել է Ռոբերտ Լյուիս Սթիվենսոնի «Առևանգվածը» (1938) վեպի հիման վրա նկարահանված արկածային ֆիլմը, սակայն նրա անունը տիտրերում նշված չէր։ Այդ նախագիծը «Ֆոքս» ստուդիայի համար ամենաթանկն էր այդ պահին, ֆիլմի սցենարը գրել էր հենց Զանուկը։ Սակայն Փրեմինջերի և Զանուկի միջև կոնֆլիկտը նկարահանումների ժամանակ հանգեցրել է նրան, որ Փրեմինջերը հեռացվել է ֆիլմի վրա աշխատանքից և ընդհանրապես զրկվեց աշխատելու հնարավորությունից մինչև պայմանագրի ավարտը։

«Ֆոքսի» հետ պայմանագրի ժամկետը լրանալուց հետո Փրեմինջերը չկարողացավ նոր առաջարկներ ստանալ կինոստուդիաներից և մի քանի տարով տեղափոխվեց Բրոդվեյ, որտեղ «հաջողությամբ բեմադրեց երկու պիես, ինչպես նաև դեբյուտ ունեցավ որպես դերասան։ Զուգահեռաբար, գրեթե մեկ տարի Փրեմինջերը դասախոսություններ էր կարդում դերասանական և ռեժիսորական արվեստի վերաբերյալ Եյլի համալսարանում»։ 1942 թվականին Փրեմինջերը կինոէկրանին իր նորամուտը նշել է որպես դերասան՝ մարմնավորելով նացիստական սպայի դերը «Առնետ բռնողը» (1942) ֆիլմում։

«Չնայած նա այլևս չէր ցանկանում հանդես գալ գերմանացի չարագործի կերպարով, Փրեմինջերը համաձայնել է էկրանավորել իր դերը իր իսկ կողմից Բրոդվեյում բեմադրված «Սխալվելու թույլտվություն» (1943) պիեսում՝ պայմանով, որ ինքը կլինի ֆիլմի ռեժիսորը»։ Սկզբում ռեժիսորի աթոռը առաջարկվել էր Էռնստ Լյուբիչին, սակայն նա հրաժարվել է, և երբ Փրեմինջերը հայտարարել է, որ կնկարահանի ֆիլմը անվճար, ստուդիան (Զանուկի բացակայության ժամանակ) պայմանագիր է կնքել նրա հետ։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունեցել Նյու Յորքում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին, որտեղ հրեա ոստիկանը նշանակված է պաշտպանել նացիստական Գերմանիայի հյուպատոսին (նրա դերը կատարում է Փրեմինջերը)՝ հակասեմիտ, կոպիտ և գող, որն անօրինական կերպով վատնում է հյուպատոսարանի միջոցները։ «Ֆոքս ստուդիան բավականաչափ գոհ էր Փրեմինջերի նկարահանած նյութից, որ նրան առաջարկեց յոթ տարվա պայմանագիր՝ դեռ հիմնական նկարահանումները չավարտած»։

1943 թվականի օգոստոսին Փրեմինջերը ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն։

Ստուդիայի հետ պայմանագրային պարտավորությունների շրջանակներում Փրեմինջերը նկարահանել է «Առայժմ, սիրելիս» (1944) ռազմական կատակերգությունը, որտեղ հարուստ ընտանիքի աղջիկը (Ջին Քրեյն) ստիպված է հարմարվել իր սպա ամուսնու զինվորական կյանքի առանձնահատկություններին։ Ֆիլմի նկարահանումների ընթացքում Փրեմինջերը բազմիցս կատաղի կոնֆլիկտների մեջ է մտել դերասան Յուջին Պալետի հետ՝ վերջինիս նացիստական և ռասիստական հայացքների պատճառով, ինչը վերջում հանգեցրել է դերասանի աշխատանքից ազատմանը նկարահանումների ավարտից հետո։

«Լորա» (1944)

Նկար`«Լորա» ֆիլմից

Փրեմինջերը, նոր նախագիծ փնտրելիս, գտել է Վերա Կասպարիի՝ 1943 թվականին հրատարակված դետեկտիվ վեպը՝ որպես իր հաջորդ «Լորա» (1944) ֆիլմի բեմադրության հիմք։ Սկզբնապես ստուդիան Փրեմինջերին նշանակել էր միայն որպես ֆիլմի պրոդյուսեր, սակայն շուտով նա փոխարինել է ռեժիսոր Ռուբեն Մամուլյանին, ում հետ մշտապես առաջանում էին ստեղծագործական տարաձայնություններ: Մերժելով Մամուլյանի նկարահանած նյութը և աշխատանքը սկսելով սկզբից՝ նոր օպերատորի հետ, Փրեմինջերին հաջողվել է աստղային կատարում ստանալ համեմատաբար նորեկներ Ջին Թիրնիից և Դենա Էնդրյուսից, ինչպես նաև թատերական դերասաններ Քլիֆթոն Ուեբից և Վինսենթ Փրայսից։ Ֆիլմի գործողությունը տեղի է ունենեցել Մանհեթենի բարձր հասարակության մեջ, ուշադրության կենտրոնում է գովազդային գործակալության տնօրեն Լորա Հանթի (Թիրնի) սպանության հետաքննությունը, որը վարում է ոստիկանական քննիչը (Էնդրյուս)՝ բախվելով վառ և կասկածելի կերպարների շարքի հետ, որոնց թվում են ազդեցիկ թերթի մեկնաբանը (Ուեբ), հասարակական ճարպիկը և Լորայի փեսացուն (Փրայս), նրա հարուստ հորաքույրը և նվիրված տնտեսուհին։ Աստիճանաբար քննիչը սիրահարվում է Լորայի կերպարին, և մի օր նրա դիմանկարի հետ քնում է նրա սենյակում, որից հետո անսպասելիորեն հայտնվում է հենց ինքը՝ Լորան։ Ֆիլմը դարձավ «հսկայական հիթ» և «Փրեմինջերի ամենանշանավոր ձեռքբերումներից մեկը»։ Նկարը բերել է օպերատորական աշխատանքի համար Օսկար, ինչպես նաև Օսկարի առաջադրումներ՝ Փրեմինջերին՝ որպես լավագույն ռեժիսոր, Ուեբբին՝ որպես լավագույն երկրորդ պլանի դերասան, ինչպես նաև լավագույն սցենարի և գեղարվեստական ձևավորման համար։ 1999 թվականին այս ֆիլմն ընտրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանում պահպանման համար Ազգային ֆիլմերի ռեեստրում։ «Լորայի» ազդեցությունն այնքան մեծ էր, որ Փրեմինջերին ապահովել է աշխարհի լավագույն ռեժիսորներից մեկի կարգավիճակ, հաջորդ երկու տասնամյակի համար։

1945–1953 թվականների նուար ֆիլմեր

«Քսաներորդ դարի Ֆոքսի» հետ կնքված պայմանագրով Փրեմինջերը բեմադրել է ևս մի քանի թրիլերներ, «որոնք զարգացնում էին «Լորայի» մոգությունը՝ «Անկած հրեշտակը» (1945), «Ջրապտույտ» (1949), «Այնտեղ, որտեղ ավարտվում է մայթը» (1950), «Տասներեքերորդ նամակը» (1951) և (RKO ստուդիայում) «Հրեշտակային դեմքը» (1953)»։ «Այս ֆիլմերի խումբը, որին կարելի է ավելացնել Ջոան Քրոուֆորդի մասնակցությամբ «Դեյզի Քենյոն» (1947) օճառային օպերան, որոշ հանդիսատեսի համար մնում է Փրեմինջերի կանոնի առանցքը։

Սրանք սև ու սպիտակ ֆիլմեր են՝ տղամարդկանց մոլուցքի և կանանց արատավորության մասին երկիմաստ պատմություններով, որոնք առանձնանում են շարժուն նկարահանումներով և այնպիսի խորհրդանշական դերասանների ներկայությամբ, ինչպիսիք են Դանա Էնդրյուսը և Ջին Թիրնին: «Անկած հրեշտակը» (1945), «Ջրապտույտ» (1949) և «Որտեղ է վերջանում մայթը» (1950) դարձել են նրա ամենաբնորոշ ձեռքբերումները։

«Անկած հրեշտակում» (1945) սնանկացած նյույորքցի գովազդողը (Էնդրյուս), հայտնվելով Կալիֆոռնիայի մի փոքրիկ քաղաքում, սիրահարվում է տեղի սրճարանի գրավիչ մատուցողուհուն (Լինդա Դարնել) և գումար հայթայթելու և նրա հետ այլ քաղաք մեկնելու համար ամուսնանում է հարուստ աղջկա հետ (Էլիս Ֆեյ): Մատուցողուհու սպանությունից հետո գլխավոր հերոսը կասկածվում է, բայց արդյունքում ինքն է գտնում մարդասպանին և հարաբերություններ հաստատում կնոջ հետ։ «Դեյզի Քենյոն» (1947) մելոդրամայի գլխավոր հերոսուհին՝ Նյու Յորքից հաջողակ դիզայներ (Ջոան Քրոուֆորդ), կիսվում է երկու տղամարդու միջև՝ գեղեցիկ, բայց ամուսնացած փաստաբանի (Էնդրյուս), որին նա սիրահարված է, և չամուսնացած բարեպաշտ պատերազմի վետերանի (Հենրի Ֆոնդա): Նա ամուսնանում է երկրորդի հետ, բայց փաստաբանը բաժանվում է կնոջից և հույս ունի վերականգնել հարաբերությունները Դեյզիի հետ։ «Ջրապտույտ» (1949) ֆիլմ նուարում Թիրնին մարմնավորում է հարուստ հոգեթերապևտի (Ռիչարդ Կոնտե) կնոջը, ով տառապում է կլեպտոմանիայով և թաքցնում է իր հիվանդությունը ամուսնուց։ Խորհրդավոր անծանոթը, ով օժտված է հիպնոսական շնորհով (Խոսե Ֆերեր), համոզում է նրան բուժման կուրս անցնել իր մոտ՝ իրականում նրան ներկայացնելով որպես իր նախկին սիրուհու մարդասպան, ումից ժամանակին խաբեությամբ մեծ գումար էր կորզել։ Սակայն նրա ամուսնուն հաջողվում է բացահայտել իրական հանցագործին և փրկել կնոջը։ «Այնտեղ, որտեղ ավարտվում է մայթը» (1950) պատմում է Նյու Յորքի կոշտ խուզարկուի (Էնդրյուս) մասին, ով հարցաքննության ժամանակ պատահաբար սպանում է կասկածյալին և, թաքցնելով հանցագործության հետքերը, փորձում է մարդասպան ներկայացնել տեղի գանգստերին։ Հետաքննության ընթացքում նա սիրահարվում է սպանվածի կնոջը (Թիրնի), ով միաժամանակ գլխավոր կասկածյալի դուստրն է, և աստիճանաբար գալիս է իր գործողությունների սխալ լինելը հասկանալուն։

1950 թվականին ռեժիսոր Բիլլի Ուայլդերի խնդրանքով Փրեմինջերը «նորից հագավ Գեստապոյի սպայի համազգեստը՝ խաղալով համակենտրոնացման ճամբարի պետի դերը «Ռազմագերիների համար № 17 ճամբար» (1950) ռազմական դրամայում»։

«Տասներեքերորդ նամակ» հոգեբանական թրիլերը (1951) Անրի-Ժորժ Կլուզոյի «Ագռավ» (1943) ֆրանսիական հիթի անգլալեզու ռեմեյքն էր։ Ֆիլմի գործողությունները տեղի են Քվեբեկի մի փոքրիկ քաղաքում, որտեղ ինչ-որ մեկը կեղծ նամակներ է ուղարկում՝ մեղադրելով երիտասարդ բժշկին իր ավագ գործընկերոջ երիտասարդ կնոջ հետ անօրինական կապերի մեջ, և արդյունքում նամակներից մեկը հրահրում է հիվանդի մահը։ Շատերը դառնում են կասկածյալներ, և մինչև վերջին պահը պարզ չէ, թե ով և ինչու է նամակներ ուղարկել, և ով է հրահրել հիվանդի սպանությունը։ Ֆիլմը բավականին ցածր է գնահատվել քննադատների կողմից և հիասթափեցրել է վարձույթում։ Նուար հոգեբանական թրիլեր «Հրեշտակային դեմք»-ում (1953) անմեղ տեսք ունեցող մի երիտասարդ աղջիկ (Ջին Սիմոնս) անձնական շահի համար կազմակերպում է իր հարուստ խորթ մոր մահը ավտովթարի միջոցով (ում հետ միասին պատահաբար մահանում է նաև նրա հայրը), իր անկախակամ հանցակից դարձնելով ընտանիքի անձնական վարորդին (Ռոբերտ Միտչեմ):

Այնուհետև, արդարացման հասնելու համար, նա ամուսնանում է նրա հետ, բայց երբ նրանց հարաբերությունները սկսում են փլուզվել, աղջիկը սպանում է և՛ նրան, և՛ իրեն։

1945–1950 թվականների պատմական մելոդրամաներ

Նուար ֆիլմերը դարձան Փրեմինջերի ամենանշանակալի ձեռքբերումը 1940-50-ական թվականներին։ Դրանց հետ մեկտեղ նա շարունակում էր նկարահանել այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են «Թագավորական սկանդալը» (1945), «Դարի ամառը» (1946), «Տիկինը մկնդեղում» (1948) և «Երկրպագուն» (1949), որոնք հիմնված էին պատմական նյութի վրա և բավականին անպաճույճ բնույթ էին կրում։

Փրեմինջերը դարձել է «Թագավորական սկանդալ» (1945) ֆիլմի ռեժիսորը՝ հիվանդ Էռնստ Լյուբիչի փոխարեն, բայց «փորձեց անել հնարավոր ամեն ինչ՝ այդ ռեժիսորի ոճն ու ձեռագիրը պահպանելու համար»։ Այս մելոդրաման պատմում է հորինված պատմություն այն մասին, թե ինչպես Ռուսաստանի կայսրուհի Եկատերինա Մեծը սիրահարվում է մի գեղեցիկ երիտասարդ սպայի, որը ծրագրում էր դավադրորեն սպանել կայսրուհուն։

«Անկախության օրվա հարյուրամյակի ամառ» (1946) ռոմանտիկ կատակերգական մյուզիքլի գործողությունները տեղի են ունենում Ֆիլադելֆիայում 1876 թվականին՝ ԱՄՆ-ի հարյուրամյակին նվիրված ցուցահանդեսի ժամանակ, որտեղ երկու քույր (Դարնել և Քրեյն) սիրահարվում են ժամանած գալանտ ֆրանսիացուն (Կորնել Ուայլդ):

«Հավերժ Էմբեր» (1947) պատմական մելոդրաման, հավանաբար, դարձել է այս մելոդրամաների շարքի ամենանշանակալի ստեղծագործությունը։ Ֆիլմը պատմում է այն մասին, թե ինչպես 17-րդ դարի Լոնդոնում մի երիտասարդ գավառական գեղեցկուհի (Լինդա Դարնել) տղամարդկանց միջոցով բարձրանում է հաջողության աստիճաններով՝ իր վերելքն ավարտելով Չարլզ II թագավորի (Ջորջ Սանդերս) գրկում։ Ֆիլմը չէր առանձնանում հատուկ գեղարվեստական արժանիքներով, սակայն նրա սկանդալային բովանդակությունը, որի կենտրոնում գտնվում է մի կուրտիզանուհի, ով մեղսալի վարքի միջոցով հասնում է հասարակական դիրքի ամենաբարձր աստիճաններին, լուրջ մտահոգություն է առաջացրել գրաքննիչների և հասարակության շրջանում։ Կաթոլիկ կազմակերպությունները նույնպես վրդովված էին ապօրինածին երեխա ունեցող հերոսուհուն դրական լույսի ներքո ներկայացնելուց։ Արդյունքում ստուդիային պարտավորեցրին ֆիլմի հենց սկզբում ներդնել մի հատված, որում բացատրվում էր, որ ֆիլմի ստեղծողները ոչ մի կերպ չեն հավանության արժանացնում հերոսուհու անառակ պահվածքը, և որ նա լիովին կկրի իր մեղքերի պատիժը (ֆիլմի ժամանակակից տարբերակից այդ հատվածը հեռացված է)։ Ֆիլմը դարձել է վաճառքի հիթ, սակայն արտադրական շատ բարձր ծախսերի պատճառով, այն վնասաբեր էր։ Չնայած առևտրային ձախողմանը, ֆիլմը դարձել է Փրեմինջերի ամենակարևոր աշխատանքներից մեկը և զգալիորեն ամրապնդել է նրա հեղինակությունը։

«Սամույր մորթով տիկինը» (1948) միստիկական մելոդրաման պատմել է Բերգամո փոքրիկ եվրոպական դքսությունում տեղի ունեցող իրադարձությունների միահյուսման մասին, որոնք տեղի են ունեցել XVI դարում և միաժամանակ երեք հարյուր տարի անց։ Ֆիլմի ռեժիսորը համարվել է նաև Էռնստ Լյուբիչը, սակայն նա մահացել է նկարահանումների մեկնարկից 8 օր անց, և ֆիլմը ստիպված է եղել ավարտել Փրեմինջերը։

«Երկրպագու» (1948) ֆիլմը, որում նկարահանվել են Ջին Քրեյնը և Ջորջ Սանդերսը, հիմնվել է Օսկար Ուայլդի հայտնի կատակերգության՝ «Լեդի Ուինդերմիրի երկրպագուն» (1892) վրա։

1950-ականների սկզբի անկախ ֆիլմեր

1950-ականների սկզբին Հոլիվուդում ամուր համբավ ձեռք բերելով՝ Փրեմինջերը որոշել է դառնալ անկախ պրոդյուսեր և ռեժիսոր։ Նա սկսել է «անուն ձեռք բերել՝ մարտահրավեր նետելով կինոարդյունաբերության «Արտադրական օրենսգրքի» սահմանափակումներին, որոնք արգելում էին ֆիլմերում օգտագործել որոշակի վիճահարույց թեմաներ, սյուժեներ և լեզու»։ Նրա անկախ արտադրական ընկերության ամենանշանակալի ֆիլմերն էին «Կապույտ լուսինը» (1953), «Ոսկե ձեռքով մարդը» (1955), «Խորհուրդ և համաձայնություն» (1962), «Կարդինալը» (1963) և «Վտանգավոր ջրերի վրայով» (1965):

Փրեմինջերը իր պրոդյուսեր-ռեժիսոր կարիերան սկսել է «Կապույտ լուսին» (1953) կատակերգությամբ, որը հիմնվել է Բրոդվեյի համանուն պիեսի վրա։ Ֆիլմը պատմում է մի երիտասարդ, պարկեշտ դերասանուհու (Մեգի ՄաքՆամարա) մասին, որին սիրահետում է մի փլեյբոյ ճարտարապետ (Ուիլյամ Հոլդեն), որն առաջարկում է դառնալ նրա սիրուհին, և միևնույն ժամանակ մի տարեց հարուստ ագահ (Դեյվիդ Նիվեն), որը ամուսնության առաջարկ է անում նրան։ Այս «անմեղ փոքրիկ կատակերգությունը, այնուամենայնիվ, լայն հետաքրքրություն և բուռն քննարկումներ է առաջացրել»։ Պատճառն այն էր, որ Փրեմինջերը «հրաժարվել էր ֆիլմից հեռացնել այնպիսի բառեր, ինչպիսիք են «կույս», «գայթակղել» և «սիրուհի», որոնք արգելված էին գործող նախաջրհեղեղյան արտադրական օրենսգրքով»։ Փրեմինջերը, ի վերջո, որոշել էր թողարկել ֆիլմը առանց գրաքննության թույլտվության, ինչը կարող էր զգալիորեն սահմանափակել դրա տարածման հնարավորությունները։ Սակայն նրա այս համարձակ քայլը մեծ ֆինանսական հաջողություն է բերել։ Այնուհետև, ֆիլմը բախվել է իր սեփական խնդիրներին կինովարձույթում։ Մասնավորապես, կինոթատրոններից մեկի տնօրենը դատարանի կողմից տուգանվել է ֆիլմը ցուցադրելու համար՝ նրան մեղավոր ճանաչելով քաղաքային նորմերի և կանոնակարգերի խախտման մեջ, իսկ Մերիլենդ նահանգի գրաքննությունը արգելել է ֆիլմի ցուցադրությունը ամբողջ նահանգում։ Թողարկվել է առանց Արտադրական օրենսգրքի համաձայնության, այս կատակերգությունը մեծ սկանդալի է վերածվել իր լեզվի անկեղծության պատճառով, սակայն «կոտրել է սեռական թեմաների արգելքը՝ կուսության, հղիության և նման այլ թեմաների համեմատաբար անկեղծ քննարկմամբ»։ Ի վերջո, ֆիլմը առաջադրվել է երեք Օսկարի (ներառյալ ՄաքՆամարայի անվանակարգը՝ որպես լավագույն դերասանուհի), Դեյվիդ Նիվենին բերել է «Ոսկե գլոբուս»՝ որպես լավագույն դերասան, և արժանացել է BAFTA-ի ևս երկու անվանակարգի, այդ թվում՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։

«Ոսկե ձեռքով մարդը» (1955) դրամայով Փրեմինջերը շարունակել է ուսումնասիրել արգելված թեմաներ՝ նկարահանելով թմրամոլության մասին առաջին խոշոր հոլիվուդյան ֆիլմը։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսը՝ պրոֆեսիոնալ քարտ խաղացողը (Ֆրենկ Սինատրա), ազատ է արձակվում բանտից՝ նոր կյանք սկսելու և, ամենակարևորը, թմրանյութերից ազատվելու մտադրությամբ։ Սակայն, իր ագահ կնոջ, քարտային մաֆիայի և տեղացի թմրավաճառի խարդավանքների արդյունքում, նա ոչ միայն նորից սկսում է թմրանյութեր օգտագործել, այլև հայտնվում է սպանության կասկածյալի կարգավիճակում։ Ի վերջո, բարի գեղեցիկ մատուցողուհու (Քիմ Նովակ) օգնությամբ հերոսին հաջողվել է հաղթահարել ինքն իրեն և ազատվել թմրամոլությունից։ Ֆիլմի ամենահզոր տեսարաններից մեկն այն է, որտեղ Սինատրան փակվում է սենյակում՝ թմրանյութերի կախվածության տանջանքներից ազատվելու համար։ Ֆիլմը արժանացել է BAFTA մրցանակի՝ որպես լավագույն ֆիլմ, իսկ Սինատրան ստացել է Օսկարի և BAFTA մրցանակներ, որպես լավագույն դերասան։ Բացի այդ, ֆիլմի դեկորացիաները և երաժշտությունը արժանացել էին «Օսկար»-ի։

1950-ական թվականների կեսերի ֆիլմեր

«Քսաներորդ դարի Ֆոքս»-ի կողմից նկարահանված «Անվերադարձ գետը» (1954) Փրեմինջերի միակ վեստեռնն էր, որի գործողությունները տեղի էին ունենում 19-րդ դարի վերջի կանադական ոսկու տենդի ժամանակ, իսկ գլխավոր դերերում՝ Մերիլին Մոնրոն և Ռոբերտ Միչումը։ Ֆիլմը «ՓրեմինՋերի հազվագյուտ ջանք էր, որը նկարահանվել է բյուջեի և ժամանակացույցի սահմաններում», սակայն «ֆիլմի հաջողությունը հանդիսատեսի շրջանում այն ​​պարզապես պայմանագրային պարտավորությունից վերածեց ևս մեկ կարիերայի հաջողության։

Փրեմինջերի «Կարմեն Ջոնս» (1954) մյուզիքլը, որը հիմնվել է Ժորժ Բիզեի «Կարմեն» օպերայի վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ 19-րդ դարի իսպանացիներին փոխարինեցին աֆրոամերիկացիները, իսկ իրադարձությունները տեղափոխվեցին ԱՄՆ հարավային նահանգներից մեկի ռազմական բազա։ Ֆիլմը «բավականին անսովոր էր իր ժամանակի համար, քանի որ 1950-ականներին գործնականում չկային սպիտակամորթ դերասանների մասնակցությամբ ֆիլմեր»։ Ֆիլմը առաջադրվել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի՝ «Լավագույն ֆիլմ՝ մյուզիքլ կամ կատակերգություն» անվանակարգում և BAFTA մրցանակի՝ «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում։ Ֆիլմը նաև արժանացել է Լոկառնոյի միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակին, իսկ Փրեմինջերը Բեռլինի կինոփառատոնում արժանացել է «Բրոնզե արջի» մրցանակնին։ Գլխավոր դերասանուհի Դորոթի Դանդրիջը դարձել է առաջին աֆրոամերիկացի կինը, որը առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի՝ որպես լավագույն դերասանուհի, և նա նաև առաջադրվել է BAFTA մրցանակի։ 1992 թվականին ֆիլմը Կոնգրեսի գրադարանի կողմից ընդգրկվել է Ազգային ֆիլմերի գրանցամատյանում՝ պահպանման համար։ Այս ֆիլմի հաջողությունից տպավորված՝ պրոդյուսեր Սեմյուել Գոլդվինը հրավիրել է Փրեմինջերին իր ստուդիայում բեմադրել Ջորջ Գերշվինի «Պորգի և Բես» օպերայի կինոբեմադրությունը։

«Բիլլի Միտչելի ռազմական դատարանը» (1955) դրամայում ամերիկացի բրիգադային գեներալը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսը (Գարի Քուփեր) պայքարում է իր սեփական ռազմական ղեկավարության դեմ՝ նոր պատերազմի նախօրեին ԱՄՆ ուժեղ ռազմաօդային ուժեր ստեղծելու համար։

Карьера на рубеже 1950-60-х годов

1950–60-ական թվականների սահմանագծում Փրեմինջերի կարիերան բաղկացած էր վերելքներից և անկումներից։ Այս շրջանի ընթացքում Փրեմինջերի վարձույթային արդյունքներն ընդհանրապես կանխատեսելի չէին․ դրանք ներառում էին թե՛ քննադատների կողմից խիստ քննադատված նրա հայտնի ձախողումը՝ «Սուրբ Ժաննան», և թե՛ հաջողություն ունեցող «Սպանության անատոմիան», որը համընդհանուր ճանաչում էր ստացել որպես նրա լավագույն ֆիլմերից մեկը։

Կադր «Սպանության անատոմիա» ֆիլմից

1957 թվականին Փրեմինջերը ֆրանսիական նյութի հիման վրա նկարահանել է իր ոչ ամենահաջող երկու ֆիլմերից, երկուսում էլ գլխավոր դերը խաղացել էր 17-ամյա սկսնակ դերասանուհի Ջին Սիբերգը։ Պատմական ֆիլմը՝ «Սուրբ Ժաննան» (1957), նկարահանվել էր անգլիացի հայտնի գրող Գրեմ Գրինի սցենարով՝ հիմնված Ջորջ Բեռնարդ Շոուի համանուն պիեսի վրա։ Ֆիլմի նկարահանումները տեղի էին ունեցել Մեծ Բրիտանիայում։ Իսկ «Բարև, տխրություն» (1957) ֆիլմի գործողությունը՝ ըստ Ֆրանսուազ Սագանի համանուն վեպի, ծավալվել է Ֆրանսիական Ռիվիերայում։ Բացի Սիբերգից, ֆիլմում գլխավոր դերերում հանդես են եկել Դեյվիդ Նայվընն ու Դեբորա Քեռը։

Այս երկու անհաջողություններին հաջորդեցին երկու մեծ աշխատանքներ՝ «Պորգի և Բես» մյուզիքլը (1959) և դատական ​​դրաման՝ «Սպանության անատոմիա» (1959):

Աֆրոամերիկացի կինո և մյուզիքլ դերասանների աստղային կազմը օգնել է Ջորջ Գերշվինի դասական օպերետը՝ «Պորգի և Բես», վերածել շքեղ կինեմատոգրաֆիկ բեմադրության, Ֆիլմում գլխավոր դերերը կատարել են Սիդնի Փուաթյեն և Դորոթի Դենդրիջը։ Ֆիլմը արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների՝ «Օսկար» լավագույն երաժշտության համար, «Օսկար»-ի երեք անվանակարգերում՝ լավագույն օպերատորական աշխատանք, ձայն և զգեստներ։ Ֆիլմը նաև շահել է «Ոսկե գլոբուս» որպես լավագույն մյուզիքլ ժանրում ֆիլմ, իսկ Դենդրիջն ու Փուաթյեն առաջադրվել են լավագույն գլխավոր դերակատարների անվանակարգերում։ 2011 թվականին ֆիլմը ընդգրկվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի՝ պահպանության ազգային ռեգիստրում։

Երկար՝ գրեթե երեք ժամ տևողությամբ նուար ժանրի դատարանական դրամա՝ «Սպանության անատոմիա» (1959), գրեթե ամբողջությամբ կառուցվել է որպես դատարանի նիստ՝ զբաղված սպանության գործով։ Պատմությունը տեղի է ունենցել Միչիգան նահանգի փոքր քաղաքում, որտեղ տեղացի փաստաբանը (Ջեյմս Ստյուարտ) պաշտպանել է լեյտենանտին (Բեն Գազզարան), ով մեղադրվել է տեղական բարի սեփականատիրոջ սպանության մեջ։ Պաշտպանյալը սպանել է բարի սեփականատիրոջը, ով բռնաբարել էր նրա կնոջը (Լի Ռեմիկ)։ Չնայած նրան, որ իր դեմ կանգնած է փորձառու մայրաքաղաքային դատախազը (Ջորջ Կ. Սքոթ), փաստաբանը կարողանում է իր պաշտպանյալին արդարացնել՝ հիմնավորելով, որ վերջինս գործել է անկասելի ներգործության տակ։ Ֆիլմի թեման՝ բռնաբարությունն ու պաշտպանությունը հոգեբանական անսանձելի վիճակի հիման վրա, 1950-ական թվականների բավական լուրջ և բազմակողմանի խնդիր էր, ինչպես նաև ֆիլմում բարձրացվող իրավաբանական էթիկայի սուր և բարդ հարցերը, որտեղ արդարության որոնումը դատարանում երկրորդական է դրվում պրոցեդուրական հարցերի լուծման և գործընթացի մասնակիցների անձնական շահերի հետևանքով։ Փրեմինջերը կրկին ընդլայնել է լեզվական ցենզուրայի սահմանները՝ օգտագործելով սեռական ակտին վերաբերող տերմինաբանություն, ինչը մինչև 1959 թվականը կինոյում արգելված էր: Նա նաև ներկայացրել է հումորային մեկնաբանություններ «սպերմայի» և «կանացի ներքնազգեստի» թեմայով, վերջինները ցուցադրվել էին նաև դատարանի դահլիճում։ Ֆիլմը ստացել է բարձր գնահատականներ քննադատներից և բազմաթիվ հեղինակավոր մրցանակներ, այդ թվում՝ 7 անվանակարգ «Օսկար»-ի համար, որոնց մեջ են՝լավագույն ֆիլմ, լավագույն սցենար, լավագույն օպերատորական աշխատանք, լավագույն մոնտաժ, լավագույն գլխավոր դեր (Ջեյմս Ստյուարտ), լավագույն երկրորդ պլանի դերեր (Փիթեր Օ’Քոնելը և Ջորջ Կ. Սքոթը): Ֆիլմը ստացել է նաև ԲԱՖԹԱ-ի անվանակարգեր՝ որպես լավագույն ֆիլմ և լավագույն տղամարդու դեր (Ստյուարտ): Նշվել է նաև «Ոսկե գլոբուս»-ում՝ որպես լավագույն ֆիլմ, լավագույն ռեժիսոր, և լավագույն կանացի դեր (Լի Ռեմիք): Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնում Փրեմինջերը առաջադրվել է «Ոսկե առյուծի» համար, իսկ Ջեյմս Ստյուարտը ստացել է լավագույն դերասանի մրցանակ: Ֆիլմի հիանալի ջազային երաժշտության համար հայտնի ջազ երաժիշտ Դյուք Էլինգթոնը արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի: 2012 թվականին ֆիլմը ներառվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի ազգային պահպանման ռեգիստրում։

1960-65-ական թվականների էպիկական դրամաներ

1960-ականների սկզբին՝ «Սպանության անատոմիա» (1959) ֆիլմից հետո, «որը, «Լորայի» հետ միասին, մնում է Փրեմինջերի ամենահայտնի ֆիլմը», մնում է Փրեմինջերի ամենահայտնի ֆիլմերից մեկը», ռեժիսորի ֆիլմերը դարձան ավելի ծավալուն և հավակնոտ՝ ձեռք բերելով էպիկական մասշտաբ։ Նա ստեղծել է երկարատև, մասշտաբային, աստղային դերասանական կազմով բլոքբաստերների մի շարք, որոնք հիմնվել էին հանրահայտ վեպերի վրա և շոշափվել էին սոցիալաքաղաքական թեմաներ՝ «Ելք» (1960), «Խորհրդատվություն և համաձայնություն» (1962), «Կարդինալը» (1963), «Վտանգավոր ջրերի միջով» (1965) և «Արագեցրու մայրամուտը» (1966)։ Այս ֆիլմերում Փրեմինջերը բարձրացրել էր սուր բարոյահոգեբանական խնդիրներ՝ հարուստ պատմական համատեքստի ֆոնին։

Ֆիլմը՝ «Ելք» (1960), նկարահանվել է նույնանուն բեսթսելլերի հիման վրա, որը 1958 թվականին գրել էր հայտնի ամերիկացի վիպասան Լեոն Յուրիսը։ Այս 212 րոպեանոց էպոսը նվիրված է Իսրայելին՝ որպես անկախ պետություն ձևավորվելուն 1947 թվականին։ Պատմության կենտրոնում է Հոլոքոստից փրկված 611 հրեաների ճակատագիրը, ովքեր փորձել են ճեղքել բրիտանական ուժերի կողմից իրականացվող շրջափակումը և նավով մեկնել Պաղեստին։

Յուրիսի գիրքը չափազանց հարուստ է նյութով, որպեսզի ամբողջությամբ տեղավորվի մեկ ֆիլմում, սակայն Փրեմինջերը փորձել է որքան հնարավոր է ամբողջական կերպով փոխանցել գրքի բովանդակությունը։ Այս փորձի արդյունքում ֆիլմը սկսել է անընդհատ ցատկել մի կերպարից մյուսը, մի իրավիճակից՝ հաջորդին։ Արդյունքում հերոսների կերպարները բավարար չափով չեն բացահայտվում, և չի հաջողվում լիարժեք կերպով փոխանցել իրադարձությունների պատճառների խորությունը։ Երաժշտության հեղինակ Էռնստ Գոլդը արժանացել է «Օսկար» մրցանակի՝ լավագույն երաժշտության համար։ «Օսկար»-ի համար ներկայացվել էին նաև Սեմ Լիվիթը՝ լավագույն օպերատորական աշխատանքի անվանակարգում, և Սել Մինեոն՝ երկրորդ պլանի լավագույն դերակատարման համար, ով նաև արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակին։ Բացի այդ, Գոլդը ստացել է նաև «Գրեմմի» մրցանակ՝ լավագույն սաունդթրեքի համար։ Ֆիլմի վերնագրերում առաջին անգամ բացահայտ կերպով հայտնվել է սցենարիստ Դալթոն Թրամբոյի անունը, ով նախկինում ենթարկվել էր հետապնդումների՝ ԱՄՆ Կոմունիստական կուսակցության հետ կապերի համար։ Սա փաստացի նշանավորել է Հոլիվուդի «սև ցուցակի» գործողության ավարտը։

«Խորհրդատվություն և համաձայնություն» (1962) ֆիլմը նկարահանվել է Ալլեն Դրյուրիի նույնանուն վեպի հիման վրա, որը լույս էր տեսել 1959 թվականին, արժանացել Պուլիցերյան մրցանակի և հիմք դրել նմանատիպ քաղաքական թրիլլերների մի ամբողջ շարքի, որոնք նկարագրում են բարձր իշխանական շրջանակներում տեղի ունեցող իրադարձությունները։ Ֆիլմի սյուժեն կենտրոնանում է ԱՄՆ պետքարտուղարի պաշտոնում լիբերալ քաղաքական գործիչ Ռոբերտ Լեֆինգուելի (Հենրի Ֆոնդա) նշանակման հարցի շուրջ։ Նրա թեկնածության շուրջ Սենատում ծավալվում է լարված պայքար, որի կենտրոնում են հայտնվում երիտասարդ, իդեալիստական մտածողությամբ Սենատի հանձնաժողովի նախագահ Անդերսոնը, փորձառու և պահպանողական սենատոր Քուլին (Չարլզ Լոթոն՝ իր վերջին դերակատարմամբ), ինչպես նաև նախագահական վարչակազմի համառ պաշտպան՝ սենատոր Աքերմանը։ Լեֆինգուելի հակառակորդները փաստեր են բացահայտում, որոնք վկայում են նրա կապի մասին կոմունիստների հետ։ Անդերսոնը, ում կարծիքը վճռորոշ է, սկսում է թեքվել այդ կարծիքի կողմը։ Աքերմանը՝ փորձելով ստիպել նրան քվեարկել ի նպաստ Լեֆինգուելի, սպառնում է բացահայտել Անդերսոնի անցյալում եղած հոմոսեքսուալ մի դրվագ։ Այս ճնշումը Անդերսոնին հասցնում է ինքնասպանության։

Փրեմինջերին հաջողվել է ստեղծել, հավանաբար, ամենաիրապաշտ պատկերումը ամերիկյան քաղաքականության՝ կինոէկրանին։ Փրեմինջերը մշտապես ձգտում էր սասանել Հոլիվուդի արտադրական կոդեքսի սահմանները և ավանդական ամերիկյան բարոյական նորմերը։ Այս անգամ նա առաջին անգամ բացահայտ կերպով բարձրացրել է 1962 թվականի համար սկանդալային համարվող հոմոսեքսուալիզմի թեման։ Սակայն, ֆիլմը չհասավ առևտրային հաջողության։

Քաղաքական դրամա «Խորհրդատվություն և համաձայնություն» (1962) ֆիլմից հետո Փրեմինջերի ազդեցությունն ու ստեղծագործական ուժը սկսեցին նվազել, և մինչ տասնամյակի վերջը նա համարվել էր լիովին սպառված ռեժիսոր։

Եվս մեկ եռժամյա էպիկական դրամա՝ «Կարդինալը» (1963), պատմում է մի կաթողիկոս քահանայի կյանքի մասին՝ սկսած նրա ձեռնադրությունից 1917 թվականից մինչև այն պահը, երբ նա դառնում է կարդինալ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին։ Իր կյանքի ընթացքում հերոսը ստիպված է կայացնել մի շարք սկզբունքային որոշումներ՝ հասարակական և բարոյական բնույթի։ Ֆիլմը շոշափել է մի ամբողջ շարք սոցիալական և բարոյական խնդիրներ, այդ թվում՝ միջկրոնական ամուսնություններ, ամուսնությունից դուրս սեռական հարաբերություններ, աբորտներ, ռասայական ֆանատիզմ և ֆաշիզմի առաջխաղացում։ Ֆիլմը առաջադրվել էր 6 «Օսկար» մրցանակի՝ այդ թվում՝ լավագույն ռեժիսոր (Օտտո Փրեմինջեր), լավագույն երկրորդ պլանի դերասան (Ջոն Հյուսթոն), լավագույն օպերատորական աշխատանք, լավագույն դեկորացիաներ, լավագույն զգեստների ձևավորում և լավագույն մոնտաժ։ Ֆիլմը նաև արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի՝ որպես լավագույն ֆիլմ, իսկ Ջոն Հյուսթոնը հաղթել է լավագույն երկրորդ պլանի դերասան անվանակարգում։ «Ոսկե գլոբուս»-ի համար առաջադրված էին նաև Օտտո Փրեմինջերը՝ որպես լավագույն ռեժիսոր, Թոմ Թրայոնը՝ որպես լավագույն դերասան և Ռոմի Շնայդերը՝ որպես լավագույն դերասանուհի։ Չնայած բազմաթիվ մրցանակներին, ֆիլմը հաջողություն չի ունեցել քննադատների շրջանում, և այն հիմնականում հիշում են ռեժիսոր Փրեմինջերի՝ գլխավոր դերակատար Թոմ Թրայոնի հանդեպ դրսևորած թշնամական վերաբերմունքի պատճառով։ Այս միջադեպից հետո Փրեմինջերը կինոարդյունաբերության շրջանակներում լայնորեն հայտնի է դարձել իր մականունով՝ «Սարսափելի Օտտո».

165 րոպե տևողությամբ ռազմական էպոսը՝ «Վտանգավոր ջրերի միջով» (1965), պատմում է Ամերիկայի ռազմածովային ուժերի մի քանի բարձրաստիճան սպաների ճակատագրի և նրանց մասնակցության մասին Ճապոնիայի դեմ ռազմական գործողություններին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։ Սա վերջին բարձր բյուջեով նկարահանված սև-սպիտակ հոլիվուդյան ֆիլմն էր, որտեղ խաղացել էին առաջին մեծության աստղեր՝ այդ թվում Ջոն Ուեյնը և Քըրք Դուգլասը։ Ֆիլմը աչքի է ընկել զարմանալիորեն կենդանի պատումով, տպավորիչ հատուկ էֆեկտներով և պատերազմական տեսարանների վարպետորեն բեմադրված դրվագներով։ Փրեմինջերի որոշումը՝ ֆիլմը նկարահանել իրական միջավայրում, օգտագործել իրական ռազմածովային նավատորմը և զինծառայող նավաստիներ՝ էպիզոդներում և երկրորդական դերերում ամբողջ ֆիլմի ընթացքում, ֆիլմին հաղորդել է բացառիկ հավաստիություն՝ երբեմն ստեղծելով տպավորություն, թե դիտում ես գրեթե վավերագրական կինո։ «Սա այն հազվագյուտ ռազմական ֆիլմերից է, որը լիովին դիմանում է թե՛ ռազմական մասնագետների, թե՛ պատմաբանների քննադատությանը, քանի որ դրա մեջ ամեն բան հիմնված է իրական օրենքների և ռազմագործողությունների կազմակերպման պրակտիկայի վրա»։

1960-ական թվականների էպիկական բլոքբաստերները նշանավոր էին իրենց հարուստ բնային նկարահանումներով և էպիկական սյուժեների իրապաշտ մեկնաբանությամբ։ Սակայն, այդ ամենի հետ մեկտեղ, «դրանք բախվեցին քննադատների կողմից մշտապես նվազող հարգանքի հետ»։

1965-1979 թվկաններ

1960-ական թվականների երկրորդ կեսից Փրեմինջերը հրաժարվել է նախորդ շրջանի նախագծերից՝ նկարահանելով այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք են «Բաննի լիճը անհետանում է» (1965) դետեկտիվ սարսափ թրիլերը, «Ասա ինձ, որ սիրում ես ինձ» սոցիալական կատակերգությունը՝ «Ջունի Մունը» (1970) և «Երջանիկ ոտքեր» (1968)։

«Նապաստակի լիճը անհետանում է» (1965) հոգեբանական թրիլերը պատմում է անհետ կորած աղջկա որոնումների մասին, որին առաջին անգամ իր ամերիկացի մայրը տանում է Լոնդոնի նոր դպրոց։ Հետաքննության ընթացքում դետեկտիվը (Լոուրենս Օլիվիե) բախվել է այն հարցի հետ, թե արդյոք աղջիկը գոյություն է ունեցել, և արդյոք մայրը լիովին նորմալ է, բայց վերջիվերջո նրան հաջողվել է գտնել վճռորոշ ապացույցները։ Ֆիլմը արժանացել է BAFTA մրցանակի՝ «Լավագույն օպերատորական աշխատանք» և «Լավագույն գեղարվեստական ​​​​բեմադրություն» անվանակարգերում, ինչպես նաև առաջադրվել է Էդգար Ալլան Պոի մրցանակի։ Փրեմինջերի նախորդ էպիկական աշխատանքների համեմատ, ֆիլմը բավականին համեստ է և սկզբում թե՛ քննադատների, թե՛ ռեժիսորի կողմից համարվել է «աննշան ջանք»։ Սակայն Անգլիայում, որտեղ այն նկարահանվել է, ֆիլմը մեծ հաջողություն է ունեցել, չնայած Ամերիկայում այն ​​առևտրային հաջողություն չի ունեցել։ Փրեմինջերի մահից հետո ֆիլմը հանկարծակի ձեռք է բերել կուլտային կարգավիճակ և հատկապես սիրվել է քննադատների կողմից։

«Շտապիր մայրամուտ» (1967) սոցիալ-քաղաքական դրաման ուսումնասիրում է ռասայական և դասակարգային հարցերը Հարավային Ամերիկյում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից անմիջապես հետո, գլխավոր դերերում՝ Մայքլ Քեյնը, Ջեյն Ֆոնդան և Ֆեյ Դանաուեյը։ Սա ԱՄՆ-ի հարավում նկարահանված առաջին ֆիլմն էր, որում նկարահանվել են և՛ սևամորթ, և՛ սպիտակամորթ դերասաններ, և արդյունքում ֆիլմի ստեղծողները սկսեցին սպառնալիքներ ստանալ և ստիպված եղան պաշտպանություն փնտրել տեղական ոստիկանությունից։

«Շտապիր մայրամուտ» (1967) մելոդրաման և «Երջանիկ ոտքեր» (1968) խելահեղ թմրանյութերի մասին ֆարսը քննադատների կողմից ընդունվել է թշնամաբար, իսկ հանդիսատեսի կողմից՝ անտարբերությամբ»։

Այդ ժամանակ «Փրեմինջերը ծաղրել էր իր բռնապետական ​​կերպարը՝ մարմնավորելով տևտոնական գերչարագործ պարոն Ֆրիզի դերը «Բեթմեն» (1966-68) հայտնի հեռուստասերիալում, սակայն որպես կինոռեժիսոր՝ նա արդեն վերջնականապես կորցրել էր իր հմտությունը»։

1968 թվականին «Քայլիր ոտքերդ» թթվային ֆարսում՝ թոշակի անցած մաֆիոզը (Ջեքի Գլիսոն) առաջադրանք է ստանում իր բոսերից` գնա բանտ և այնտեղ գործ ունենս քո հին ընկերոջ հետ (Միկի Ռունի)։ Բանտում նա բացահայտել է ԼՍԴ-ի պաշարներ, որոնք բավական են ողջ բանտը թմրեցնելու համար, իսկ ինքը՝ ընկերոջ հետ փախչում է օդապարիկով։ Այս հոգեդելիկ աբսուրդը համարվում է Հոլիվուդի ամենալեգենդար ձախողումներից մեկը։

1970 թվականին «Ասա ինձ, որ սիրում ես ինձ, Ջունի Մուն» կատակերգությունում Փրեմինջերը, ով միշտ ձգտել է աշխատել թույլատրելիի սահմանագծին, այս անգամ անդրադառնում է ֆիզիկական խեղման երկիմաստ թեմային։ Այս ֆիլմում դուրս մնացածների եռյակը՝ հոգեբանական խնդիրներ ունեցող Ջունի Մունը, ում դեմքը տգեղացվել է ծեծից (Լայզա Մինելի), մթարեցման սխալ ախտորոշում ստացած էպիլեպսիկը, և սայլակին գամված հոմոսեքսուալը, փախչում են հիվանդանոցից և փորձում նորմալ կյանք սկսել հասարակ մարդկանց մեջ։ Նրանք ստիպված են բախվել մի շարք խնդիրների՝ շրջապատի նախապաշարումների, աշխատանքի տեղավորման դժվարությունների և սեփական հիվանդությունների հետ։ Ֆիլմը նրբորեն շարժվում է գռոտեսկի և ֆիզիկական թերիության թեմայի շահագործման սահմանագծով՝ փորձելով գլխավոր հերոսներին ներկայացնել ոչ թե որպես տգեղ և տարօրինակ, այլ որպես լիարժեք և հետաքրքիր անհատներ։

1971 թվականի «Այդքան լավ ընկերները» կատակերգությունը սատիրային ոճով ներկայացրել է Նյու Յորքի բարձր հասարակության կյանքն ու բարոյական նորմերը։ Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին (Դայան Քենոն)՝ հեղինակավոր նյույորքյան ամսագրի խմբագրի կինը, պատահաբար գտնում է իր ամուսնու սիրուհիների անուններով մի գրքույկ։ Դրանից հետո նա սկսում է անել ամեն բան՝ հերթով անկողին է մտնում ամուսնու բոլոր ընկերների հետ և սկսում է առանց վարանումների ասել իր մտքերը բոլորին՝ ներառյալ իր եսասեր մորը և կեղծավոր լավագույն ընկերուհուն։

Փրեմինջերն իր կարիերան ավարտեԼ Է երկու միջազգային թրիլերներով՝ «Վարդի բողբոջ» (1975) և «Մարդկային գործոնը» (1979), որը լիակատար ձախողում է եղել։

1975 թվականի «Վարդագույն կոկոն» քաղաքական թրիլլերում հինգ աղջիկներ՝ հարուստ ու ազդեցիկ ընտանիքներից, ովքեր հանգստանում էին շքեղ «Վարդագույն կոկոն» զբոսանավի վրա, պատանդ են վերցվում պաղեստինյան ահաբեկիչների խմբի կողմից։ Իրավիճակը կարգավորելու հանձնարարությունը տրվում է ԿՀՎ գործակալին, որի դերը կատարել է Փիթեր Օ՛Թուլը։ 1979 թվականի «Մարդկային գործոնը» լրտեսական դրամայի գործողությունները ծավալվում են բրիտանական ՄԻ-6 հետախուզական ծառայության շրջանակներում, որտեղ մի շարքային ծառայող՝ ցանկանալով օգնել իր ընկերներից մեկին, հայտնվում է ծուղակում և ստիպված է հետախուզական տեղեկատվություն փոխանցել արևելյան բլոկի երկրներին։ Այս ֆիլմը դարձել է Փրեմինջերի կարիերայի վերջին աշխատանքը։

Ճանաչում և մրցանակներ

Հաղթանակ Վենետիկի կինոփառատոն Մրցանակ ֆիլմի համար «Սպանության անատոմիա» Բեռլինի կինոփառատոն 1955 — Բրոնզե արջ ֆիլմի համար «Կարմեն Ջոնս» Լակարոնի կինոփառատոն 1955 — մրցանակ ֆիլմի համար «Կարմեն Ջոնս»

Անվանակարգեր Մրցանակ «Օսկար» 1944 — Լավագույն ռեժիսոր («Լորա» ֆիլմի համար) 1959 — Լավագույն ֆիլմ («Սպանության անատոմիա» ֆիլմի համար) 1963 — Լավագույն ռեժիսոր («Կարդինալ» ֆիլմի համար) Ոսկո գլոբուս 1960 — Լավագույն ռեժիսոր («Սպանության անատոմիա» ֆիլմի համար) 1964 — Լավագույն ռեժիսոր («Կարդինալ» ֆիլմի համար) BAFTA 1959 — Լավագույն ֆիլմ («Սպանության անատոմիա» ֆիլմի համար)

Ֆիլմագրություն

Ռեժիսոր

• 1931 — Մեծ սեր / Die große Liebe
• 1936 — Ես կախարդված եմ քեզնով / Under Your Spell (ԽՍՀՄ-ում 1942 թվականից)
• 1937 — Զգույշ եղեք, սերը գործում է / Danger — Love at Work
• 1938 — Առևանգված / Kidnapped
• 1943 — Սխալի նկատմամբ հանդուրժողականություն / Margin for Error
• 1944 — Тем временем, дорогая / In the Meantime, Darling
• 1944 — Լորա / Laura
• 1945 — Թագավորական սկանդալ / A Royal Scandal
• 1945 — Ընկած հրեշտակ / Fallen Angel
• 1946 — Անկախության օրվա հարյուրամյակի ամառ / Centennial Summer
• 1947 — Ամբեր հավերժ / Forever Amber
• 1947 — Դեյզի Քենյոն / Daisy Kenyon
• 1948 — Այս տիկինը կզաքիսով / That Lady in Ermine
• 1949 — Веер / The Fan
• 1949 — Ջրհոր / Whirlpool
• 1950 — Որտեղ մայթը վերջանում է / Where the Sidewalk Ends
• 1951 — Տասներեքերորդ նամակը / The 13th Letter
• 1953 — Հրեշտակային դեմք / Angel Face
• 1953 — Կապույտ Լուսին / The Moon Is Blue
• 1954 — Երեկոն չի հոսում հակառակ ուղղությամբ / River of No Return
• 1954 —Կարմեն Ջոնս / Carmen Jones
• 1955 — Ոսկե ձեռքով մարդը / The Man with the Golden Arm
• 1955 — Բիլլի Միտչելի դատարանը / The Court-Martial of Billy Mitchell
• 1957 — Սուրբ Ջոաննա / Saint Joan
• 1958 — Բարև, տխրություն! / Bonjour tristesse
• 1959 — Պորգի և Բես / Porgy and Bess
• 1959 — Սպանության անատոմիա / Anatomy of a Murder
• 1960 — Ելք / Exodus
• 1962 — Խորհուրդ և համաձայնություն / Advise and Consent
• 1963 — Կարդինալ / The Cardinal
• 1965 — Հարմի մեթոդի համաձայն / In Harm’s Way
• 1965 — Նապաստակի լիճը անհետանում է / Bunny Lake Is Missing
• 1967 — Շտապեք մայրամուտին / Hurry Sundown
• 1968 — Քայլիր ոտքերդ / Skidoo
• 1970 —Ասա ինձ, որ սիրում ես ինձ, Ջունի Մուն / Tell Me That You Love Me, Junie Moon
• 1971 —Այսքան լավ ընկերներ / Such Good Friends
• 1975 — Վարդի բողբոջ / Rosebud
• 1979 — Մարդկային գործոն / The Human Factor

Դերասան

• 1942 — Առնետների որսորդ / The Pied Piper — Մայոր Դիսեն
• 1943 — Սխալի նկատմամբ հանդուրժողականություն / Margin for Error — Կարլ Բաումեր
• 1943 — Ես ծածկված եմ / They Got Me Covered — Օտտո Ֆաուշհայմ
• 1945 — Ու՞ր ենք գնում այստեղից / Where Do We Go from Here? — Գեներալ Ռալ
• 1953 —Ռազմագերիների № 17 ճամբար / Stalag 17 — գնդապետ ֆոն Շերբախ
• 1977 — Հոբիթը (մուլտֆիլմ) / The Hobbit — Էլֆերի արքան

Պրոդյուսեր

• 1944 — Միևնույն ժամանակ / In the Meantime, Darling
• 1944 — Լորա / Laura
• 1945 — Շնչի անգել / Fallen Angel
• 1946 — Անկախության օրվա հարյուրամյակի ամառ / Centennial Summer
• 1947 — Դեյզի Քենյոն / Daisy Kenyon
• 1949 — Веер / The Fan
• 1949 — Ջրհոր / Whirlpool
• 1950 — Այնտեղ, որտեղ ավարտվում է փողոցը / Where the Sidewalk Ends
• 1951 — Տասներեքերորրդ նամակը / The 13th Letter
• 1953 — Հրեշտակային դեմք / Angel Face
• 1953 — Կապույտ լուսին / The Moon Is Blue
• 1954 — Կարմեն Ջոնս / Carmen Jones
• 1955 — Ոսկե ձեռքով մարդը / The Man with the Golden Arm
• 1957 — Սուրբ Ջոաննա / Saint Joan
• 1958 — Բարև, տխրություն / Bonjour tristesse
• 1959 — Սպանության անատոմիա / Anatomy of a Murder
• 1960 — Ելք / Exodus
• 1962 — Խորհուրդ և համաձայնություն / Advise and Consent
• 1963 — Կարդինալ / The Cardinal
• 1965 — Վտանգավոր ջրերի միջով / In Harm’s Way
• 1965 —Նապաստակի լիճը անհետանում է / Bunny Lake Is Missing
• 1967 — Շտապեք մայրամուտին / Hurry Sundown
• 1968 — Քայլիր ոտքերդ / Skidoo
• 1970 — Ասա ինձ, որ սիրում ես ինձ, Ջունի Մուն / Tell Me That You Love Me, Junie Moon
• 1971 — Այսքան լավ ընկերներ / Such Good Friends
• 1975 — Այսքան լավ ընկերներ / Rosebud
• 1979 — Մարդկային գործոն / The Human Factor

Արտաքին հղումներ

• Отто ПремингерԱրխիվացված 2013-12-27 Wayback Machine на сайте Turner Classic Movies
• Отто ПремингерԱրխիվացված 2013-12-26 Wayback Machine на сайте Senses of Cinema
• Отто ПремингерԱրխիվացված 2014-09-04 Wayback Machine на сайте ВидеоГид