Օտտո Վալլախ
Օտտո Վալլախ Otto Wallach | |
|---|---|
| Ծնվել է | մարտի 27, 1847[1][2][3][…] Քյոնիգսբերգ, Պրուսիայի թագավորություն[4] |
| Մահացել է | փետրվարի 26, 1931[5][1][2][…] (83 տարեկան) Գյոթինգեն, Վայմարյան Հանրապետություն[5][4] |
| Գերեզման | Գյոտինգենի քաղաքի գերեզմանատուն[6] |
| Բնակության վայր(եր) | Գյոթինգեն |
| Քաղաքացիություն | |
| Մասնագիտություն | քիմիկոս և համալսարանի դասախոս |
| Հաստատություն(ներ) | Բոննի համալսարան[7] և Գյոթինգենի համալսարան[7] |
| Գործունեության ոլորտ | օրգանական քիմիա[7] և քիմիա[8] |
| Անդամակցություն | Լեոպոլդինա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա և Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա |
| Ալմա մատեր | Գյոթինգենի համալսարան (1869) և HU Berlin |
| Տիրապետում է լեզուներին | գերմաներեն[1] |
| Գիտական ղեկավար | Ավգուստ Հոֆման |
| Եղել է գիտական ղեկավար | Ուոլտեր Նորման Հեվորթ, Heinrich Mallison? և Abram Berkengeim? |
| Հայտնի աշակերտներ | Ուոլտեր Նորման Հեվորթ |
| Պարգևներ | |
Օտտո Վալլախ (գերմ.՝ Otto Wallach, մարտի 27, 1847[1][2][3][…], Քյոնիգսբերգ, Պրուսիայի թագավորություն[4] - փետրվարի 26, 1931[5][1][2][…], Գյոթինգեն, Վայմարյան Հանրապետություն[5][4]), գերմանացի օրգանիկ-քիմիկ։ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր` 1910 թվականին։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նրա հոր ընտանիքը` Գերհարդ Վալլախի, լյութերականությունից անցել է հուդայականության. մայրը` Օթիլլիյա Թոման, սերում էր գերմանացի բողոքականների ընտանիքից։
Ավարտել է Գյոթինգենի համալսարանը (1869)։ Բոննի համալսարանում դոցենտ է եղել (1873 թվականից), ինչպես նաև պրոֆեսոր, իսկ հետո Գյոթինգենի համալսարանում (1889 թվականից մինչև 1915)։
Եղել է տերպենների քիմիայի առաջին հետազոտողներից մեկը։ Այդ ոլորտում իր աշխատանքները սկսել է 1884 թվականից, հետապնդելով այն միտքը, որ շատ բնական տերպեններ կազմված են միատիպ ածխաջրածիններից։ Բնական տերպենները օգտագործում են տարբեր ռեակտիվներում (HCl, HBr, N2O3, N2O4, NOCl)։ Վալլախը ստացավ լավ բյուրեղացված միացություններ` միացած տերպենների հետ, որը թույն է տվել իրականացնել դրանց բաժանումը։ Վալլախը բացահայտել ու ուսումնասիրել է տերպենների դասի միացությունները (լիմոնեն, ֆելլանդրեն, տերպինեոլ, ֆենխոն, մեթիլհեպտանոն, տերպինոլեն), ինչպես նաև 1891 թվականին ուսումնասիրել է տերպենների ու իզոպրենի գենետիկական կապերը. բացահայտել է ալդեհիդների ու կետոնների ամինային վերականգնման ռեակցիան` մինչև առաջնային և երկրորդային ամիններ ու մրջնաթթու։ Նոբելյան մրցանակը (1910) ստացել է «Ի նշան խոստումնալից ձեռքբերումների` օրգանական քիմիայի ու քիմիական արդյունաբերության բնագավառում, ինչպես նաև նրա համար, որ նա առաջինն է աշխատանքներ իրականացրել ալիցիկլիկ միացությունների բնագավառում»։
Հիշողություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օտտո Վալլախի պատվին 1979 թվականին անվանվել է Լուսնի խառնարանը։
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Лауреаты Нобелевской премии: Энциклопедия. Пер. с англ։
- Волков В. А., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И.։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
- 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
- 1 2 3 4 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
- 1 2 3 4 Валлах Отто // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ Find A Grave — 1996.
- 1 2 3 Валлах, Отто (ռուս.) // Большая советская энциклопедия. Том 8. Буковые — Варле — 1927. — Т. 8. — С. 650—651.
- ↑ Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
- ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1910 — Nobel Foundation.
- ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
- ↑ Award winners : Davy Medal
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օտտո Վալլախ» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||
- Մարտի 27 ծնունդներ
- 1847 ծնունդներ
- Փետրվարի 26 մահեր
- 1931 մահեր
- Գյոթինգեն քաղաքում մահացածներ
- Գյոթինգենի համալսարանի դասախոսներ
- Լեոպոլդինայի անդամներ
- Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Գյոթինգենի համալսարանի շրջանավարտներ
- Հումբոլդտի համալսարանի շրջանավարտներ
- Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
- Գիտնականներ այբբենական կարգով
- Անձինք այբբենական կարգով
- Գերմանացի գիտնականներ
- Գերմանացի քիմիկոսներ
- Քիմիկոսներ
- Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
- Հրեա նոբելյան մրցանակակիրներ
- Գերմանիայի հրեաներ