Օտմար Աման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օտմար Աման
Williams - Büste Othmar Ammann 1961 Ki 00001-01.tif
Ծնվել էմարտի 26, 1879(1879-03-26)[1][2][3][4][5]
ԾննդավայրFeuerthalen
Մահացել էսեպտեմբերի 22, 1965(1965-09-22)[1][2][3][4][5] (86 տարեկանում)
Մահվան վայրRye, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Կրոնբողոքականություն
ԿրթությունՑյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց
Մասնագիտությունstructural engineer, քաղինժեներ, ճարտարագետ և ճարտարապետ
ԱշխատավայրAmmann & Whitney?[6]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ազգային գիտական մեդալ[6] և Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի պատվավոր դոկտոր
Othmar Hermann Ammann Վիքիպահեստում

Օտմար Հերման Աման (անգլ.՝ Othmar Hermann Ammann, մարտի 26, 1879(1879-03-26)[1][2][3][4][5], Feuerthalen - սեպտեմբերի 22, 1965(1965-09-22)[1][2][3][4][5], Rye, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ծնունդով Շվեյցարիայից, ամերիկացի նախագծող-ինժեներ, որը նախագծել և կառուցել է հիմնականում կամուրջներ[7][8]: Օտմար Ամանը նաև ղեկավարել է Լինկոլնի թունելի նախագծման և շինարարական աշխատանքները[9]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օտմար Ամանի կիսանդրին Վաշինգտոնի կամրջի ավտոբուսային կանգառում
Վերազանո Նարոուս կամուրջը

Օտմար Ամանը ծնվել է 1879 թվականին, Շվեյցարիայի Շաֆֆհաուզեն քաղաքում: Նրա հայրը ձեռնարկատեր էր, իսկ մայրը՝ գլխարկագործ: Օտմարը ինժեներական կրթություն է ստացել Շվեյցարիայի Ցյուրիխ քաղաքի Պոլիտեխնիկումում: Նա սովորել է շվեյցարացի ինժեներ Վիլհելմ Ռիտերի դասարանում: 1904 թվականին Օտմար Ամանը գաղթում է Միացյալ Նահանգներ և իր կարիերայի մեծ մասը աշխատում Նյու Յորքում: 1924 թվականին Ամանը ԱՄՆ քաղաքացիություն ստացավ: 1905 թվականին նա հապճեպ այցելում է Շվեյցարիա, որպեսզի ամուսնանա Լիլի Սելմա Վերլիի հետ: Նրանք ունենում են երեք երեխա՝ Վերները, Ջորջը և Մարգոն: 1933 թվականին Լիլին մահանում է: Առաջին կնոջ մահից հետո Ամանը 1935 թվականին Կալիֆորնիայում ամուսնանում է այրի Քլերի Նոյցլիի հետ[7]: Ամանը գրել է երկու հետազոտական աշխատություն կամուրջների փլուզման մասին՝ Քվեբեկի և Տակոմա Նարոուսի: Հենց այս աշխատությունների շնորհիվ՝ 1907 թվականին, նա ձեռք բերեց կամուրջների նախագծող-ինժեների իր համբավը և կարողացավ աշխատանք ստանալ Գուստավ Լինդենթալի մոտ՝ Հել Գեյթ Բրիջի շինարարությունում: Մինչև 1925 թվականը նա նշանակվեց կամրջային ինժեների պաշտոնում Նյու Յորքի նավահանգստային վարչությունում: Հուդզոն գետի վրա կառուցվելիք կամրջի նրա նախագիծը, որի մրցակիցն էր նրա ղեկավարի՝ Լինդենթալի առաջարկած նախագիծը, արժանացավ նախագծերն ուսումնասիրող կոմիտեի հավանությանը: Ըստ Լինդենթալի նախագծի, կամուրջը պիտի ունենար 16 և ավելի երթևեկելի ուղղություն, որոնք պիտի ապահովեին հետիոտների, բեռնատար գնացքների, արագ տրանզիտի, և ավտոմոբիլային տրանսպորտի երթևեկությունը: Սակայն կամրջի նախագիծը մերժվեց՝ հօգուտ Ամանի նախագծի, հավանաբար ծախսերի տարբերության պատճառով: Ամանի նախագծի արդյունքում կառուցվեց Ջորջ Վաշինգտոնի կամուրջը: Ամանի ղեկավարությամբ կամուրջը շահագործման հանձնվեց նախատեսվածից վեց ամիս շուտ և ավելի քիչ արժեցավ, քան նախատեսված 60 միլիոն դոլարը: Վաշինգտոն կամրջի, իսկ հետագայում նաև Բայոն կամրջի նախագծերը, որոնք առաջարկել էր Ամանը, գրավեցին նախագծող-ինժեներ Ռոբերտ Մոսեսի ուշադրությունը, որը շտապեց նրան ընդգրկել իր շինարարական ընկերությունում: Ամանի հաջորդ չորս կամուրջները՝ Թրիբորոուն, Բրոնքս-Ուայթսթոնը, Թրոգս Նեքը և Վերազանո Նարոուսը կառուցվեցին Մոսեսի հիշյալ ընկերության կողմից: 1946 թվականին Ամանը և Չարլի Ուիթնին հիմնեցին Աման և Ուիթնի (անգլ.՝ Ammann & Whitney) ընկերությունը: 1964 թվականին Ամանը շահագործման հանձնեց Վերազանո Նարոուս կամուրջը Նյու Յորքում, որը շահագործման պահին աշխարհի ամենաերկար կախովի կամուրջն էր և իր ժամանակի ամենածանր կամուրջն աշխարհում: Վերազանո Նարոուսը ներկայումս աշխարհի տասնմեկերորդ ամենաերկար թռիչք ունեցող կամուրջն է և ամենաերկարը արևմտյան կիսագնդում: Ամանը նաև օգնել է կառուցելու Սան Ֆրանցիսկոյի Ոսկե դարպասներ կամուրջը, որը ներկայումս ամենաերկար կամուրջների ցանկում տասներկուերորդն է:

Աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամանը նախագծել է Նյու Յորքի տասնմեկ կամուրջների կեսից ավելին, որոնք Նյու Յորքը կապում են Միացյալ Նահանգների մյուս վայրերին: Նրա տաղանդը և հնարագիտությունը օգնեցին իրեն ստեղծելու աշխարհի երկու ամենաերկար կամուրջները իր ժամանակներում: Ամանը հայտնի է այն բանի շնորհիվ, որ կարողանում էր նախագծել թեթև, նրբագեղ կամուրջներ, որոնք քիչ ծախսատար էին, պարզունակ ու գեղեցիկ: Դրան նա կարողացել է հասնել շեղման տեսությունը կիրառելու շնորհիվ: Նրա՝ ծախսերը կրճատելու կարողությունը մեծ համբավ բերեց նրան Մեծ ճգնաժամի տարիներին, երբ խիստ էական էր խնայողությունը: Ամանի կառուցած հայտնի կամուրջներից են.

Բայոն կամուրջը Օտմար Ամանի նախագծած միակ կամուրջն է, որը կամարակապ է և ոչ թե կախովի: Բրոնքս Ուայթսթոն կամուրջը շահագործման հանձնվելուց ընդամենը մեկ տարի անց ստիպված էին ամրացնել ուժեղ քամիների և անընդհատ երթևեկության պատճառով: Ծանր ճոպանները, որոնք նախապես տեղադրվել էին կամրջի ամրությունը ապահովելու նպատակով, աղճատում էին կամրջի դասական, պարզ տեսքը: Այդ ճոպանները հեռացվեցին, իսկ ուժեղ քամիների խնդիրը լուծվեց կամրջի երկու կողմերում ավելացնելով եռանկյունաձև թեթև, ապակեպատ աերոդինամիկ «առագաստներ», որոնք «մասնատում» են քամին, երբ այն փչում է կամրջի վրայով[10]: Բացի կամուրջներից, Օտմար Ամանը ղեկավարել է նաև Լինկոլնի թունելի նախագծման և կառուցման աշխատանքները:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իր կյանքի ընթացքում Ամանը արժանացել է մի շարք պարգևների ու մրցանակների, ներառյալ Թոմաս Ֆիթչ մրցանակը (1919 թ.) և Ազգային գիտության մեդալը (1964 թ.)[11][12][13][14]: 1962 թվականին Ջորջ Վաշինգտոնի կամրջի մուտքի մոտակա ավտոբուսի կանգառում տեղադրվեց Օտմար Ամանի բրոնզե կիսանդրին[7][15]: Ի հիշատակ Ամանի ծննդյան հարյուրերորդ տարեդարձի, 1979 թվականի հունիսի 28-ին Վերազանո Նարոուս կամրջի մոտ տեղադրվեց հուշատախտակ[16]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 StructuraeRatingen.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Brockhaus Enzyklopädie
  6. 6,0 6,1 http://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.jsp?recip_id=16
  7. 7,0 7,1 7,2 «Master Bridge Builder; Othmar Hermann Ammann»։ The New York Times։ August 29, 1962։ Վերցված է October 7, 2011 
  8. «Othmar Ammann, Engineer, Is Dead»։ The New York Times։ September 24, 1965։ Վերցված է October 7, 2011 
  9. Frazier, Ian (November 13, 2007) Revamping the Bayonne Bridge to make space for megaships. The New Yorker.
  10. «A New Look for a Classic Bridge»։ MTA Bridges & Tunnels։ October 24, 2003։ Արխիվացված է օրիգինալից March 5, 2009-ին։ Վերցված է November 3, 2007 
  11. «Thomas Fitch Rowland Prize Past Award Winners»։ American Society of Civil Engineers։ Արխիվացված է օրիգինալից December 11, 2011-ին։ Վերցված է October 7, 2011 
  12. «Metropolitan Section Civil Engineer of the Year Award»։ ASCE Metropolitan Section։ Արխիվացված է օրիգինալից November 13, 2016-ին։ Վերցված է November 12, 2016 
  13. «Engineer Is Cited; Othmar Ammann to Be Feted for Lincoln Tunnel Work»։ The New York Times։ July 24, 1960։ Վերցված է October 7, 2011 
  14. «The President's National Medal of Science: Recipient Details»։ National Science Foundation։ Վերցված է October 7, 2011 
  15. Rockland Michael Aaron (2008)։ The George Washington Bridge: Poetry in Steel։ New Brunswick, NJ: Rutgers University Press։ էջ 89։ ISBN 0-8135-4375-4։ Վերցված է October 7, 2011 
  16. «Othmar H. Ammann Memorial Plaque»։ ASCE Metropolitan Section։ Վերցված է November 12, 2016 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]