Օսկար Կալլաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օսկար Կալլաս
Oskar Kallas - photo by Karl Emil Stahlberg - Alb-38-95.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 25, 1868(1868-10-25)[1][2][3]
Կաառմա, Սաարեմաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Մահացել էհունվարի 26, 1946(1946-01-26)[1][2][3] (77 տարեկան)
Ստոկհոլմ, Շվեդիա
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
Մասնագիտությունլեզվաբան, դիվանագետ, լրագրող, բանահավաք և քաղաքական գործիչ
Հաստատություն(ներ)Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարան
Ալմա մատերՀելսինկիի համալսարան և Տարտուի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինէստոներեն[1]
ԿուսակցությունEstonian People's Party?
Ամուսին(ներ)Aino Kallas?

Օսկար Կալլաս (էստ․՝ Oskar Kallas, հոկտեմբերի 25, 1868(1868-10-25)[1][2][3], Կաառմա, Սաարեմաա, Էստոնիայի Հանրապետություն - հունվարի 26, 1946(1946-01-26)[1][2][3], Ստոկհոլմ, Շվեդիա), էստոնացի դիվանագետ, ժողովրդական բանագետ և լեզվաբան[4]: Ֆիննա-էստոնացի գրող Այնո Կալլասի ամուսինը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օսկար Կալլասը ծնվել է Սաարեմաա կղզու Կարմա գավառակում ծխական ուսուցիչ Միխայել Կալլասի ընտանիքում: Դեռևս երիտասարդ հասակում նա սկսել է հետաքրքրվել էստոնական ժողովրդական բանահյուսությամբ և ուգրոֆիննական լեզուներով: Բանագետ Յակոբ Հուրտին օգնել է կազմել էստոնական ազգային բանաստեղծությունների ժողովածուն[5]: 1889 թվականին նա առաջին անգամ մեկնել է Ֆինլանդիա, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա վրա: 1887 թվականից 1892 թվականներին Կալլասը սովորել է Դերպտի (այժմ՝ Տարտու) համալսարանի դասական բանասիրության բաժնում[5][6]: Հետո տեղափոխվել է Ֆինլանդիա, որտեղ 1892-1893 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրյան կայսերական համալսարանում Ֆինլանդիայի ժողովրդական բանահյուսություն և ուգրո-ֆիննական լեզուների բաժնում:

Դերպտի համալսարանում սովորելու ժամանակ Կալլասը ակտիվ մասնակցել է քաղաքական կյանքին: Իր ընկերոջ և էստոնացի ապագա քաղաքագետ Յան Տինիսոնի հետ մասնացել է «Էստոնիայի ուսանողների միություն» ազգայնական կազմակերպությանը:

1893 թվականից հետո նա դասավանդել է Նարվայի տարբեր դպրոցներում, իսկ հետո նաև Սանկտ Պետերբուրգում: Մեծ մասամբ եղել է Կարլ Մայի դպրոցի ուսուցիչ: Նույն ժամանակաշրջանում Յաան Տինիսոնի հետ հիմնադրել է «Postimees» թերթը, որը դեմ էր Էստոնիայի ռուսականացմանը: 1901 թվականին Ալեքսանդրի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան: 1901-1903 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբան-բանասիրական ֆակուլտետի համեմատական բանասիրության բաժնի պրիվատ-դոցենտ էր:

1903 թվականից Կալլասը «Postimees» թերթում աշխատել է որպես լրագրող, ինչպես նաև Տարտուի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ: Կալլասը դարձել է Էստոնիայի աղջիկների առաջին դպրոցի առաջին տնօրենը (այժմ Միյնա Հյարմայի գիմնազիա), որը հիմնադրվել է 1906 թվականին Տարտուում: 1909 թվականին Կալլասը եղել է Էստոնիայի ազգային թանգարանի հիմնադիրներից մեկը Տարտուում և երկար տարիներ եղել է կամավորական աշխատանքի բաժնի տնօրեն[5]: Կալլասը հիմնականում հայտնի է Լուձի և Լատգալի շրջանների էստոնական գյուղերի լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրություններով:

1918 թվականին Էստոնիայի անկախության ձեռքբերումից հետո Կալլասն անցել է դիվանագիտական ծառայության: Նա եղել է Էստոնիայի ներկայացուցիչը Ֆինլանդիայում: Այնուհետև 1922 թվանից մինչև 1934 թվականը Լոնդոնում ծառայել է որպես Էստոնիայի դեսպան:

Կնոջ հետ ապրել է Տալլինում: Էստոնիայի՝ ԽՍՀՄ-ին միանալուց հետո արտագաղթել է Շվեդիա: Մահացել է 1946 թվականի հունվարի 26-ին Ստոկհոլմում: Թաղվել է 1946 թվականի փետրվարին Հելսինկիում:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսանդրյան համալսարանում սովորելու ժաանակ նա ծանոթացել է Այնո Կրոնի հետ, որն իր գիտական ղեկավարի քույրն էր: 1900 թվականին նրանք ամուսնացել են Հելսինկիի լյութերական եկեղեցում: Նրանք ունեցել են հինգ երեխա՝ Վիրվե, Լայնե, Սուլև, Հիլար և Լեմբիտ (մահացել է մանուկ հասակում):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Эстонский спортивный биографический словарь (эст.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Eesti biograafiline andmebaas ISIK (эст.)
  4. Toivo Miljan, Historical Dictionary of Estonia, Scarecrow Press 2004
  5. 5,0 5,1 5,2 Ene Puusemp: "Oskar Kallas aitas maarahva kultuurrahvaks" Tartu Postimees, 31. detsember 2013
  6. http://www.eys.ee/auvilistlased.htm

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kristin Kuutma: Oskar Kallas: En Envoy of Cultural Heritage, in: Studies in Estonian Folkloristics and Ethnology, S. 121—139, Tartu University Press, Tartu, Estland 2005 ISBN 9949-11-110-2

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]