Օսկար Կալլաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օսկար Կալլաս
Oskar Kallas - photo by Karl Emil Stahlberg - Alb-38-95.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 25, 1868(1868-10-25)[1][2]
Կաառմա, Սաարեմաա, Էստոնիայի Հանրապետություն
Մահացել էհունվարի 26, 1946(1946-01-26)[1][2] (77 տարեկանում)
Ստոկհոլմ, Շվեդիա
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
Մասնագիտությունլեզվաբան, դիվանագետ, լրագրող, բանահավաք և քաղաքական գործիչ
Հաստատություն(ներ)Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարան
Ալմա մատերՀելսինկիի համալսարան և Տարտուի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինէստոներեն[1]
ԿուսակցությունEstonian People's Party?
Ամուսին(ներ)Aino Kallas?

Օսկար Կալլաս (էստ․՝ Oskar Kallas, հոկտեմբերի 25, 1868(1868-10-25)[1][2], Կաառմա, Սաարեմաա, Էստոնիայի Հանրապետություն - հունվարի 26, 1946(1946-01-26)[1][2], Ստոկհոլմ, Շվեդիա), էստոնացի դիվանագետ, ժողովրդական բանագետ և լեզվաբան[3]: Ֆիննա-էստոնացի գրող Այնո Կալլասի ամուսինը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օսկար Կալլասը ծնվել է Սաարեմաա կղզու Կարմա գավառակում ծխական ուսուցիչ Միխայել Կալլասի ընտանիքում: Դեռևս երիտասարդ հասակում նա սկսել է հետաքրքրվել էստոնական ժողովրդական բանահյուսությամբ և ուգրոֆիննական լեզուներով: Բանագետ Յակոբ Հուրտին օգնել է կազմել էստոնական ազգային բանաստեղծությունների ժողովածուն[4]: 1889 թվականին նա առաջին անգամ մեկնել է Ֆինլանդիա, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա վրա: 1887 թվականից 1892 թվականներին Կալլասը սովորել է Դերպտի (այժմ՝ Տարտու) համալսարանի դասական բանասիրության բաժնում[5][4]: Հետո տեղափոխվել է Ֆինլանդիա, որտեղ 1892-1893 թվականներին սովորել է Ալեքսանդրյան կայսերական համալսարանում Ֆինլանդիայի ժողովրդական բանահյուսություն և ուգրո-ֆիննական լեզուների բաժնում:

Դերպտի համալսարանում սովորելու ժամանակ Կալլասը ակտիվ մասնակցել է քաղաքական կյանքին: Իր ընկերոջ և էստոնացի ապագա քաղաքագետ Յան Տինիսոնի հետ մասնացել է «Էստոնիայի ուսանողների միություն» ազգայնական կազմակերպությանը:

1893 թվականից հետո նա դասավանդել է Նարվայի տարբեր դպրոցներում, իսկ հետո նաև Սանկտ Պետերբուրգում: Մեծամասամբ եղել է Կարլ Մայի դպրոցի ուսուցիչ: Նույն ժամանակաշրջանում Յաան Տինիսոնի հետ հիմնադրել է «Postimees» թերթը, որը դեմ էր Էստոնիայի ռուսականացմանը: 1901 թվականին Ալեքսանդրի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիան: 1901-1903 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբան-բանասիրական ֆակուլտետի համեմատական բանասիրության բաժնի պրիվատ-դոցենտ էր:

1903 թվականից Կալլասը «Postimees» թերթում աշխատել է որպես լրագրող, ինչպես նաև Տարտուի միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ: Կալլասը դարձել է Էստոնիայի աղջիկների առաջին դպրոցի առաջին տնօրենը (այժմ Միյնա Հյարմայի գիմնազիա), որը հիմնադրվել է 1906 թվականին Տարտուում: 1909 թվականին Կալլասը եղել է Էստոնիայի ազգային թանգարանի հիմնադիրներից մեկը Տարտուում և երկար տարիներ եղել է կամավորական աշխատանքի բաժնի տնօրեն[4]: Կալլասը հիմնականում հայտնի է Լուձի և Լատգալի շրջանների էստոնական գյուղերի լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրություններով:

1918 թվականին Էստոնիայի անկախության ձեռքբերումից հետո Կալլասն անցել է դիվանագիտական ծառայության: Նա եղել է Էստոնիայի ներկայացուցիչը Ֆինլանդիայում: Այնուհետև 1922 թվանից մինչև 1934 թվականը Լոնդոնում ծառայել է որպես Էստոնիայի դեսպան:

Կնոջ հետ ապրել է Տալլինում: Էստոնիայի՝ ԽՍՀՄ-ին միանալուց հետո արտագաղթել է Շվեդիա: Մահացել է 1946 թվականի հունվարի 26-ին Ստոկհոլմում: Թաղվել է 1946 թվականի փետրվարին Հելսինկիում:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսանդրյան համալսարանում սովորելու ժաանակ նա ծանոթացել է Այնո Կրոնի հետ, որն իր գիտական ղեկավարի քույրն էր: 1900 թվականին նրանք ամուսնացել են Հելսինկիի լյութերական եկեղեցում: Նրանք ունեցել են հինգ երեխա՝ Վիրվե, Լայնե, Սուլև, Հիլար և Լեմբիտ (մահացել է մանուկ հասակում):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Eesti Spordi Biograafiline Leksikon
  3. Toivo Miljan, Historical Dictionary of Estonia, Scarecrow Press 2004
  4. 4,0 4,1 4,2 Ene Puusemp: "Oskar Kallas aitas maarahva kultuurrahvaks" Tartu Postimees, 31. detsember 2013
  5. http://www.eys.ee/auvilistlased.htm

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kristin Kuutma: Oskar Kallas: En Envoy of Cultural Heritage, in: Studies in Estonian Folkloristics and Ethnology, S. 121—139, Tartu University Press, Tartu, Estland 2005 ISBN 9949-11-110-2

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]