Օսիպ Մանդելշտամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Մանդելշտամ (այլ կիրառումներ)
Օսիպ Մանդելշտամ
ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам
Osip Mandelstam Russian writer.jpg
Ծննդյան անուն ռուս.՝ Иосиф Эмильевич Мандельштам
Ծնվել է հունվարի 3 (15), 1891
Ծննդավայր Վարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[1][2][3][4][5]
Վախճանվել է դեկտեմբերի 27, 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][6][7][8][9][10] (47 տարեկանում)
Վախճանի վայր Վլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[2] կամ Gulag camp, ԽՍՀՄ[11][12][13]
Մասնագիտություն բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, գրական քննադատ և ակնարկագիր
Լեզու իտալերեն և ռուսերեն[7]
Ազգություն հրեա
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն[14][15][16]
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg ԽՍՀՄ
Կրթություն Հայդելբերգի համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գրական ուղղություններ Ակմեիզմ[1][17]
Ամուսին Նադեժդա Մանդելշտամ
Osip Mandelstam signature.jpg
Osip Mandelstam Վիքիպահեստում

Օսիպ Էմիլևիչ Մանդելշտամ (ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам, հունվարի 3 (15), 1891, Վարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[1][2][3][4][5] - դեկտեմբերի 27, 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][6][7][8][9][10], Վլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[2] և Gulag camp, ԽՍՀՄ[11][12][13]), ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է ժամանակի լավագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում Սորբոնի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ Սկզբնական շրջանում հանդես է եկել որպես սիմվոլիստ, 1912-ին միացել ակմեիստներին։ Եղել է Հայաստանում, գրել է բանաստեղծություններ, ուղեգրություններ՝ նվիրված Հայաստանին և հայությանը։

Ձերբակալվել է, դարձել անհատի պաշտամունքի զոհ։ Հետմահու արդարացվել է։ Ռուսական բանաստեղծության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա կինն էր Նադեժդա Մանդելշտամը[18]։

Օսիպ Մանդելշտամի բանաստեղծությունները և արձակը հայերեն է թարգմանել Հրաչյա Բեյլերյանը[19]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1992 թվականի փետրվարի մեկին, Մանդելշտամի հարյուրամյակի առթիվ, Փարիզում՝ Սորբոնի համալսարանի շենքի պատին փակցվեց հուշատախտակ. Քանդակագործ՝ Բորիս Լեժեն
  • 1998 թվականին Վլադիվոստոկում բացվեց Օսիպ Մանդելշտամի հուշարձանը։ Հեղինակ՝ Վալերի Նենաժիվին
  • 2007 թվականի հունիսի երեսունին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան՝ նվիրված Մանդելշտամի հիշատակին։ Հեղինակ՝ Վյաչեսլավ Բուխաև
  • 2008 թվականի սեպտեմբերի չորսին Վորոնեժում բացվեց հուշարձան։ Հեղինակ՝ Լազար Գադաև
  • 2008 թվականի նոյեմբերի քսանութին Մոսկվայի կենտրոնում՝ Զաբելինի և Ստարոսադսկի փողոցների խաչմերուկի մոտ տեղադրվեց հուշարձան, այն բակում, որտեղ նա հյուրընկալվում էր իր եղբորը՝ Ալեքսանդրին։
  • 2010 թվականի մայիսի քսանհինգին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան՝ նվիրված Օսիպ և Նադեժդա Մանդելշտամներին։
  • 2011 թվականին Մոսկվայի մարզի Ֆրյազինո քաղաքում առաջին անգամ բացվեց Օ. Մանդելշտամի անունով թանգարան։
  • 2011 թվականի դեկտեմբերի տասնհինգին Վորոնեժի գրական թանգարանում բացվեց մշտական ցուցադրություն՝ նվիրված պոետի կյանքին և գրական գործունեությանը։
  • Օսիպ Մանդելշտամի անունով է կոչված նաև А330 VQ-BQX ինքնաթիռը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Ал. Морозов Мандельштам // Краткая литературная энциклопедияMoscow: Советская энциклопедия, 1962. — Vol. 4. — P. 568–570.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-am-cold-transparent-spring-dresses/
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-don-t-remember-the-word-i-wished-to-say-2/
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-dream-of-hunchbacked-tiflis/
  6. 6,0 6,1 6,2 Мандельштам Осип Эмильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/361669/Osip-Emilyevich-Mandelshtam
  9. 9,0 9,1 9,2 https://muse.jhu.edu/journals/shofar/v021/21.4brinkley.html
  10. 10,0 10,1 10,2 SNAC
  11. 11,0 11,1 11,2 http://www.washingtoncitypaper.com/articles/30052/russia-house
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.bloomberg.com/news/2010-03-22/stalin-s-henchman-collected-poetry-sent-author-to-gulag-books.html
  13. 13,0 13,1 13,2 http://www.nybooks.com/books/imprints/classics/selected-poems-of-osip-mandelstam/
  14. http://www.nytimes.com/books/99/12/26/nnp/buzzi-flies.html
  15. http://www.nytimes.com/2002/02/24/magazine/lives-the-real-life-of-anna-v.html
  16. http://www.nndb.com/lists/505/000063316/
  17. Ан. Тарасенков Мандельштам // Литературная энциклопедияКоммунистическая академия, Большая российская энциклопедия, Художественная литература (издательство), 1929. — Т. 6.
  18. Nadezhda Mandelstam Hope Abandoned ISBN 0-689-10549-5
  19. Osip Mandelstam (1891–1938)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]