Օսիպ Մանդելշտամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանդելշտամ (այլ կիրառումներ)
Օսիպ Մանդելշտամ
ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам
Osip Mandelstam Russian writer.jpg
Ծննդյան անունռուս.՝ Иосиф Эмильевич Мандельштам
Ծնվել էհունվարի 2 (14), 1891[1]
ԾննդավայրՎարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[2][3][4][5][6]
Վախճանվել էդեկտեմբերի 27, 1938(1938-12-27)[2][3][7][8][9][10][11] (47 տարեկանում)
Վախճանի վայրՎլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[3] կամ camp of the Gulag, ԽՍՀՄ[12][13][14]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, գրական քննադատ և ակնարկագիր
Լեզուիտալերեն և ռուսերեն[8]
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն[15][16][17]
Flag of Russia.svg Ռուսական հանրապետություն
Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունՀայդելբերգի համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գրական ուղղություններԱկմեիզմ[2][18]
ԱմուսինՆադեժդա Մանդելշտամ
Osip Mandelstam signature.jpg
Osip Mandelstam Վիքիպահեստում

Օսիպ Էմիլևիչ Մանդելշտամ (ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам, հունվարի 2 (14), 1891[1], Վարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[2][3][4][5][6] - դեկտեմբերի 27, 1938(1938-12-27)[2][3][7][8][9][10][11], Վլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[3] և camp of the Gulag, ԽՍՀՄ[12][13][14]), ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է ժամանակի լավագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում Սորբոնի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ Սկզբնական շրջանում հանդես է եկել որպես սիմվոլիստ, 1912-ին միացել ակմեիստներին։ Եղել է Հայաստանում, գրել է բանաստեղծություններ, ուղեգրություններ՝ նվիրված Հայաստանին և հայությանը։

Ձերբակալվել է, դարձել անհատի պաշտամունքի զոհ։ Հետմահու արդարացվել է։ Ռուսական բանաստեղծության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա կինն էր Նադեժդա Մանդելշտամը[19]։

Օսիպ Մանդելշտամի բանաստեղծությունները և արձակը հայերեն է թարգմանել Հրաչյա Բեյլերյանը[20]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1992 թվականի փետրվարի մեկին, Մանդելշտամի հարյուրամյակի առթիվ, Փարիզում՝ Սորբոնի համալսարանի շենքի պատին փակցվեց հուշատախտակ. Քանդակագործ՝ Բորիս Լեժեն
  • 1998 թվականին Վլադիվոստոկում բացվեց Օսիպ Մանդելշտամի հուշարձանը։ Հեղինակ՝ Վալերի Նենաժիվին
  • 2007 թվականի հունիսի երեսունին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան՝ նվիրված Մանդելշտամի հիշատակին։ Հեղինակ՝ Վյաչեսլավ Բուխաև
  • 2008 թվականի սեպտեմբերի չորսին Վորոնեժում բացվեց հուշարձան։ Հեղինակ՝ Լազար Գադաև
  • 2008 թվականի նոյեմբերի քսանութին Մոսկվայի կենտրոնում՝ Զաբելինի և Ստարոսադսկի փողոցների խաչմերուկի մոտ տեղադրվեց հուշարձան, այն բակում, որտեղ նա հյուրընկալվում էր իր եղբորը՝ Ալեքսանդրին։
  • 2010 թվականի մայիսի քսանհինգին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան՝ նվիրված Օսիպ և Նադեժդա Մանդելշտամներին։
  • 2011 թվականին Մոսկվայի մարզի Ֆրյազինո քաղաքում առաջին անգամ բացվեց Օ. Մանդելշտամի անունով թանգարան։
  • 2011 թվականի դեկտեմբերի տասնհինգին Վորոնեժի գրական թանգարանում բացվեց մշտական ցուցադրություն՝ նվիրված պոետի կյանքին և գրական գործունեությանը։
  • Օսիպ Մանդելշտամի անունով է կոչված նաև А330 VQ-BQX ինքնաթիռը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://szukajwarchiwach.pl/72/200/0/-/153/skan/full/4tU7herNt3Ia-i1Xoweoug
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Ал. Морозов Мандельштам // Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 4. — С. 568–570.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-am-cold-transparent-spring-dresses/
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-don-t-remember-the-word-i-wished-to-say-2/
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-dream-of-hunchbacked-tiflis/
  7. 7,0 7,1 7,2 Мандельштам Осип Эмильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/361669/Osip-Emilyevich-Mandelshtam
  10. 10,0 10,1 10,2 https://muse.jhu.edu/journals/shofar/v021/21.4brinkley.html
  11. 11,0 11,1 11,2 SNAC — 2010.
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.washingtoncitypaper.com/articles/30052/russia-house
  13. 13,0 13,1 13,2 http://www.bloomberg.com/news/2010-03-22/stalin-s-henchman-collected-poetry-sent-author-to-gulag-books.html
  14. 14,0 14,1 14,2 http://www.nybooks.com/books/imprints/classics/selected-poems-of-osip-mandelstam/
  15. http://www.nytimes.com/books/99/12/26/nnp/buzzi-flies.html
  16. http://www.nytimes.com/2002/02/24/magazine/lives-the-real-life-of-anna-v.html
  17. http://www.nndb.com/lists/505/000063316/
  18. Ан. Тарасенков Мандельштам // Литературная энциклопедияКоммунистическая академия, Большая российская энциклопедия, Художественная литература (издательство), 1929. — Т. 6.
  19. Nadezhda Mandelstam Hope Abandoned ISBN 0-689-10549-5
  20. Osip Mandelstam (1891–1938)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]