Օսիպ Մանդելշտամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Մանդելշտամ (այլ կիրառումներ)
Picto infobox auteur.png
Օսիպ Մանդելշտամ
ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам
Osip Mandelstam Russian writer.jpg
Ծննդյան անուն ռուս.՝ Иосиф Эмильевич Мандельштам
Ծնվել է հունվարի 15, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Վարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[1][2][4][5][6]
Վախճանվել է դեկտեմբերի 27, 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][7][3][8][9] (47 տարեկանում)
Վախճանի վայր Վլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[2] կամ Գուլագ, ԽՍՀՄ[10][11][12]
Մասնագիտություն բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, գրական քննադատ և ակնարկագիր
Լեզու իտալերեն և ռուսերեն[13]
Ազգություն հրեա
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն[14][15][16]
Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg ԽՍՀՄ
Կրթություն Հայդելբերգի համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գրական ուղղություններ Ակմեիզմ[1][17]
Ամուսին Նադեժդա Մանդելշտամ
Osip Mandelstam signature.jpg
Osip Mandelstam Վիքիպահեստում

Օսիպ Էմիլևիչ Մանդելշտամ (Осип Эмильевич Мандельштам, հունվարի 15, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3], Վարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[1][2][4][5][6] - դեկտեմբերի 27, 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][7][3][8][9], Վլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[2] և Գուլագ, ԽՍՀՄ[10][11][12]), ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է ժամանակի լավագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում Սորբոնի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ Նախապես հանդես է եկել որպես սիմվոլիստ, 1912-ին միացել ակմեիստներին։ Եղել է Հայաստանում, գրել է բանաստեղծություններ, ուղեգրություններ նվիրված Հայաստանին և հայությանը։

Ձերբակալվել է, դարձել անհատի պաշտամունքի զոհ։ Հետմահու արդարացվել է։ Ռուսական բանաստեղծության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա կինն էր՝ Նադեժդա Մանդելշտամը[18]։

Օսիպ Մանդելշտամի բանաստեղծությունները և արձակը հայերեն է թարգմանել Հրաչյա Բեյլերյանը[19]։

Հիշողություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1992 թվականի փետրվարի մեկին Մանդելշտամի հարյուրամյակին նվիրված, Փարիզի Սորբոնի շենքին ամրապնդվեց հուշատախտակ. Քանդակագործ Բորիս Լեժեն
  • 1998 թվականին Վլադիվաստոկում բացվեց Օսիպ Մանդելշտամի հուշարձանը։ Հեղինակ Վալերիհ Նենաժիվին
  • 2007 թվականի հունիսի երեսունին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան նվիրված Մանդելշտամի հիշատակին։ Հեղինակ Վյաչեսլավ Բուխայև
  • 2008 թվականի սեպտեմբերի չորսին Վորոնեժում բացվեց հուշարձան։ Հեղինակ Լազար Գադաև
  • 2008 թվականի նոյեմբերի քսանութին Մոսկվայի կենտրոնում, Զաբելինա և Ստարոսադսկի խաչմերուկում տեղադրվեց հուշարձան, այն բակում, որտեղ նա հյուրընկալվում էր իր եղբորը՝ Ալեքսանդրին։
  • 2010 թվականի մայիսի քսանհինգին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան նվիրված Օսիպ և Նադեժդա Մանդելշտամներին։
  • 2011 թվականին Մոսկվայի մարզի Ֆրյազինո քաղաքում առաջին անգամ բացվեց Օ. Մանդելշտամի անունով թանգարան։
  • 2011 թվականի դեկտեմբերի տասնհինգին Վորոնեժի գրական թանգարանում բացվեց մշտական այցելության թանգարան, նվիրված պոետի կյանքին և գրական գործունեությանը։
  • Օսիպ Մանդելշտամի անունով է կոչված նաև А330 VQ-BQX ինքնաթիռը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Ал. Морозов Мандельштам // Краткая литературная энциклопедия Moscow: Great Russian Entsiklopedia, JSC. — Vol. 4. — P. 568–570.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-am-cold-transparent-spring-dresses/
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-don-t-remember-the-word-i-wished-to-say-2/
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-dream-of-hunchbacked-tiflis/
  7. 7,0 7,1 7,2 Мандельштам Осип Эмильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/361669/Osip-Emilyevich-Mandelshtam
  9. 9,0 9,1 9,2 https://muse.jhu.edu/journals/shofar/v021/21.4brinkley.html
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.washingtoncitypaper.com/articles/30052/russia-house
  11. 11,0 11,1 11,2 http://www.bloomberg.com/news/2010-03-22/stalin-s-henchman-collected-poetry-sent-author-to-gulag-books.html
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.nybooks.com/books/imprints/classics/selected-poems-of-osip-mandelstam/
  13. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119142179
  14. http://www.nytimes.com/books/99/12/26/nnp/buzzi-flies.html
  15. http://www.nytimes.com/2002/02/24/magazine/lives-the-real-life-of-anna-v.html
  16. http://www.nndb.com/lists/505/000063316/
  17. Ан. Тарасенков Мандельштам // Литературная энциклопедия — 1929. — Т. 6.
  18. Nadezhda Mandelstam Hope Abandoned ISBN 0-689-10549-5
  19. Osip Mandelstam (1891–1938)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]