Օնդրեյովի աստղադիտարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օնդրեյովի աստղադիտարան
Ondřejov Astron Observ DSCN0564.JPG
Տեսակաստղադիտարան
Կազմված էOndřejov 2-m telescope?, Ondřejov radio telescope? և Ondřejov 0.65-m telescope?
ԿառավարողAstronomical Institute of Czech Academy of Sciences?
Աստղադիտարանի կոդ557
ԵրկիրՉեխիա
ՎայրOndřejov?
ԲԾՄ500 մետր
Հիմնադրվել է՝հունվարի 21, 1898[1]
Կոորդինատներ: 49°54′54.630000099992″ հս․ լ. 14°46′51.579984100002″ ավ. ե. / 49.91517500002777297° հս․. լ. 14.78099444002777751° ավ. ե. / 49.91517500002777297; 14.78099444002777751
Ondřejov Observatory Վիքիպահեստում

Օնդրեյովի աստղադիտարան (չեխ․՝ Observatoř Ondřejov, ՄԱՄ կոդը՝ 557), Չեխիայի Գիտությունների Ակադեմիայի աստղագիտական ինստիտուտի աստղադիտարան։ Գտնվում է Օնդրեյով գյուղի մոտ, մայրաքաղաք Պրահաից 35 կմ հարավ-արևելք։ Այստեղ տեղադրված է 2 մետրանոց աստղադիտակ, որը ամենամեծն է Չեխիայում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աստղադիտարանի շինությունը կառուցվել է 1898 թվականին, չեխ սիրող աստղագետ Յոզեֆ Յան Ֆրիչի կողմից, որպես մասնավոր աստղադիտարան։ 1928 թվականի հոկտեմբերի 28-ին նա նվիրաբերեց կառույցը Չեխոսլովակիային, պետության անկախության տասնամյակի առթիվ[2]։ Աստղադիտարանը տեղակայված է ծովի մակերևույթից 500 մ բարձրության վրա, և հեռու է մայրաքաղաքի օդի և լույսի աղտոտումներից։ Մինչև 1953 թվականին Չեխոսլովակիայի Գիտությունների Ակադեմիայի հիմնումը աստղադիտարանը կառավարվում էր Կարլի համալսարանի կողմից։

1967 թվականին աստղադիտարանում տեղադրվել 2 մետրանոց աստղադիտակը, այն ժամանակ այդ աստղադիտակը աշխարհում մեծությամբ յոթերորդն էր։ Այժմ այն Չեխայում առկա ամենամեծ աստղադիտակն է, իսկ աշխարհում երկրորդ հարյուրյակի մեջ է գտնվում[3]։

Աստղադիտարանում են հայտնաբերվել բազմաթիվ աստերոիդներ։ Աստղադիտարանում են հայտնաբերվել ավելին քան 700 փոքր մոլորակներ [4]։ Այս աստերոիդների հիմնական մասի հայտնաբերումը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կողմից վերագրվում է նրանց հայտնաերող գիտնականներին, սակայն մնացած 23 աստերոիդները վերագրված են ուղղակի "Օնդրեյովին" (աստղադիտարանին)[5]։

Հիմնական գոտու (7204) Օնդրեյով աստերոիդը, որը հայտնաբերել է Պետր Պրավեցը 1995 թվականին, անվանվել է գյուղի անունով, որտեղ գտնվում է աստղադիտարանը[6]։

Աստղադիտարանի գործիքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2 մ Ցեյս Կասսգրեյն աստղադիտակ
  • 65 սմ Ռիչի-Կրետյեն աստղադիտակ (նման է Ցեյս-600-ին)
  • 8 դյույմանոց BART - MEADE
  • 10 մ արևային ռադիոաստղադիտակ
  • Մետեորային ռադիոաստղադիտակ
  • Պատմական (զույգ) աստղադիտակ

Հետազոտությունների ուղղություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աստերոիդների հետազոտություններ
  • М31 գալակտիկայում Նոր աստղերի որոնում
  • Բոլիդների դիտարկումներ
  • Արեգակի ռադիոդիտարկումներ

Նվաճումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայտնաբերվել է 652 աստերոիդ 1994-ից 2008 թվականները[7]
  • Կատարվել և հրապարակվել է 47084 աստրոմետրիկ դիտարկումների արդյունքներ 1981-ից 2011 թվականները[8]
  • (66391) 1999 KW4 աստերոիդի կրկնակի լինելու փաստի հաստատում
  • Եվրոպական բոլիդների ցանցի ղեկավարում

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Այս պահին աստղադիտարանը 27-րդն է աշխարհի աստղադիտարանների շարքում, հայտնաբերված աստերոիդների քանակով[7]
  • Ապոլոն-17 տիեզերանավի կապիտան Յուջին Սերնանը իր հետ Լուսին էր տարել Չեխոսլովակիայի դրոշը, քանի որ իր նախնինները ծնունդով այդ երկրից էին։ Թռիչքից հետո նա փոխանցել է դրոշը Չեխաիայի Գիտությունների Ակադեմիայի աստղագիտական ինստիտուտ Օնդրեյովում։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.astro.cz/clanky/ostatni/astronomicka-observator-v-ondrejove-byla-pred-90-lety-odevzdana-statu.html
  2. Dorschner, J., & Löffler, G., Astronomy, a Popular History, (New York City: Van Nostrand Reinhold, 1975).
  3. «Největší dalekohled v Česku vznikl před 50 lety se štěstím. Teď zkoumá vzdálený vesmír»։ Aktuálně.cz (cs-CZ)։ 23 August 2017 
  4. «Numbered asteroids discovered at Ondřejov»։ Ondřejov Obsrevatory։ 1 March 2016։ Վերցված է 9 January 2017 
  5. /MPDiscsNum.html «Minor Planet Discoverers (by number)»։ Minor Planet Center։ 14 November 2016։ Վերցված է 29 November 2016 
  6. Schmadel Lutz D. (2007)։ Dictionary of Minor Planet Names – (7204) Ondřejov։ Springer Berlin Heidelberg։ էջ 583։ ISBN 978-3-540-00238-3։ Վերցված է 29 November 2016 
  7. 7,0 7,1 Minor Planet Discovery Sites, Ondrejov
  8. Աստղադիտարանի բոլոր աստրոմետրի դիտարկումները ՓՄԿ-ի տվյալների շտեմարանում

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]