Օմալոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Օմալոս
Կոորդինատներ: 35°20′0″ հս․ լ. 23°54′0″ ավ. ե. / 35.33333° հս․. լ. 23.90000° ավ. ե. / 35.33333; 23.90000
ԵրկիրՀունաստան Հունաստան
Բնակչություն35 մարդ (2011)
Ժամային գոտիUTC+2 և UTC+03:00
Փոստային ինդեքսներ73005
##Օմալոս (Հունաստան)
Red pog.png

Օմալոս (հուն․՝ Ομαλός), փոքր գյուղ արևմտյան Կրետեում, Խանիա նոմի Մուսուրի շրջանում։ Հունարեն «Ομαλός» բառը նշանակում է հարթ, կանոնավոր՝ բարձրավանդակ իմաստով։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օմալոսը տեղակայված է Օմալոսի բարձրավանդակի (հուն․՝ οροπέδιο του Ομαλού) հյուսիս-արևելյան հատվածում՝ Խանիայից 38 կմ հարավ՝ Սպիտակ լեռներում (Լեֆկա Օրի)։ Բարձրավանդակի տարածքը 15 կմ² է և ընկած է երեք մարզի՝ Պլատանիասի Մուսուրի հատվածի (նախկինում՝ Կիդոնիա), Սֆակիայի և Արևելյան Սելինոյի խաչմերուկում։ Չնայած բնակավայրը գտնվում է Մուսուրիում, սակայն բարձրավանդակի մեծ մասը գտնվում է Արևելյան Սելինոյում։

Օմալոսի բարձրավանդակ

Բարձրավանդակին կարելի է մոտենալ երեք կողմից՝ արևմուտքից՝ Խանիա-Սուգիա ճանապարհից, հյուսիսից՝ Օմալոսից, և հարավից։ Օմալոսը 5 կմ է հեռու Քսիլոսկալոյի կիրճի մուտքից[1] և հիմնականում հայտնի է դարձել արշավներ կազմակերպելու շնորհիվ։ Հին քարը Օմալոսը արևմուտքից միացնում է Այիա Իրինի համայնքին, որտեղից այն միանում է Այիա Իրինի Կիրճին։

Զով կլիման և բերրի հողը թույլ են տալիս աճեցնել տարբեր մրգեր և բանջարեղեն, այդ թվում՝ կարտոֆիլ, խնձոր, ինչպես նաև հացահատիկ: Քարե փոքրիկ տներում (միտատա) սովորաբար պատրաստվում է տեղական պանիր (գրավիերա)[2][3]։ Ավելի տաք եղանակին հովիվներն իրենց հոտը տանում են արոտավայր (madares, μαδάρες) Լեֆկա Օրիի լանջերին[3]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի սկզբանե ենթադրվում էր, որ լիճը կորցրել է իր ջրերը Ցանի քարանձավի միջոցով[4]։ Քարանձավը գտնվում է դեպի Խանիա տանող ոլորուն ճանապարհի աջ կողմում՝ Օմալոսից մոտ 1,6 կմ հեռավորության վրա:

Քսիլոսկալոսում (1250մ) կա երկու գագաթ՝ Գինգիլոսը (2080մ) և Վոլակիասը (2116մ), որը լեգենդը կապում է Զևսի հետ։ Վերջինս ծնվել է Կրետեում։ Ավելի արևմուտք գտնվում են Ագաթոպի (1768մ) և Փսիլաֆի (1984մ) լեռները։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խաձիմիխալիս Յաննարիս 1833-1916, լուսանկարը՝ 1890

Օսմանյան կայսրության դեմ ապստամբությունների ժամանակ թուրքերին հազվադեպ էր հաջողվում թափանցել սարահարթի վրա։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Օմալոս անվանումը ծագում է «Πότε θα κάνει ξαστεριά πότε θα Φλεβαρίσει να πάρω το τουφέκι μου...να κατεβώ στον Ομαλό» հեղափախական երգից[5]։

Ցանի քարանձավը կոչվել է ի պատիվ թուրքական ներխուժման առաջին տարիներին հեղափոխական առաջնորդ Ցանիս Մարկոսի, որն այն իր որջն էր դարձրել։ Նրա մականունը «Ֆոբոս» (վախ) է։ Քարանձավն ունի մոտ 2,5 կմ երկարություն և իջնում է մինչև 241 մետր։ Սա իրականում փակ կիրճ է[6]։

Կրետեի հեղափոխական Խաձիմիխալիս Յաննարիսը (1833-1916) ծնվել է հարևան Լակկիում և հայտնի է դարձել 1855-1869 թվականների հակամարտություններում։ Գերի է ընկել, բայց բանտից փախել է Խանիա, իսկ հետո աքսորվել Օդեսա։ 1912 թվականին նա ընտրվել է հունական խորհրդարանում։ Չնայած որ նա մահացել է Խանիայում, բայց իր ցանկությամբ թաղվել է Օմալոսում, որտեղ Ցանի քարանձավի մոտ կա նրան նվիրված եկեղեցի[7]։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բարձրավանդակը օգտագործվել է որպես օդանավակայան։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]