Օլիմպիական խաղերի հայ մեդալակիրների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խորհրդային մարմնամարզիկ Ալբերտ Ազարյանը (պատկերված է 2009 թվականի փոստային նամականիշի վրա) օլիմպիական խաղերում ամենից շատ մեդալներ նվաճած հայ մարզիկն է՝ երեք ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ
Մկրտիչ Մկրյանը և Վահրամ Փափազյանը ժամանակակից օլիմպիական խաղերին մասնակցած առաջին հայ մարզիկներն են[1]

Պատմական և քաղաքական պատճառներից ելնելով՝ հայ և հայկական ծագում ունեցող մարզիկների միայն փոքր մասն է մրցել Հայաստանի դրոշի ներքո։ Անտիկ օլիմպիական խաղերում չեմպիոն են դարձել հայ թագավորներ Տրդատ Գ-ը և Վարազդատը։ Ժամանակակից օլիմպիական խաղերին հայերից առաջինը 1912 թվականին Ստոկհոլմի խաղերին մասնակցել են մարզիկներ Մկրտիչ Մկրյանը և Վահրամ Փափազյանը, որոնք ներկայացրել են Օսմանյան կայսրությունը[1]։ Օլիմպիական մեդալ նվաճած առաջին հայը ԱՄՆ ներգաղթածների որդի Հայկ Փրիստն է, որը բրոնզե մեդալ է նվաճել 1920 թվականի խաղերի (Անտվերպեն) ջրացատկի մրցումներում[2]։ Խորհրդահայ մարմնամարզիկ Հրանտ Շահինյանը 1952 թվականին դարձել է ժամանակակից Օլիմպիական խաղերի առաջին հայ ոսկե մեդալակիրը։

1952-1988 թվականներին հայ մարզիկների մեծ մասը ներկայացնում էր Խորհրդային Միությունը։ Թեև 1991 թվականին Հայաստանը դարձավ անկախ պետություն, 1992 թվականի Բարսելոնայի խաղերի ընթացքում Հայաստանը և խորհրդային այլ նախկին պետությունները (բացառությամբ Բալթյան երկրների) կազմում էին միավորված թիմի մաս։ Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեն հիմնադրվել է 1990 թվականին և 1993 թվականից դարձել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի անդամ[3]։ 1994 թվականին Լիլեհամերում կայացած ձմեռային օլիմպիական խաղերից սկսած Հայաստանի Հանրապետությունը օլիմպիական խաղերին մասնակցում է առանձին, բայց որոշ հայ մարզիկներ մրցում են օտար դրոշների ներքո, ներառյալ՝ արտերկրում ծնված էթնիկ հայերը և նրանք, ովքեր արտագաղթել են Հայաստանից։

Անտիկ օլիմպիական խաղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ մեծ թագավորներից մեկը՝ Տրդատ Գ-ը, որի օրոք 301 թվականին քրիստոնեությունը դարձել է Հայաստանի պետական կրոն, 281 թվականին տեղի ունեցած 265-րդ օլիմպիական խաղերում 22-23 տարեկանում դարձել է ըմբշամարտի չեմպիոն[4]։ Արշակունի Վարազդատ թագավորը, որն իշխել է 374-378 թվականներին[5], Անտիկ օլիմպիական խաղերի վերջին հայտնի չեմպիոնն է։ 385 թվականին կայացած 291-րդ օլիմպիական խաղերում, հայոց գահը լքելուց յոթ տարի անց, նա դարձել է կռփամարտի չեմպիոն[4] [Ն 1]։

Ժամանակակից օլիմպիական խաղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամառային խաղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեդալ Անուն Երկիր Խաղեր Մարզաձև Նշում Ծանոթ.
 Բրոնզե Փրիստ, ՀայկՀայկ Փրիստ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ 1920, Անտվերպեն Ջրացատկ 10-մետրանոց աշտարակ, տղամարդիկ
[2]
 Ոսկի Շահինյան, ՀրանտՀրանտ Շահինյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1952, Հելսինկի Մարմնամարզություն Տղամարդկանց թիմային բազմամարտ
[19][20]
 Արծաթ Շահինյան, ՀրանտՀրանտ Շահինյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1952, Հելսինկի Մարմնամարզություն Տղամարդկանց անհատական բազմամարտ
[19][20]
 Ոսկի Շահինյան, ՀրանտՀրանտ Շահինյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1952, Հելսինկի Մարմնամարզություն Տղամարդկանց օղակներ
[20]
 Արծաթ Շահինյան, ՀրանտՀրանտ Շահինյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1952, Հելսինկի Մարմնամարզություն Տղամարդկանց նժույգ
[20]
 Ոսկի Չմշկյան, ՌաֆայելՌաֆայել Չմշկյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1952, Հելսինկի Ծանրամարտ Մինչև 60 կգ
[21]
 Բրոնզե Տերյան, ԱրտյոմԱրտյոմ Տերյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1952, Հելսինկի Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[22]
 Ոսկի Ենգիբարյան, ՎլադիմիրՎլադիմիր Ենգիբարյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1956, Մելբուռն Բռնցքամարտ Թեթև քաշ
[23]
 Ոսկի Ազարյան, ԱլբերտԱլբերտ Ազարյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1956, Մելբուռն Մարմնամարզություն Տղամարդկանց թիմային բազմամարտ
[24]
 Ոսկի Ազարյան, ԱլբերտԱլբերտ Ազարյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1956, Մելբուռն Մարմնամարզություն Տղամարդկանց օղակներ
[24]
 Ոսկի Սիմոնյան, ՆիկիտաՆիկիտա Սիմոնյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1956, Մելբուռն Ֆուտբոլ Տղամարդկանց մրցաշար
[25]
 Բրոնզե Մարգարով, ԲորիսԲորիս Մարգարով {{{2}}} ԽՍՀՄ 1956, Մելբուռն Ջրագնդակ Տղամարդկանց մրցաշար
[26]
 Բրոնզե Տեր-Հովհաննիսյան, ԻգորԻգոր Տեր-Հովհաննիսյան[27] {{{2}}} ԽՍՀՄ 1960, Հռոմ Աթլետիկա Տղամարդկանց հեռացատկ
[28]
 Ոսկի Ազարյան, ԱլբերտԱլբերտ Ազարյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1960, Հռոմ Մարմնամարզություն Տղամարդկանց օղակներ
[24]
 Արծաթ Ազարյան, ԱլբերտԱլբերտ Ազարյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1960, Հռոմ Մարմնամարզություն Տղամարդկանց թիմային բազմամարտ
[24]
 Բրոնզե Տեր-Հովհաննիսյան, ԻգորԻգոր Տեր-Հովհաննիսյան[27] {{{2}}} ԽՍՀՄ 1964, Տոկիո Աթլետիկա Տղամարդկանց հեռացատկ
[28]
 Արծաթ Ալաջաջյան, ԱրմենակԱրմենակ Ալաջաջյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1964, Տոկիո Բասկետբոլ Տղամարդկանց բասկետբոլ
[29]
 Ոսկի Նուրիկյան, ՆորայրՆորայր Նուրիկյան Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա 1972, Մյունխեն Ծանրամարտ Մինչև 60 կգ
[30]
 Արծաթ Միքայելյան, ԷդվարդԷդվարդ Միքայելյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1972, Մյունխեն Մարմնամարզություն Տղամարդկանց թիմային բազմամարտ
[31]
 Բրոնզե Անդրեասյան, ԱրկադիԱրկադի Անդրեասյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1972, Մյունխեն Ֆուտբոլ Տղամարդկանց մրցաշար
[32]
 Բրոնզե Զանազանյան, ՀովհաննեսՀովհաննես Զանազանյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1972, Մյունխեն Ֆուտբոլ Տղամարդկանց մրցաշար
[33]
 Ոսկի Նուրիկյան, ՆորայրՆորայր Նուրիկյան Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա 1976, Մոնրեալ Ծանրամարտ Մինչև 56 կգ
[30]
 Արծաթ Միլիտոսյան, ՎարդանՎարդան Միլիտոսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1976, Մոնրեալ Ծանրամարտ Մինչև 75 կգ
[34]
 Արծաթ Դավիդյան, ՆելսոնՆելսոն Դավիդյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1976, Մոնրեալ Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[35]
 Ոսկի Նալբանդյան, ՍուրենՍուրեն Նալբանդյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1976, Մոնրեալ Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[36]
 Բրոնզե Հասան-Ջալալով, ԱնուշավանԱնուշավան Հասան-Ջալալով {{{2}}} ԽՍՀՄ 1976, Մոնրեալ Ակադեմիական թիավարություն Տղամարդկանց քառյակ առանց ղեկորդի
[37]
 Արծաթ Մուրադյան, ՆինաՆինա Մուրադյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1976, Մոնրեալ Վոլեյբոլ Կանանց մրցաշար
[38]
 Բրոնզե Թորոսյան, ԴավիթԴավիթ Թորոսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1976, Մոնրեալ Բռնցքամարտ Թեթև քաշ
[39]
 Արծաթ Սարգսյան, ՅուրիկՅուրիկ Սարգսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Ծանրամարտ Մինչև 56 կգ
[40]
 Ոսկի Ազարյան, ԷդուարդԷդուարդ Ազարյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Մարմնամարզություն Տղամարդկանց թիմային բազմամարտ
[41]
 Արծաթ Էմիրզյան, ՍիրվարդՍիրվարդ Էմիրզյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Ջրացատկ Կանանց 10 մ աշտարակ
[42]
 Բրոնզե Կարագյան, ԱշոտԱշոտ Կարագյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Սուսերամարտ Թիմային ճկասուսեր
[43]
 Ոսկի Վարդանյան, ՅուրիՅուրի Վարդանյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Ծանրամարտ Մինչև 82,5 կգ
[44]
 Բրոնզե Համբարձումյան, ԴավիթԴավիթ Համբարձումյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Ջրացատկ Տղամարդկանց 10 մ աշտարակ
[45]
 Արծաթ Կարագյան, ԱշոտԱշոտ Կարագյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Սուսերամարտ Թիմային խոցասուսեր
[43]
 Բրոնզե Չուլույան, ԲեռնարԲեռնար Չուլույան {{{2}}} Ֆրանսիա 1980, Մոսկվա Ձյուդո Տղամարդկանց մինչև 78 կգ
[46]
 Բրոնզե Հայրապետյան, ՍոսՍոս Հայրապետյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Մականախաղ Տղամարդկանց մրցաշար
[47]
 Ոսկի Հովհաննիսյան, ՍանասարՍանասար Հովհաննիսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Ըմբշամարտ Ազատ ոճ
[48]
 Բրոնզե Հովհաննիսյան, ԽորենԽորեն Հովհաննիսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1980, Մոսկվա Ֆուտբոլ Տղամարդկանց մրցաշար
[49]
 Ոսկի Միրզոյան, ՕգսենՕգսեն Միրզոյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1988, Սեուլ Ծանրամարտ Մինչև 56 կգ
[50]
 Արծաթ Միլիտոսյան, ԻսրայելԻսրայել Միլիտոսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1988, Սեուլ Ծանրամարտ Մինչև 67,5 կգ
[51]
 Ոսկի Ջուլֆալակյան, ԼևոնԼևոն Ջուլֆալակյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1988, Սեուլ Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[52]
 Արծաթ Պողոսով, ԳեորգիԳեորգի Պողոսով {{{2}}} ԽՍՀՄ 1988, Սեուլ Սուսերամարտ Թիմային սուսեր
[53]
 Արծաթ Սարգսյան, ՍտեփանՍտեփան Սարգսյան {{{2}}} ԽՍՀՄ 1988, Սեուլ Ըմբշամարտ Ազատ ոճ
[54]
 Բրոնզե Մալեևա, ՄանուելաՄանուելա Մալեևա[55] Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա 1988, Սեուլ Թենիս Կանանց մենախաղ
[56]
 Արծաթ Տեր-Մկրտչյան, ԱլֆրեդԱլֆրեդ Տեր-Մկրտչյան Միացյալ թիմ 1992, Բարսելոնա Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[57]
 Ոսկի Իսկանդարյան, ՄնացականՄնացական Իսկանդարյան Միացյալ թիմ 1992, Բարսելոնա Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[58]
 Ոսկի Միլիտոսյան, ԻսրայելԻսրայել Միլիտոսյան Միացյալ թիմ 1992, Բարսելոնա Ծանրամարտ Մինչև 67,5 կգ
[51]
 Ոսկի Պետիկյան, ՀրաչյաՀրաչյա Պետիկյան Միացյալ թիմ 1992, Բարսելոնա Հրաձգություն 3 դիրքերից հրացան
[59]
 Ոսկի Շակիրովա, ԷլենԷլեն Շակիրովա[60] Միացյալ թիմ 1992, Բարսելոնա Բասկետբոլ Կանանց մրցաշար
[61]
 Ոսկի Պողոսով, ԳեորգիԳեորգի Պողոսով Միացյալ թիմ 1992, Բարսելոնա Սուսերամարտ Տղամարդկանց թիմային սուսեր
[53]
 Ոսկի Արմեն Նազարյան {{{2}}} Հայաստան 1996, Ատլանտա Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[62]
 Արծաթ Բաղդասարով, ԱրմենԱրմեն Բաղդասարով {{{2}}} Ուզբեկստան 1996, Ատլանտա Ձյուդո Մինչև 86 կգ
[63]
 Բրոնզե Ազնավուրյան, ԿարինաԿարինա Ազնավուրյան[64] Flag of Russia.svg Ռուսաստան 1996, Ատլանտա Սուսերամարտ Կանանց խոցասուսեր
[65]
 Արծաթ Արմեն Մկրտչյան {{{2}}} Հայաստան 1996, Ատլանտա Ըմբշամարտ Ազատ ոճ
[66]
 Ոսկի Աղասի, ԱնդրեԱնդրե Աղասի[67] ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ 1996, Ատլանտա Թենիս Տղամարդկանց մենախաղ
[68]
 Ոսկի Ազնավուրյան, ԿարինաԿարինա Ազնավուրյան[64] Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2000, Սիդնեյ Սուսերամարտ Կանանց թիմային խոցասուսեր
[65]
 Արծաթ Վարոնյան, ԲենժամենԲենժամեն Վարոնյան {{{2}}} Ֆրանսիա 2000, Սիդնեյ Մարմնամարզություն Պտտաձող
[69]
 Բրոնզե Արսեն Մելիքյան {{{2}}} Հայաստան 2000, Սիդնեյ Ծանրամարտ Մինչև 77 կգ
[70]
 Ոսկի Սամուրղաշև, ՎարդերեսՎարդերես Սամուրղաշև Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2000, Սիդնեյ Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[71]
 Ոսկի Արմեն Նազարյան Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա 2000, Սիդնեյ Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[62]
 Ոսկի Սուկոսյան, ՊավելՊավել Սուկոսյան[72] Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2000, Սիդնեյ Հանդբոլ Տղամարդկանց մրցաշար
[73]
 Ոսկի Ազնավուրյան, ԿարինաԿարինա Ազնավուրյան[64] Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2004, Աթենք Սուսերամարտ Կանանց թիմային խոցասուսեր
[65]
 Բրոնզե Կյուրեղյան, ԱրտյոմԱրտյոմ Կյուրեղյան {{{2}}} Հունաստան 2004, Աթենք Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[74]
 Արծաթ Արա Աբրահամյան {{{2}}} Շվեդիա 2004, Աթենք Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[75]
 Արծաթ Ասիլյան, ԴիմիտրաԴիմիտրա Ասիլյան {{{2}}} Հունաստան 2004, Աթենք Ջրագնդակ Կանանց մրցաշար
[76]
 Բրոնզե Մանուկյան, ՄխիթարՄխիթար Մանուկյան {{{2}}} Ղազախստան 2004, Աթենք Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[71]
 Բրոնզե Արմեն Նազարյան Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա 2004, Աթենք Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[62]
 Բրոնզե Սամուրղաշև, ՎարդերեսՎարդերես Սամուրղաշև Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2004, Աթենք Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[71]
 Բրոնզե Մարտիրոսյան, Տիգրան ԳևորգիՏիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան {{{2}}} Հայաստան 2008, Պեկին Ծանրամարտ Մինչև 69 կգ
[77]
 Բրոնզե Արմեն Վարդանյան {{{2}}} Ուկրաինա 2008, Պեկին Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[78]
 Բրոնզե Դավթյան, ԳևորգԳևորգ Դավթյան {{{2}}} Հայաստան 2008, Պեկին Ծանրամարտ Մինչև 77 կգ
[79]
 Բրոնզե Մարտիրոսյան, Տիգրան ՎարդանիՏիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան {{{2}}} Հայաստան 2008, Պեկին Ծանրամարտ Մինչև 85 kg
[80]
 Ոսկի Այվազյան, ԱրթուրԱրթուր Այվազյան {{{2}}} Ուկրաինա 2008, Պեկին Հրաձգություն 50 մ պառկած դիրքից
[81]
 Ոսկի Հախվերդյան, ԲյուրակնԲյուրակն Հախվերդյան Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ 2008, Պեկին Ջրագնդակ Կանանց մրցաշար
[82]
 Բրոնզե Ջավախյան, ՀրաչիկՀրաչիկ Ջավախյան {{{2}}} Հայաստան 2008, Պեկին Բռնցքամարտ Թեթև քաշ
[83]
 Ոսկի Արսեն Գալստյան Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2012, Լոնդոն Ձյուդո Մինչև 60 կգ
[84]
 Բրոնզե Խուրշուդյան, ՀռիփսիմեՀռիփսիմե Խուրշուդյան {{{2}}} Հայաստան 2012, Լոնդոն Ծանրամարտ Կանանց +75 կգ քաշ
[85]
 Արծաթ Ջուլֆալակյան, ԱրսենԱրսեն Ջուլֆալակյան {{{2}}} Հայաստան 2012, Լոնդոն Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[86]
 Բրոնզե Արթուր Ալեքսանյան {{{2}}} Հայաստան 2012, Լոնդոն Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[87]
 Բրոնզե Հայրապետյան, ԴավիթԴավիթ Հայրապետյան Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2012, Լոնդոն Բռնցքամարտ Թեթև քաշ
[88]
 Ոսկի Եգորյան, ՅանաՅանա Եգորյան Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Սուսերամարտ Կանանց սուսեր, անհատական
[89]
 Արծաթ Թութխալյան, ՍեդաՍեդա Թութխալյան Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Մարմնամարզություն Կանանց թիմային բազմամարտ
[90]
 Բրոնզե Գրիգորյան, ԿիրիլԿիրիլ Գրիգորյան Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Հրաձգություն 50 մ պառկած դիրքից
[91]
 Ոսկի Եգորյան, ՅանաՅանա Եգորյան Flag of Russia.svg Ռուսաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Սուսերամարտ Կանանց սուսեր, թիմային
[92]
 Արծաթ Սիմոն Մարտիրոսյան {{{2}}} Հայաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Ծանրամարտ Մինչև 105 կգ
[93]
 Արծաթ Միհրան Հարությունյան {{{2}}} Հայաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[94]
 Ոսկի Արթուր Ալեքսանյան {{{2}}} Հայաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Ըմբշամարտ Հունահռոմեական ոճ
[95]
 Արծաթ Գոռ Մինասյան {{{2}}} Հայաստան 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Ծանրամարտ +105 կգ
[96]
 Բրոնզե Արտեմ Հարությունյան {{{2}}} Գերմանիա 2016, Ռիո դե Ժանեյրո Բռնցքամարտ Մինչև 64 կգ
[97]

Որակազրկված մարզիկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոչ հայ օլիմպիական մեդալակիրների հայ մարզիչներ

Ձմեռային խաղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեդալ Անուն Երկիր Խաղեր Մարզաձև Նշում Ծանոթ.
 Ոսկի Գրիգոր Մկրտչյան ԽՍՀՄ 1956 Կորտինա դ'Ամպեցո Տափօղակով հոկեյ Տղամարդկանց մրցաշար
[99]
 Ոսկի Վիկտորյա Մովսիսյան ԱՄՆ 1998 Նագանո Տափօղակով հոկեյ Կանանց մրցաշար
[100]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշումներ
  1. 385-ն ամենատարածված տարեթիվն է,[6][7][8][9][10] որը նշված է Օլիմպիայի (Հունաստան) թանգարանում գտնվող հուշատախտակին[11]։ Այլ հեղինակներ որպես հաղթանակի տարեթիվ նշում են 369[12][13][14][15], 365[16] և 393 թվականները[17]։ Որոշ հեղինակներ սխալմամբ հայտարարում են, որ Վարազդատը ըմբշամարտի կամ հնգամարտի օլիմպիական չեմպիոն էր[18]
Մեջբերումներ
  1. 1,0 1,1 «Armenian Sport Life in the pre-WWI Ottoman Empire»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 December 2013-ին։ Վերցված է 16 December 2013 
  2. 2,0 2,1 «One More Olympic Moment Camden's Hal Prieste, 103, The Oldest Living Olympian, Will Go To Sydney To Return A Flag He Captured In 1920»։ The Philadelphia Inquirer։ 9 September 2000։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 March 2016-ին։ Վերցված է 20 August 2012 
  3. «Armenia»։ Official website of the Olympic Movement։ Արխիվացված է օրիգինալից August 31, 2012-ին։ Վերցված է August 25, 2012 
  4. 4,0 4,1 Ispirian, 2000
  5. According to Faustus of Byzantium; see Hacikyan Agop Jack, Basmajian, Gabriel, Franchuk, Edward S., Ouzounian, Nourhan (2000)։ The Heritage of Armenian Literature: From the Oral Tradition to the Golden Age 1։ Detroit: Wayne State University Press։ էջ 184։ ISBN 9780814328156 
  6. Gardiner E. Norman (2002)։ Athletics in the ancient world։ Mineola, New York: Dover Publications։ ISBN 9780486424866։ «The last Olympic victor whose name we know is the Armenian Prince Varazdates, who won the boxing in the 291st Olympiad (A. D. 385).» 
  7. Mandell Richard D. (1987)։ The Nazi Olympics։ Champaign: University of Illinois Press։ էջ 6։ ISBN 9780252013256։ «Under the tolerant, assimilating Romans, the Olympics became polyglot and the last Olympic victor of whom we have record was an Armenian prince, Varaztad, who won a boxing match in A.D. 385.» 
  8. Trypanis Constantine Athanasius (1964)։ Grooves in the wind։ Chilmark Press։ էջ 7։ «By a strange irony of fate the last recorded victor of the national (Olympic) games was Varazdates, a Ascarid from Armenia, who won the boxing in a.d. 385.» 
  9. Baker William Joseph (1988)։ Sports in the Western world (Rev. ed.)։ Urbana: University of Illinois Press։ էջ 40։ ISBN 9780252060427։ «Fittingly, the last champion for whom there is evidence was not a Greek, but an Armenian boxer named Varaztad.» 
  10. Lambros Sp. P., Polites, N. G. (1896)։ The Olympic Games, B.C.776-A.D.1896: Part First։ New York: American Olympic Committee։ էջ 8։ «This explains how in the two hundred and ninety first Olympiad (385 B.C.) the victory was carried off by the Armenian pugilist, Varasdates, a descendant of the royal family of Arsacides, who became later the king of Armenia. This Varasdates was the last conqueror in the Olympic Games known to us.» 
  11. Ispirian, 2000, էջեր 193-194
  12. Scanlon Thomas F. (2002)։ Eros and Greek Athletics։ New York: Oxford University Press։ էջ 357։ ISBN 9780195348767։ «Varazdates, a Arsacid from Armenia who won in boxing in A.D. 369.» 
  13. Guttmann Allen (2004)։ Sports: The First Five Millennia։ Amherst: University of Massachusetts Press։ էջ 22։ ISBN 9781558496101։ «The date of the last Olympic is as uncertain as the date of the first. Until quite recently, the last known victor was the Armenian prince Varazdat, who won the boxing competition in 369 A.D., but an inscription discovered at Olympia in 1994 gives the names of several athletes whose victories came as late as 385 A.D. If Theodosius I decreed an end to the Olympics in 394, as some scholars believe, then the last games took place in 393. (The evidence for this belief comes from an eleventh-century manuscript by Georgios Kedrenos.)» 
  14. Wenn, Stephen R., Schaus, Gerald P., eds. (2007)։ Onward to the Olympics : historical perspectives on the Olympic Games։ Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press։ էջ 5։ ISBN 978-0-88920-505-5։ «Not only does the honour of being the last known Olympian no longer belong to Varazdat(es) of Armenia in AD 369, but it is significant for our understanding of the "end" of the Games that these latest Olympians came from Athens, not from distant parts if the ancient world.» 
  15. Littlewood A.R. (2010)։ «Olympia»։ in Wilson, Nigel։ Encyclopedia of Ancient Greece։ New York: Routledge։ էջ 515։ ISBN 978-0-415-87396-3։ «Although the Roman conquest initially involved a vast diminution in the games' prestige, they now become open to at least some non-Greeks (the last known victor, of boxing in AD 369, was Varazdates, the crown prince of Armenia).» 
  16. Perrottet Tony (2004)։ The Naked Olympics: The True Story of the Ancient Games։ New York: Random House։ էջ 190։ ISBN 978-0-8129-6991-7։ «A.D. 365 - The last Olympic victor on record is the Armenian prince Varazdate, who won the boxing in the 291st Olympiad. A.D. 393 - Last official Olympic Games (the 293rd). The victors' names are lost.» 
  17. Katvalian Maksim (1985)։ «Վարազդատ [Varazdat]»։ in Viktor Hambardzumyan։ Soviet Armenian Encyclopedia (հայերեն)։ Yerevan: Armenian Encyclopedia։ էջեր 305–306։ «Վարազդատը աղբյուրներում հայտնի է որպես բազմակողմանի զարգացած մարզիկ (ըստ Մովսես Խորենացու՝ կորովի նետաձիգ, ճարտար գազանամարտիկ, սուսերամարտիկ, ըմբշամարտիկ, բռնցքամարտիկ): Նրա անունը դրոշմվել է մարմարյա սալիկին՝ որպես վերջին օլիմպիադայի (393) չեմպիոնի:» 
  18. Ispirian, 2000, էջ 193
  19. 19,0 19,1 «Grant Shaginyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 17 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 «Шагинян Грант Амазаспович [Shaginyan Grant Amazaspovich]» (ռուսերեն)։ Great Olympic Encyclopedia (2006)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-08-05-ին։ Վերցված է 2012-08-21 
  21. «Rafael Chimishkyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  22. «Artem Teryan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  23. «Vladimir Yengibaryan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 «Albert Azaryan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 17 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  25. «Nikita Simonyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  26. Американские ватерполисты мечтают выступать под флагом Армении
  27. 27,0 27,1 Հայ է հայրը, տե՛ս «'Rome 1960': Politics at play in Olympic Games»։ Today։ 7 July 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից 8 February 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012։ «His father, an n-born discus thrower, and his mother, a Ukrainian volleyball player, had met at the Kiev State Institute of Physical Education, and both taught there while he was growing up.» 
  28. 28,0 28,1 «Igor Ter-Ovanesyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  29. «Armenak Alachachyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  30. 30,0 30,1 «Norair Nurikyanpublisher=databaseOlympics.com»։ Արխիվացված է օրիգինալից 16 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  31. «Eduard Mikaelyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  32. «Arkady Andriasyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  33. «Oganes Zanazanyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  34. «Vartan Militosyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  35. «Nelson Davidyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  36. «Suren Nalbandyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  37. «Anushavan Gassan-Dzhalalov»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  38. «Nina Muradyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  39. «David Torosyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 18 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  40. «Yurik Sarkisyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  41. «Eduard Azaryan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  42. «Sirvard Emirzyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  43. 43,0 43,1 «Ashot Karagyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 16 August 2011-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  44. «Yurik Vardanyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  45. «David Ambartsumyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  46. «Bernard Tchoullouyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  47. «Sos Ayrapetyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 18 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  48. «Sanasar Oganisyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  49. «Khoren Oganesyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  50. «Oksen Mirzoyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  51. 51,0 51,1 «Alfred Ter-Mkrtychyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  52. «Levon Dzhulfalakyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  53. 53,0 53,1 «Georgy Pogosov»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 10 March 2011-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  54. «Stepan Sarkisyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  55. Հայ է մայրը, տե՛ս «Manuela Maleeva–Female tennis player»։ events.bg։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 December 2013-ին։ Վերցված է 20 August 2012։ «The mother, who came from a prominent n family, which found refuge in Bulgaria after the 1896 n massacres in the Ottoman Empire, was the best Bulgarian tennis player in the 1960s.» 
  56. «Manuela Maleeva»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 20 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  57. «Alfred Ter-Mkrtychyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  58. «Mnatsakan Iskandaryan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  59. «Grachiya Petikyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  60. Հայ է հայրը, տե՛ս «Во что играет "Спартак", пока "Балтийская звезда" играет в баскетбол [This is what "Spartak" is playing, while "Baltic Star" is playing basketball]»։ Nevsky Sport (ռուսերեն)։ 23 February 2004։ Արխիվացված է օրիգինալից 1 June 2012-ին։ Վերցված է 20 August 2012։ «Мама у меня русская, папа действительно армянин, я даже в прошлом году участвовала в Ереване в Панармянских играх, мне факел на торжественном открытии доверили.» 
  61. «Elen Bunatyants»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  62. 62,0 62,1 62,2 «Armen Nazaryan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  63. «Armen Bagdasarov»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  64. 64,0 64,1 64,2 Հայ է հայրը, տե՛ս «Карина Азнавурян: "Я поехала бы в Баку хоть сейчас".» (ռուսերեն)։ Memorial։ 16 February 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից 21 September 2013-ին։ Վերցված է 17 December 2013։ «Мой отец армянин, мать азербайджанка.» 
  65. 65,0 65,1 65,2 «Karina Aznavourian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 26 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  66. «Armen Mkertchian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 March 2007-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  67. Հայ է հորական պապը, տե՛ս «Bio:Andre Agassi»։ Persian Mirror։ Արխիվացված է օրիգինալից 30 January 2006-ին։ Վերցված է 27 January 2011 
  68. «Andre Agassi»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 13 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  69. «Benjamin Varonian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  70. «Arsen Melikyan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  71. 71,0 71,1 71,2 «Varteres Samourgachev»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  72. Հայ է հայրը, տե՛ս «Archived copy» Павел Сукосян: от Каршакевича я натерпелся։ pressball.by (ռուսերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 December 2013-ին։ Վերցված է 24 December 2013։ «Отец мой действительно армянин, из Ленинакана.» 
  73. «Pavel Sukisian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 17 December 2013-ին։ Վերցված է 1 December 2012 
  74. «Artiom Kiouregkian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 September 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  75. «Ara Abrahamian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  76. «Dimitra Asilian»։ revolvy.com 
  77. «Tigran G. Martirosyan»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 August 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  78. «Armen Vardanian»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 7 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  79. «Gevorg Davtyan»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 18 December 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  80. «Tigran V. Martirosyan»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 June 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  81. «Artur Aivazian»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 9 August 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  82. «Biurakn Hakhverdian»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 13 December 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  83. «Hrachik Javakhyan»։ Sports Reference։ Արխիվացված է օրիգինալից 13 November 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  84. «Judo Men's–60kg»։ London 2012 Olympic Games։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 December 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  85. «Ծանրամարտ Women's +75kg»։ London 2012 Olympic Games։ Արխիվացված է օրիգինալից 9 December 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  86. «Ըմբշամարտ Men's 74kg Greco-Roman»։ London 2012 Olympic Games։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 August 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  87. «Ըմբշամարտ Men's 96kg Greco-Roman»։ London 2012 Olympic Games։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 August 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  88. «Boxing Men's Light Fly (49kg)»։ London 2012 Olympic Games։ Արխիվացված է օրիգինալից 9 December 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  89. «Women's Sabre Individual - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 September 2016-ին։ Վերցված է 8 August 2016 
  90. «Women's Team - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 September 2016-ին։ Վերցված է 9 August 2016 
  91. «50m Rifle Prone Men - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 August 2016-ին։ Վերցված է 12 August 2016 
  92. «Women's Sabre Team - Standings»։ Արխիվացված է օրիգինալից 7 October 2016-ին։ Վերցված է 13 August 2016 
  93. «Men's 105kg - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 August 2016-ին։ Վերցված է 15 August 2016 
  94. «Men's Greco-Roman 66 kg - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 September 2016-ին։ Վերցված է 16 August 2016 
  95. «Men's Greco-Roman 98 kg - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 September 2016-ին։ Վերցված է 16 August 2016 
  96. «Men's +105kg - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 September 2016-ին։ Վերցված է 16 August 2016 
  97. «Men's Light Welter (64kg) - Standings»։ Rio 2016։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 September 2016-ին։ Վերցված է 21 August 2016 
  98. «International Olympic Committee (IOC) Executive Board Decision Regarding Mr Ara Abrahamian Born on 27 July 1975, Athlete, Sweden Wrestling, Men’s Greco-Roman, 84kg»։ International Olympic Committee։ 16 August 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից 17 December 2013-ին։ Վերցված է 8 September 2012 
  99. «Grigory Mkrtychan»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 23 September 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 
  100. «Victoria Movsessian»։ databaseOlympics.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 13 October 2012-ին։ Վերցված է 21 August 2012 

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]