Օլգերտ Կրոդերս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օլգերտ Կրոդերս
լատիշ․՝ Oļģerts Kroders
Ծնվել էօգոստոսի 9, 1921(1921-08-09)[1]
ԾննդավայրՌիգա, Լատվիա
Մահացել էհոկտեմբերի 10, 2012(2012-10-10) (91 տարեկան) կամ հոկտեմբերի 9, 2012(2012-10-09)[1] (91 տարեկան)
Մահվան վայրՎալմիերա, Լատվիա
ԿրթությունՌուսաստանի թատերական արվեստի համալսարան
ՔաղաքացիությունFlag of Latvia.svg Լատվիա և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունդերասան
Պարգևներ և մրցանակներԵրեք աստղերի շքանշան

Օլգերտ Կրոդերս (լատիշ․՝ Oļģerts Kroders (9 օգոստոս 1921 թվական, Ռիգա, Լատվիա - 10 հոկտեմբեր 2012 թվական, Վալմիերա, Լատվիա), թատրոնի լատվիացի դերասան, ռեժիսոր և ուսուցիչ։ Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1988

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1921 թվականի օգոստոսի 9-ին Ռիգայում, հայտնի լրագրող, թատերական քննադատ և թարգմանիչ Ռոբերտ Կրոդերսի և դերասանուհի Գերտի Վուլֆի ընտանիքում։ Նրա հորեղբայրն է լրագրող Արտուրս Կրոդերսը, եղբայրը՝ լրագրող և գեղարվեստական քննադատ Գունարս Կրոդերսը։ Ավարտել է Ռիգայի երկրորդ գիմնազիան (1940 թվականին)։ Սովորել է Լատվիայի համալսարանի հոգեբանական և փիլիսոփայական ֆակուլտետներում։ Պատժվել է և աքսորվել Սիբիր[2]։ 1956 թվականին Լատվիա վերադառնալուց հետո նա տարվում է բեմական արվեստով, մասնակցում է Տպագրական արդյունաբերության բանվորների կենտրոնական ակումբի թատերախմբի սիրողական ներկայացումներին։ Աշխատել է Դալիեսի թատրոնի ռեժիսորի օգնական, հրապարակել է իր դիտողությունները թատրոնի առօրյայի վերաբերյալ։ Թատրոնի ռեժիսորի ինքնուրույն պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է Լիեպաում։ Եղել է ռեժիսոր Լիեպայի թատրոնում (1959-1963 թվականներին)։ Ավարտել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական բարձրագույն դասընթացները (1964 թվականին)։ Եղել է ռեժիսոր Վալմիերսկի դրամատիկական թատրոնում (1964-1974 թվականներին), գլխավոր ռեժիսոր Լիեպայի թատրոնում (1974-1990 թվականներին)։ 1990 թվականից եղել է ռեժիսոր Ազգային թատրոնում, 1990-1995 թվականներին եղել է նրա գեղարվեստական ղեկավարը։

Մասնակցել է լատվիական թատրոնների բեմադրմանը որպես հրավիրված ռեժիսոր։ Խաղացել է Նոր Ռիգայի թատրոնի բեմում։ Նկարահանվել է մի քանի կինոստուդիաների ֆիլմերում։ Ռիգայի կինոստուդիայում իր առաջնելույթը կատարել է ռեժիսոր Ռոլանդ Կալնինշի «Խորը շնչեք» (1967 թվական) ֆիլմում, որտեղ խաղացել է փոքր դեր։

«Կփորձեմ լինել բաց» (Mēģinu būt atklāts, 1993) կենսագրական հիշողությունների գրքի հեղինակն է։ Բազմիցս ներկայացվել և արժանացել է «Spēlmaņu nakts» թատերական մրցանակների։ Ազգային թատերական արվեստում ունեցած նշանակալի ներդրման համար արժանացել է Լատվիայի բարձրագույն մրցանակի՝ Երեք աստղերի շքանշանի։ Առաջին անգամ ամուսնացել է կինոքննադատ Մայա Աուգստկալնի հետ, երկրորդ անգամ՝ ռեժիսոր Ռիտա Կրոդերի հետ[3]։ Մահացել է Վալմիերեում 2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ին[4]։

Ճանաչում և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1988 — Լատվիայի ԽՍՀ-ի ժողովրդական արտիստ
  • 2001 — Երեք աստղի շքանշանի կավալեր
  • 2007 — Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր անդամ[4]։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերերը թատրոնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիգայի նոր թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեժիսորական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիեպայայի պետական թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վալմիերսկի դրամատիկական թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազգային թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաբատա թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիգայի նոր թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դայլես թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիգայի Միխաիլ Չեխովի անվան ռուսական թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1967 — Խորը շնչեք — ռեժիսոր
  • 1968 — 24-25 չի վերադառնում — Գունար Յանսոնս
  • 1970 — Համարձակություն  — մայոր
  • 1973 — Ճանաչում — բարոն ֆոն Օստեր
  • 1973 — Աֆերա Ցեպլիսա — պատգամավոր Կլյավինշ
  • 1973 — Բժիշկ Իվենսի լռությունը — Գրասս
  • 1975 — Նավակայան
  • 1977 — Նվերներ հեռախոսով — խորհրդատու
  • 1978 — Եզակի նշանակության ջոկատ — վրացական գեներալ
  • 1978 — Քո տղան — քննադատ
  • 1979 — Սպասեք «Ջոն Գրաֆտոնին» — Լուկշին
  • 1982 — Ամենաերկար շյուղը — Էդվարդ Վիլկս
  • 1982 — Նիկոլո Պագանինի — Մետերնիխ
  • 1983 — Թռիչք Ատլանտյան օվկիանոսի վրայով — շեֆը «Լոկխիդ»ից
  • 1984 — Պրոֆեսոր Դոուելի կտակը — պրոֆեսոր Դոուել
  • 1985 — Դարի պայմանագիրը — Շտիլիկե
  • 1986 — Վերջին ճանապարհը — Նեսելրոդե
  • 1986 — Վերջին ռեպորտաժը — Շրաուդենբախ
  • 1991 — Կանտի գերեզմանը — Էմանուել Կանտ
  • 1992 — Դե Գրանշան ընտանիքի գաղտնիքները — գրաֆ դե Գրանշանг
  • 1992— Սարդ
  • 1996 — Աննա — Բլանկեֆելդ
  • 2001 — Պահմտոցի — Անդերսոն

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
  2. Latvijas Universitāte. Oļģerta Krodera stāsts
  3. Teātris un kino biogrāfijās : enciklopēdija / sast. un galv. red. Māra Niedra; māksl. Aleksandrs Busse. — Rīga : Preses nams, 1999-. — (Latvija un latvieši). 1.sēj. A-J. — 1999. — 462 lpp. : il. ISBN 9984-00-331-0 (լատիշ.)
  4. 4,0 4,1 AS DELFI

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Oļģerts Kroders. Mēģinu būt atklāts. Rīga: Māksla, 1993. 84., 85. lpp.