Jump to content

Օլգա Սպեսիվցևա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Օլգա Սպեսիվցևա
Դիմանկար
Ծնվել էհուլիսի 18, 1895(1895-07-18)[1][2]
ԾննդավայրԴոնի Ռոստով, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էսեպտեմբերի 16, 1991(1991-09-16)[1][2] (96 տարեկան)
Մահվան վայրՆյու Յորք, ԱՄՆ
ԳերեզմանNovo-Diveevo Russian Orthodox Cemetery
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն,  ԽՍՀՄ և  ԱՄՆ
ԿրթությունԱ. Վահանովայի անվան ռուսական բալետի ակադեմիա
Մասնագիտությունպարուսույց, բալետի պարող, բալետի պարուհի, պարուհի և պարուսույց
 Olga Spessivtzeva Վիքիպահեստում

Օլգա Ալեքսանդրովնա Սպեսիվցևա (Ռուսերեն՝ Ольга Алекса́ндровна Спеси́вцева, հուլիսի 18, 1895(1895-07-18)[1][2], Դոնի Ռոստով, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 16, 1991(1991-09-16)[1][2], Նյու Յորք, ԱՄՆ), ռուս բալերինա, որի բեմական կարիերան տևել է 1913-1939 թվականներին:

Նա քսաներորդ դարի լավագույն պրիմա-բալերինաներից մեկն էր, ով ուներ հիանալի դասական տեխնիկա, անթերի ոճ և բեմական ոգեղենություն, որոնք համարվում են ռոմանտիկ բալերինայի մարմնացում[3]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Սպեսիվցևան Կարապի լճի կոստյումով

Օլգա Սպեսիվցևան ծնվել է Դոնի Ռոստովում։[3] Հոր մահից հետո նրան ուղարկեցին Սանկտ Պետերբուրգի թատերական մանկատուն,որը համարվում է մշակույթի կենտրոն։ 1906 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական բալետի ակադեմիա, որտեղ եղել է Կլավդիա Կուլիչևսկայայի, իսկ ավելի ուշ՝ Եվգենյա Սոկոլովայի և Ագրիպինա Վագանովայի աշակերտուհին։

1913 թվականին ավարտելուց հետո նա միացել է Մարիինյան թատերախմբին, որտեղ 1916 թվականին ստացել է մենակատարի կոչում։ Նրբագեղ ռոմանտիկ պարուհի՝ կատարյալ տեխնիկայով, որը իդեալականորեն համապատասխան էր Կարապի լճում տարբեր դերերի համար, ինչպիսիք են Ժիզելը և Օդետ-Օդիլը, նա շատ արագ դարձել է ընկերության ամենասիրված պարուհիներից մեկը[3]։

1916 թվականին Սերգեյ Դյագիլևը նրան հրավիրել է հյուրախաղերի Միացյալ Նահանգների «Ռուսական բալետի» հետ, որտեղ նա պարել է Վասլավ Նիժինսկու հետ «Le Spectre de la Rose», «Շոպենիանա» և «Կապույտ թռնի պադեդեն» «Քնած գեղեցկուհին» ֆիլմերում: 1918 թվականին նա վերադարձել է Մարիինյան թատրոն, որը վերանվանվել է Պետրոգրադի օպերայի և բալետի թատրոն 1917 թվականի ռուսական հեղափոխությունից հետո։ Նրան շնորհվել է բալերինայի կոչում։ Այդ ժամանակ նա հայտնի չէր Արևմուտքում։

Նա շարունակել է ելույթ ունենալ արտերկրում՝ պարելով «Ավրորա» Դյագիլևի հայտնի «Քնած արքայադուստրը» Լոնդոնում 1921 թվականին և 1923 թվականին Բուենոս Այրեսի «Կոլոն» թատրոնում: Իր նախկին ամուսնու՝ բոլշևիկ ֆունկցիոներ և արվեստասեր Բորիս Կապլունի օգնությամբ նա վերջին անգամ լքել է Ռուսաստանը 1924 թվականին։ Նա ընդունել էր Փարիզի Օպերային բալերինա որպես étoile (պրիմաբալերինա) պարելու հրավերը, որտեղ նա մնացել է մինչև 1932 թվականը։ Այդ ընթացքում նա պահպանել է իր հարաբերությունները Ռուսական բալետներ հետ: 1932 թվականին Լոնդոնում պարել է Ժիզելը թագավորական բալետի Անտոն Դոլինի հետ: 1932-ից 1937 թվականներին նա շրջագայել է մի շարք ընկերությունների հետ ամբողջ աշխարհում՝ կատարելով տարբեր դերեր ինչպես դասական երգացանկից, այնպես էլ ժամանակակից բալետներից այնպիսի պարուսույցներից, ինչպիսիք են Միշել Ֆոկինը և Բրոնիսլավա Նիժինսկան: Արտասահմանում պարելիս նրան հաճախ ոչ ճշգրիտ անվանել են որպես Օլգա Սպեսիվա[4]։

Սպեսիվցևան ապրել է կլինիկական դեպրեսիայի ժամանակաշրջաններ դեռևս 1934 թվականին, երբ Սիդնեյում հոգեկան հիվանդության նշաններ ցույց տվեց և հոսպիտալացման կարիք ուներ: 1937 թվականին նա լքել է բեմը նյարդային խանգարման պատճառով։ Նա որոշ ժամանակ դասավանդում էր, այնուհետև կարճ ժամանակով վերադարձավ բեմադրության՝ 1939 թվականին հրաժեշտի ելույթ ունենալով Teatro Colon-ում: Նույն թվականին տեղափոխվեց Միացյալ Նահանգներ, որտեղ դասավանդեց և ծառայեց որպես խորհրդատու Նյու Յորքի Բալետի թատրոնում: 1943 թվականին նա կրկին նյարդային պոռթկում է ապրել, ինչի համար հոսպիտալացվել է[5]։

BBC-ն կարճ հաղորդում է պատրաստել նրա կյանքի մասին 1964 թվականին, իսկ երկու տարի անց Անտոն Դոլինը գիրք է գրել նրա մասին։ Երկու աշխատանքներն էլ վերնագրված են` «Քնած բալերինան»: Նա բնութագրվել է որպես «ռուսական բալերինա այս ժամանակաշրջանում»[6] և «դարի բարձրագույն դասական բալերինա»[7]։

1998 թվականին ռուս պարուսույց Բորիս Էյֆմանը նրան դարձրել է իր բալետի՝ Կարմիր Ժիզելի հերոսուհին[8]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 FemBio տվյալների շտեմարան (գերմ.)
  3. 1 2 3 Ольга Спесивцева в Мегаэнциклопедии Кирилла и Мефодия
  4. ↑ «Olga Spessivtseva; Ballerina Called One of Century's Greatest 'Giselles'». Los Angeles Times. 1991 թ․ սեպտեմբերի 19.
  5. ↑ «The Tragic Downfall of Olga Spessivtseva: From Great Ballerina to Electric Shock Therapy – We Heart Vintage blog». Weheartvintage.co. 2015 թ․ փետրվարի 10. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 31-ին.
  6. ↑ Beaumont, Cyril 1940. The Diaghilev Ballet in London. Written of her engagement for the premiere of the Sleeping Princess in 1921. p. 193
  7. ↑ Clarke, Mary and Clement Crisp. (1981), The History of the Dance. Orbit, London, UK. p. 174
  8. ↑ Kisselgoff, Anna. "A Doomed Russian Ballerina Swept Up by the Revolution." The New York Times. The New York Times, 31 January 1999.

Աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Craine, Debra and Mackrell, Judith (2000). The Oxford Dictionary of Dance. New York: Oxford University Press. 0-19-860106-9.
  • Dolin, Anton (1966). The Sleeping Ballerina: The Story of Olga Spessivtzeva, with foreword by Dame Marie Rambert. Muller, London.
  • The Great History of Russian Ballet: Its Art and Choreography (1998). Bournemouth, England: Parkstone Publisher; The Great Encyclopedia of Russia Publishing House. 1-85995-175-9.
  • Kahane, Martine [text] and Wild, Nicole [illustrations] (1992). Les Ballets Russes à l’Opéra. Paris: Editions Hazan, Bibliothèque Nationale. 2-85025-249-2.
  • Koegler, Horst (1982). The Concise Oxford Dictionary of Ballet. Second Edition. New York: Oxford University Press. 0-19-311330-9.
  • Kisselgoff, Anna. "A Doomed Russian Ballerina Swept Up by the Revolution." The New York Times. The New York Times, 31 Jan. 1999. Web. 04 June 2017.
  • LeMoal, Philippe (1999). Larousse Dictionnaire de la Danse. Paris: Larousse, Librairie de la Danse. 2-03-511318-0.
  • Lifar, Serge (1957). Les trois graces du XX° siècle—Légends et vérités. Paris: Corréa-Buchet Chastel.
  • Lifar, Serge (1959). The Three Graces: Anna Pavlova, Tamara Karsavina, Olga Spessivtzeva: The Legends and the Truth. Translated by Gerard Hopkins. London: Cassell & Co.
  • Kennedy, Ludovic (1959). The Sleeping Ballerina BBC. Television documentary, including archival footage.
  • The Daily Telegraph - Third Book of Obituaries (Entertainers). Edited by Hugh Massingberd

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օլգա Սպեսիվցևա» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Օլգա_Սպեսիվցևա&oldid=10921868» էջից