Քրիստոս Սարդետակիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քրիստոս Սարդետակիս
Christos Sartzetakis (1989) cropped.jpg
 
Կուսակցություն՝ անկախ քաղաքական գործիչ
Կրթություն՝ Սալոնիկի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, փաստաբան և դատավոր
Ծննդյան օր ապրիլի 6, 1929(1929-04-06)[1] (92 տարեկան)
Ծննդավայր Նեապոլիս (Սալոնիկ), Neapoli-Sykies Municipality, Կենտրոնական Մակեդոնիա, Հունաստան
Քաղաքացիություն Flag of Greece.svg Հունաստան
 
Կայք՝ sartzetakis.gr
 
Պարգևներ

Ինֆանտ դոն Էնրիկեի շքանշանի մեծ շղթա և Փրկիչի շքանշան

Քրիստոս Սարդետակիս (հուն․՝ Χρήστος Σαρτζετάκης, ապրիլի 6, 1929(1929-04-06)[1], Նեապոլիս (Սալոնիկ), Neapoli-Sykies Municipality, Կենտրոնական Մակեդոնիա, Հունաստան), հույն իրավաբան և քաղաքական գործիչ, Հունաստանի նախագահ 1985-1990 թվականներին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրետեի ժանդարմերիայի սպայի որդին է։ 1950 թվականին Սարդզեթակիսն ավարտել է Սալոնիկ քաղաքի Արիստոտելի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը և 1955 թվականին սկսել է իր դատական մասնագիտական գործունեությունը որպես փաստաբան։

1961 թվականին նա եղել է Ագրինիո քաղաքի քննիչ[2]։ 1963 թվականին, Սալոնիկում աշխատելով, նա բախվել է մի գործի, որը նրան հայտնի է դարձրել ողջ Հունաստանում։ 1963 թվականի մայիսի 22-ին քաղաքային հրապարակում ուլտրաաջ կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հանրահավաքից հետո սպանվեց Միասնական դեմոկրատական ձախ կուսակցության պատգամավոր Գրիգորիս Լամբրակիսը։ Սարդետակիսը քննություն էր վարում՝ չնայած քաղաքական ճնշումներին, որոնց ենթարկվել էր, քանի որ գործը ենթարկվում էր ոստիկանության, կառավարական շրջանակների և թագավորական արքունիքի պատասխանատվության։ Քննության արդյունքում, որն ապացուցել է իշխանությունների մասնակցությունը հայտնի ընդդիմադիր քաղաքական գործչի սպանությանը, երկրի վարչապետ Կարամանլիսը հրաժարական է տվել և հեռացել Հունաստանից։ Այդ իրադարձությունները հետագայում նկարագրվել են գրող Վասիլիս Վասիլիկոսի «Z» («Զետա») գրքում, որը հետագայում Էկրանավորել Է Կոստա Գավրասը։ Այս ֆիլմում Սարդետակիսի դերը կատարել է ֆրանսիացի դերասան Ժան Լուի Տրենտինյանը։

1965-1967 թվականների ընթացքում Սարդզեթակիսը իր կրթությունը շարունակել է Փարիզում՝ առևտրային և համեմատական Եվրոպական իրավունքի ոլորտներում։ Սև գնդապետների բռնապետության ժամանակ Սարդզետակիսը դարձավ քաղաքական հետապնդումների զոհ։ Հեղաշրջումից անմիջապես հետո նա հետ էր կանչվել Ֆրանսիայում սովորելու վայրից, իսկ 1968 թվականի մայիսին 29 այլ իրավաբանների հետ միասին հեռացվել էր խունտայի «սահմանադրական ակտ» դատական կորպուսից։ Երկու անգամ ձերբակալվել է, ենթարկվել կտտանքների և բանտարկվել առանց մեկ տարվա դատաստանի։ Միջազգային հանրության (մասնավորապես՝ Ֆրանսիայի) ճնշման տակ ազատ է արձակվել 1971 թվականի նոյեմբերին։ Դիկտատուրայի անկմամբ (մետապոլիտեֆսի) նա վերականգնվել է և ծառայության է վերադարձել 1974 թվականի սեպտեմբերին։

1976 թվականին Սարդզետակիսը Գերագույն դատարանի կազմում էր, որը մերժեց Ռոլֆ Պոլին ահաբեկչության մեջ մեղադրվող (մասնավորապես՝ Կարմիր բանակի խմբակցության հետ կապերի մեջ) տրամադրելու պահանջը՝ պատճառաբանելով նրանով, որ դա քաղաքական հանցագործություն էր և, հետևաբար, հանձնումը արգելվում էր Հունաստանի Սահմանադրությամբ։ Գերագույն դատարանի դատախազը կարգապահական հետապնդման է ենթարկել երեք դատավորի, որոնք կողմ են քվեարկել այդ որոշմանը, ներառյալ Սարդետակիսին, ինչը գնահատվել է որպես միջամտություն դատական անկախությանը[3]։ Եղել է Վերաքննիչ դատարանի նախագահ, 1982 թվականից դարձել է Վճռաբեկ դատարանի անդամ։

Չնայած Սարդետակիսը չափավոր աջ հայացքներ ուներ (մասնավորապես, ժամանակին դեմ չէր միապետության ինստիտուտին), սակայն Լամբրակիսի սպանության գործի հետաքննության հարցում նրա սկզբունքայնությունն ապահովեց նրա հեղինակությունը հունական ձախերի շրջանում՝ որպես ժողովրդավարության և Արդարության պաշտպան։ 1985 թվականին Սարդետակիսը երկրի նախագահի պաշտոնում առաջարկվել է համերկրային Սոցիալիստական շարժումից (ՊԱՍՈԿ) և այդ պաշտոնում ընտրվել է 1985 թվականի մայիսի 29-ին ձախ կուսակցությունների աջակցությամբ՝ անհրաժեշտ ձայների նվազագույն քանակով (300-ից 180-ը)։ Հունաստանի նախագահի պաշտոնում Սարդզետակիսը մնացել է մինչև 1990 թվականի մայիսի 5-ը[4]։

Քրիստոս Սարդզետակիսը իրավագիտության և քաղաքագիտության բնագավառներում գիտական մի շարք հոդվածների և գրքերի հեղինակ է։

Պաշտոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հունաստանի Հանրապետության նախագահ [Ελληνικής Δημοκρατίας ] (1985—1990)
  • Պորտուգալիայի Գերագույն դատարանի պատվավոր անդամ
  • Թրակիայի Դեմոկրիտուս համալսարանի պատմության և ազգաբանության ֆակուլտետի պատվավոր պրոֆեսոր։
  • Սալոնիկի գրողների միության պատվավոր անդամ
  • Հունաստանում և արտերկրում գիտական մի շարք ընկերությունների անդամ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Munzinger Personen (գերմ.)
  2. Φ. Κ. Βώρος (2002)։ «Από την Ιστορία της Νεοελληνικής εκπαίδευσης: Ένα κεφάλαιο μεγαλείου και οδύνης»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-05-13-ին։ Վերցված է 2007-09-21 
  3. «Ιός» (2003-03-02)։ «Δικαστές και πολιτικό έγκλημα»։ Ελευθεροτυπία։ Վերցված է 2007-09-21 
  4. Κατά του δικαιώματος ψήφου του Προέδρου της Βουλής όταν εκτελεί χρέη Προέδρου της Δημοκρατίας Αθανάσιος Ράικος, Συνταγματικό Δίκαιο, τόμος Α' τεύχος Β', 1η Έκδ. 1990, σελ. 300 κ. εξ.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]