Քրիստինը (վեպ)
| Ստեղծում | 1983  | |
|---|---|---|
| Հիմնական թեմա | Plymouth Fury | |
| Արվեստի ձև | վեպ | |
| Ժանր | սարսափ | |
| Հեղինակ | Սթիվեն Քինգ | |
| Հրատարակիչ | Viking Press | |
| Թողարկման ամսաթիվ | 29 ապրիլի 1983 | |
| Ծագման երկիր | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ | |
| Լեզու | անգլերեն | |
| Առաջադրում | «Լոկուս» մրցանակ լավագույն ֆանտաստիկ վեպի համար | |
Քրիստինը ամերիկացի գրող Սթիվեն Քինգի սարսափ վեպն է, որը հրատարակվել է 1983 թվականին։ Այն պատմում է մի մեքենայի (1958 թվականի Plymouth Fury) մասին, որը տրիապետում է չար գերբնական ուժերի կողմից։
Նախապատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քինգն ասել է, որ պատմության համար ոգեշնչվել է մի գիշեր՝ մեքենա վարելիս, երբ տեսել է, որ իր մեքենայի օդոմետրի թվերը 9999.9-ից դարձել է 10,000։ Սա նրան հանգեցրել է հետընթաց աշխատող օդոմետրի գաղափարին, այդպիսով մեքենան դարփնելով «երիտասարդ», այլ ոչ թե հին[1]։
Սյուժե
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1978 թվականին Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ քաղաքի Լիբերթիվիլ արվարձանում, դեռահաս-խելագար Առնոլդ «Արնի» Քանինգհեմը և նրա ընկեր Դենիս Գիլդերը նկատում են 1958 թվականի Plymouth Fury-ի խարխուլ հատվածը, որը կայանված է անտեր մարգագետնի վրա։ Մեքենան վաճառվում է․ դրա տերը՝ Ռոլանդ Դ․ Լեբեյը, դառը ծերունի է՝ մեջքի ամրակով, որը բացատրում է Արնիին, որ ստիպված է եղել վաճառել մեքենան, որին նա անվանում է Քրիստին։ Դենիսը զգուշացնում է Արնիին մեքենան չգնել․ այն ունի վնասված շարժիչի բլոկ, ճաքած դիմապակի, պայթած անվադողեր․ նույնիսկ օդոմետրը հակառակ է աշխատում։ Չնայած ընկերոջ վերապահումներին, Արնին գնում է Քրիստինին 250 դոլարով՝ արդեն սիրահարվելով մեքենային։ Մինչ Արնին ավարտում է փաստաթղթերը, Դենիսը նստում է մեքենայի ներսում և մի փոքր խորհրդանշում է դրա անցյալը։ Վախեցած Դենիսը որոշում է, որ իրեն դուր չի գալիս Քրիստինը։
Արնին Քրիստինին տանում է մանր հանցագործ Ուիլ Դարնելլի կողմից ղեկավարվող «ինքդ արա» ավտոտնակ, որն օգտագործում է ավտոտնակը որպես անօրինական գործողությունների քողարկում։ Երբ Արնին սկսում է աշխատել մեքենայի վրա, նրա անհատականությունը փոխվում է․ նա դառնում է ինքնավստահ, նրա ակնեները անհետանում են, բայց նաև դառնում է ինքնամփոփ, հումորազուրկ և ցինիկ․ այս բոլոր հատկանիշները կապված են ԼեԲեյի հետ։ Դրանից կարճ ժամանակ անց երկու ընկերները իմանում են ԼեԲեյի մահվան մասին։ Դենիսը, հետաքրքրասեր և կասկածամիտ ԼեԲեյի Արնիի վրա ունեցած ազդեցության նկատմամբ, հանդիպում է կազմակերպում ծերունու կրտսեր եղբոր՝ Ջորջի հետ, որը բացահայտում է ԼեԲեյի կրտսեր դուստրը խեղդվել է Քրիստինի հետ և որ նրա կինը հետագայում ինքնասպան է եղել մեքենայի առջևի նստատեղին՝ ածխածնի մոնոքսիդի թունավորմամբ։
Դենիսը նկատում է, որ Արնին վերցնում է ԼեԲեյի բնավորության գծերը և հագնվում է 1950-ականների «գրիզերներ»-ի ոճով։ Արնին նաև մտերմանում է Դարնելի հետ՝ Դարնելի մաքսանենգության գործողություններում հանդես գալով որպես սուրհանդակ։ Երբ Արնին գրեթե ավարտում է Քրիստինի վերականգնումը, նա սկսում է հանդիպել Լի Քաբոթ անունով գրավիչ նոր ուսանողուհու հետ։ Նրա ծնողները, որոնք դժգոհ են նրա գործունեությունից, ստիպում են նրան Քրիստինին պահել օդանավակայանի կայանատեղիում։ Քլարենս «Բադի» Ռեպերտոնը՝ մի բռնարար, որը մեղադրում է Արնիին դպրոցից իրեն հեռացնելու համար, իմանում է, թե որտեղ է պահվում Քրիստինը և իր ավազակախմբի հետ միասին ոչնչացնում է մեքենան։
Արնին, ով որոշ չափով գիտի, որ Քրիստինը սովորական մեքենա չէ, ավերված Ֆյուրիին մղում է Դարնելի ավտոտնակով՝ դիտելով, թե ինչպես է օդոմետրը հետընթաց վազում։ Քիչ-քիչ վնասը սկսում է հետ շրջվել։ Հենց որ Քրիստինը կարողանում է վազել, Արնին վարում է այն աղբանոցում, մինչև լիովին ապաքինվում է։ Նա լարում է մեջքը և սկսում է մեջքի ամրակ կրել, ինչպես ԼեԲեյն էր անում։ Արնիի հետ հանդիպման ժամանակ, Քրիստինով երթևեկելիս, Լին գրեթե խեղդվում է մահից և փրկվում է միայն ավտոստոպով երթևեկողի միջամտության շնորհիվ։ Լին տեսնում է, թե ինչպես են Քրիստինի վահանակի լույսերը հայտնվում՝ որպես շողշողուն կանաչ աչքեր, որոնք հետևում են նրան միջադեպի ժամանակ։ Հավատալով, որ ինքն ու Քրիստինը մրցում են Արնիի սիրո համար, Լին երդվում է այլևս երբեք չնստել մեքենան։
Դարնելը, Բադին և վանդալիզմի մեջ նրա բոլոր հանցակիցները, բացի մեկից, սպանվում են մեքենաների հետ կապված խորհրդավոր միջադեպերի ժամանակ։ Ոստիկանությունը Քրիստինին կապում է սպանությունների հետ, բայց մեքենայի որևէ ապացույց չի հայտնաբերվում։ Պետական ոստիկանության դետեկտիվ Ռուդոլֆ Ջանկինսը կասկածներ է սկսում ունենալ Արնիի նկատմամբ՝ չնայած նրա ալիբիներին։ Քրիստինը, որը տարված է ԼեԲեյի ոգով, կատարում է այս սպանությունները, ապա վերականգնում վնասը։
Լին և Դենիսը ընկերանում են՝ բացահայտելով Քրիստինի և ԼեԲեյի անցյալի մանրամասները։ Արնին պատահաբար հանդիպում է Լեյլին և Դենիսին մեքենայում և զայրանում։ Դրանից կարճ ժամանակ անց Ջանկինսը զոհվում է ավտովթարի հետևանքով, որին անհայտ մեքենան դուրս է մղում ճանապարհից։ Վախենալով, որ նրանք հաջորդ թիրախը կլինեն, Դենիսն ու Լին պլան են մշակում։
Մինչ Արնին քաղաքից դուրս է, Դենիսն ու Լին Քրիստինին տանում են ավտոտնակ և նրան կտոր-կտոր են անում սեպտիկ բեռնատարի միջոցով։ Դենիսը տեսնում է, թե ինչպես է ԼեԲեյի ոգին փորձում կանգնեցնել իրեն, նախքան ավերակները կփշրվեն։ Դենիսը իմանում է, որ Արնին և նրա մայրը զոհվել են ավտովթարի ժամանակ, այն բանից հետո, երբ Քրիստինը սպանել է Արնիի հորը։ Ականատեսների վկայությունները Դենիսին հիմք են տալիս ենթադրելու, որ ԼեԲեյի ոգին, որը կապված էր Արնիի հետ Քրիստինի միջոցով, փախել է մեքենայից և փորձել է տիրանալ Արնիին, բայց Արնին պայաքարել է նրա դեմ, ինչի հետևանքով էլ տեղի ունեցավ վթարը։ Ոստիկանության դետեկտիվը Դենիսին տեղեկացնում է, որ Քրիստինի մնացորդները երկու ոստիկաններ են լցրել ավտոտնակի հետևի մասում գտնվող ջարդիչի մեջ, ավելացնելով, որ մեկը վատ վերք է ստացել, որը կարերի կարիք ուներ և ասել է, որ «դա նրան կծել է»։
Չորս տարի անց Դենիսն ու Լին ավարտել են իրենց հարաբերությունները։ Դենիսը կարդում է Լոս Անջելեսում տեղի ունեցած ավտովթարի մասին, որի ժամանակ ավտոկինոթատրոնի աշխատակիցը՝ Բադիի ավազակախմբի վերջին կենդանի մնացած անդամը, զոհվել է մեքենայի հարվածից, որը հարվածել է ցեխե բլոկներից կառուցված պատին։ Դենիսը ենթադրում է, որ Քրիստինը, հնարավոր է, վերակառուցել է իրեն և հետապնդում է բոլոր նրանց, ովքեր դեմ էին իրեն, նրան թողնելով վերջի համար։
Ընդունելություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քրիստինի վերաբերյալ արձագանքները խառն էին։ The New York Times-ը քննադատում էր էֆեկտները՝ անվանելով դրանք «ճռռացող», երկխոսությունները՝ «կեղծ և մանիպուլյատիվ», բայց ընդունեւմ էր 1950-ականների մթնոլորտի իսկությունը,[2] իսկ Kirkus Reviews-ը այն նկարագրում էր որպես չափազանց երկար, բայց «պոպկորնի նման ընթերցվող»[3]։
Ամերիկյան գրադարանային ասոցիացիան Քրիստինին անվանել է 95-րդ ամենաշատ արգելված և վիճարկվող գիրքը Միացյալ Նահանգներում 1990-1999 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում[4]։
Հարմարեցումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Վեպի թողարկումից ութ ամիս անց դեկտեմբերին թողարկեց նաև ֆիլմի ադապտացիան՝ Ջոն Քարփենթերի ռեժիսորությամբ։ Այն ընդհանուր առմամբ դրական արձագանքներ ստացավ քննադատներից և կինովարձույթում վաստակեց 21 միլիոն դոլար։ Այդ ժամանակվանից ի վեր ֆիլմը դարձել է պաշտամունքային դասականի համբավ[5]։
2003 թվականին Սթիվեն Քինգը դժգոհություն հայտնեց «Քրիստին» ֆիլմից՝ այն անվանելով․ «․․․մի տեսակ ձանձրալի։ Իմ անունից խոսելով՝ ես կնախընտրեի վատը, քան ձանձրալի»[6]։ 2021 թվականի հունիսին Sony Pictures Entertainment-ը և Blumhouse Productions-ը հայտարարեցին ֆիլմի վերափոխման մշակման մասին, որի սցենարիստը և ռեժիսորը Բրայան Ֆուլլերն էր, իսկ պրոդյեւսերները՝ Ջեյսոն Բլումը, Վինչենցո Նատալին և Սթիվ Հոբանը[7]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Christine». Stephenking.com. Վերցված է 2024 թ․ օգոստոսի 7-ին.
- ↑ Lehmann-Haupt, Christopher (1983 թ․ մարտի 12). «Christine». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2025-03-11-ին.
- ↑ «Christine». Kirkus Reviews (անգլերեն).
- ↑ «100 Most Frequently Challenged Books: 1990–1999» (անգլերեն). Office of Intellectual Freedom, American Library Association. 2013-03-26. Արխիվացված օրիգինալից 2020-10-10-ին. Վերցված է 2021-06-18-ին.
- ↑ Suckley, Jamie (2013 թ․ հուլիսի 31). «Christine». Static Mass Emporium. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
- ↑ Goldman, William (2003). Dreamcatcher: The Shooting Script. Newmarket Press. 1557045666.
- ↑ Fleming, Mike Jr. (2021 թ․ հունիսի 8). «Stephen King's 'Christine' Getting Overhauled; Bryan Fuller Directing for Sony Pictures & Blumhouse». Deadline Hollywood. Վերցված է 2021 թ․ հունիսի 8-ին.