Քրիստեր Ֆուգլեսանգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քրիստեր Ֆուգլեսանգ
շվեդ.՝ Arne Christer Fuglesang
Christer Fuglesang.jpg
Ծնվել էմարտի 18, 1957(1957-03-18) (62 տարեկան)
Նակկա, Ստոկհոլմի լեն
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, տիեզերագնաց, բլոգեր և մանկագիր
Հաստատություն(ներ)Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ
ԱնդամակցությունԹագավորական շվեդական ճարտարագիտական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԹագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ և Ստոկհոլմի համալսարան
Գիտական աստիճանդոցենտ
ՊարգևներՆորին Մեծություն թագավորի մեդալ «Տիեզերական թռիչքի» մեդալ ՆԱՍԱ-ի բացառիկ ծառայության մեդալ Ումեոյի համալսարանի պատվավոր դոկտոր պատվավոր դոկտոր և Maximum Time Aloft
Ամուսին(ներ)չկա
Երեխա(ներ)դուստր և որդի
Christer Fuglesang Վիքիպահեստում

Արնե Քրիստեր Ֆուգլեսանգ (շվեդ.՝ Arne Christer Fuglesang, մարտի 18, 1957(1957-03-18), Նակկա, Ստոկհոլմի լեն), շվեդ ֆիզիկոս, Եվրոպական տիեզերական գործակալության տիեզերագնաց, Շվեդիայի առաջին տիեզերագնացը: Ֆուգլեսանգը նաև սկանդինավյան երկրներից առաջին տիեզերագնացն է: Քրիստեր Ֆուգլեսանգը ծնվել է Ստոկհոլմում: Նրա մայրը շվեդ է, հայրը` նորվեգացի, ով ստացել է Շվեդիայի քաղաքացիություն Քրիստերի ծնվելուց անմիջապես առաջ:

Ֆիզիկոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆուգլեսանգը մագիստրոսի կոչում է ստացել ինժեներական ֆիզիկայի բնագավառում 1981 թվականին Ստոկհոլմի Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտում: 1987 թվականին տարրական մասնիկների փորձնական ֆիզիկայի բնագավառում արժանացել է դոկտորի կոչման Ստոկհոլմի համալսարանում: Համարվում է Ումեայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր: Ֆուգլեսանգն աշխատել է Ժնևում գտնվող Միջուկային հետազոտությունների եվրոպական կենտրոնում (ՄՀԵԿ) լիցքավորված մասնիկների արագացուցիչի վրա, ուսումնասիրել է Կ–մեզոնները: 1990 թվականի նոյեմբերից Ֆուգլսանգը ՄՀԵԿ-ում աշխատում է Մեծ ադրոնային կոլլայդերի նոր նախագծի վրա: 1991 թվականին տարրական մասնիկների ֆիզիկայի բնագավառում դոցենտի կոչում է ստացել Ստոկհոլմի համալսարանում:

Տիեզերագնաց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականին Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը ընտրում էր տիեզերական թռիչքի համար թեկնածուների երկրորդ խմբին: 1992 թվականին Քրիստեր Ֆուգլեսանգը նույնպես ընդգրկվեց տիեզերագնացների այս խմբում: 1992 թվականի հոկտեմբերին Ֆուգլեսանգը մասնակցեց չորսշաբաթյա դասընթացների Ռուսաստանի Աստղային ավանում: Հետագայում նա ուսումը շարունակեց Քյոլնում (ԳերմանիաԵվրոպական տիեզերագնացության կենտրոնում: 1993 թվականի մայիսին Քրիստեր Ֆուգլեսանգը կրկին գործուղվեց Ռուսաստան, որտեղ նա Թոմաս Ռեյտերի հետ միասին պատրաստվում էր տիեզերական թռիչքի՝ «Եվրոմիր-95» համատեղ ռուս-եվրոպական ծրագրի շրջանակում: Դասընթացն ավարտելուց հետո Թոմաս Ռեյտերը ճանաչվեց «Եվրոմիր-95» թռիչքի հիմնական թեկնածուն, իսկ Քրիսթեր Ֆուգլեսանգը` նրա փոխարինողը: Ֆուգլեսանգը թռիչքների վերապատրաստում էր անցել ռուսական «Սոյուզ» տիեզերանավերի վրա մինչև 1996 թվականի աշուն: Այնուհետև նա մեկնեց Միացյալ Նահանգներ՝ նախապատրաստվելու տիեզերական թռիչքներին ամերիկյան շաթլներով (մաքոք): 1998 թվականի ապրիլին, ՆԱՍԱ-ում մարզվելուց հետո, նա ստացավ թռիչքի մասնագետի որակավորում: 1998 թվականի մայիսից հոկտեմբեր ամիսներին Ֆուգլեսանգը վերապատրաստվեց հրամանատարի ծրագրով՝ վերահսկելու «Սոյուզ» տիեզերանավի տիեզերական կայանից անջատման և վայրէջքի հրամանատարական կառավարման ծրագրով: 1998 թվականի հոկտեմբերին նա վերադարձավ ՆԱՍԱ և աշխատեց տիեզերագնացների բաժանմունքում, որտեղ համակարգում էր ռուսական «Սոյուզ» և «Պրոգրես» տիեզերանավերի աշխատանքը: Հետագայում նա ընդգրկվեց ՄՏԿ- ի 2-րդ երկարատև արշավախմբին աջակցող անձնակազմում: Քրիստեր Ֆուգլեսանգը առաջին տիեզերական թռիչքն իրականացրեց 2006 թվականի դեկտեմբերի 10-ից 22-ը՝ «Դիսքավերի» STS-116 շաթլով, որը թռիք էր իրականացնում Միջազգային տիեզերակայան: Այդ թռիչքի ընթացքում նա երեք անգամ դուրս է եկել բաց տիեզերք: Թռիչքի տևողությունը կազմել է 12 օր 20 ժամ 45 րոպե: Թռիչքի ընթացքում երեք անգամ բաց տիեզերք դուրս գալու ընդհանուր տևողությունը կազմել է 18 ժամ 14 րոպե: 2009 թվականի օգոստոսի 29-ից սեպտեմբերի 11-ը իր երկրորդ թռիչքի ընթացքում շվեդ տիեզերագնացը, որպես թռիչքի մասնագետ այցելել է նաև ՄՏԿ Shuttle «Դիսքավերի» STS-128- շաթլով: ՄՏԿ-ում գտնվելու ժամանակ նա երկու անգամ դուրս եկավ բաց տիեզերք (տևողությունը 6 ժամ 39 րոպե և 7 ժամ 01 րոպե): Թռիչքի տևողությունը կազմեց 13 օր 20 ժամ 53 րոպե 48 վայրկյան:

Ֆրիզբիի գծով տիեզերական ռեկորդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստեր Ֆուգլեսանգը ՄՏԿ-ում գտնվելու ժամանակ սահմանեց ֆրիզբիի ռեկորդ, Maximum Time Aloft կատեգորիայում՝ 20 վայրկյանով օդ նետելով թռչող սկավառակ: Այս իրադարձությունը դրական է ընդունվել[1] Թռչող սկավառակների համաշխարհային ֆեդերացիայի կողմից և ընդգրկվել ռեկորդների պաշտոնական ցանկում «գալակտիկական ռեկորդ» անվանակարգում[2] (քանի որ այն սահմանվել էր Երկրից դուրս):

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստեր Ֆուգլեսանգն ամուսնացած է Եղիսաբեթ Ուոլդիի հետ և ունի երկու դուստր՝ Մալին և Դենիզը և մեկ որդի՝ Ռուտգերը: Նրա հոբբիներն են առագաստային սպորտը, դահուկային սպորտը, ֆրիզբին և ընթերցանությունը: Ռադիոսիրող է, նրա ազդականչն է` SA0AFS / KE5CGR[3]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նորին Մեծություն թագավորի ոսկե մեդալ (sGM12mhb) (Շվեդիա, 2007)
  • Բացառիկ ծառայության համար մեդալ (NASA, 2010)[4]
  • «Տիեզերական թռիչքի համար» մեդալ (NASA, 2007 և 2009)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]