Քրդերը Թուրքմենստանում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քրդերը Թուրքմենստանում
Ընդհանուր քանակ

6,097 (0.1%)
(1995 թվականի մարդահամար)[1]
50,000
(նախահաշիվ)[2]

Բնակեցում
Աշխաբադ, Բայրամալի, Ֆիրջուզա, Կարա Կալա, Մարի և Ատրեկ գետի և Կոպետդաղի մոտ[3][4][5][6]
Լեզու(ներ)
քրդերեն, թուրքմեներեն, ռուսերեն
Հավատք(ներ)
Իսլամ[7]

Քրդերը Թուրքմենստանում, կազմում են հետխորհրդային տարածքում պատմականորեն նշանակալի քուրդ բնակչության մի մասը և ներառում են Թուրքմենստանում ծնված կամ բնակվող քրդական ծագում ունեցող մարդկանց։ 17-րդ դարում Աբբաս I Սեֆին և Նադիր շահը իրանա-թուրքմենական սահմանի երկայնքով բնակեցրել են Խուզեսթանից տարված քրդական ցեղերին[8]։ Ավելի շատ քրդեր Թուրքմենստան են ժամանել 19-րդ դարում՝ պահանջարկ չունեցող հողեր գտնելու և սովից խուսափելու համար[3]։

Կարմիր Քուրդիստանի վերացումից հետո շատ քրդեր արտաքսվել են Թուրքմենստան[9]։ Ստալինը 1937 և 1944 թվականներին Կովկասից շատ քրդերի արտաքսել է Թուրքմենստան[10]։ 1980-ական թվականներից սկսած՝ Թուրքմենստանի քրդերը դարձել են կառավարության կողմից հովանավորվող ձուլման ծրագրերի օբյեկտ[8][11]։ Խորհրդային Թուրքմենստանի ժամանակ քրդերն ունեցել են իրենց թերթերն ու դպրոցները, սակայն անկախացումից հետո Թուրքմենստանի նախագահ Սապարմուրատ Նիյազովը փակել է գրեթե բոլոր ոչ թուրքմենական դպրոցները[8]։ Թուրքմեն քրդերի մեծ մասը սուննի իսլամի հետևորդներն են․ կա նաև շիա իսլամի հետևորդների փոքրամասնություն[7]։

Քրդերի և թուրքմենների միջև հարաբերություններն ու առաջին շփումները սկսվել են սելջուկների՝ Մերձավոր Արևելք ժամանելուց հետո։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թվական Բնակչություն Նշում
1926[12] 2,308 Թուրքմենական ԽՍՀ-ում
1936[13] 1,954 Թուրքմենական ԽՍՀ-ում
1959[14] 2,263 Թուրքմենական ԽՍՀ-ում
1970[15] 2,933 Թուրքմենական ԽՍՀ-ում
1979[16] 3,521 Թուրքմենական ԽՍՀ-ում
1989[17] 4,387 Թուրքմենական ԽՍՀ-ում
1995[1] 6,097 (0.1%) Թուրքմենստանում

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Archived copy» Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году.։ asgabat.net (Russian)։ asgabat.net։ Արխիվացված է օրիգինալից 9 July 2012-ին։ Վերցված է 2 December 2012 
  2. Ismet Chériff Vanly, "The Kurds in the Soviet Union", in: Philip G. Kreyenbroek & S. Sperl (eds.), The Kurds: A Contemporary Overview (London: Routledge, 1992). pg 164: Table based on 1990 estimates: Turkmenistan (50,000)
  3. 3,0 3,1 «Kurds»։ Eesti Keele Instituut։ Վերցված է 2 December 2012 
  4. James Stuart Olson (1994)։ An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires։ էջ 409։ ISBN 9780313274978։ Վերցված է 2 December 2012 
  5. Philip G. Kreyenbroek, Stefan Sperl (1992)։ The Kurds: A Contemporary Overview։ Routledge։ էջ 163։ Վերցված է 2 December 2012 
  6. McDowall David (1996)։ A Modern History of the Kurds: Third Edition։ էջ 491։ ISBN 978-1-85043-416-0։ Վերցված է 3 December 2012 
  7. 7,0 7,1 Ronald Wixman (1984)։ The Peoples of the USSR: An Ethnographic Handbook։ էջ 117։ ISBN 9780765637093։ Վերցված է 2 December 2012 
  8. 8,0 8,1 8,2 «Жизнь курдской общины в Туркменистане [The life of the Kurdish community in Turkmenistan]»։ Gündogar (Russian)։ Վերցված է 2 December 2012 
  9. Leonidas Themistocles Chrysanthopoulos (2002)։ Caucasus Chronicles: Nation-Building and Diplomacy in Armenia, 1993-1994։ ISBN 9781884630057։ Վերցված է 2 December 2012 
  10. Levon Chorbajian, Patrik Donabedi︠a︡n, Claude Mutafian (1994)։ The Caucasian Knot: The History & Politics of Nagorno-Karabagh։ էջ 141։ ISBN 9781856492881։ Վերցված է 2 December 2012 
  11. Mehrdad R. Izady (1992)։ The Kurds: A Concise History and Fact Book։ Taylor & Francis։ էջ 180։ Վերցված է 2 December 2012 
  12. Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по республикам СССР (Russian)։ Վերցված է 2 December 2012 
  13. Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения по республикам СССР (Russian)։ Demoscope.ru։ Վերցված է 2 December 2012 
  14. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения по республикам СССР (Russian)։ Demoscope.ru։ Վերցված է 2 December 2012 
  15. Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения по республикам СССР (Russian)։ Demoscope.ru։ Վերցված է 2 December 2012 
  16. Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения по республикам СССР (Russian)։ Demoscope.ru։ Վերցված է 2 December 2012 
  17. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР (Russian)։ Demoscope.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 March 2012-ին։ Վերցված է 2 December 2012