Քինածառ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քինածառ
Cinchona.pubescens01.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ինֆրաթագավորություն Streptophyta
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Բոգածաղկավորներ (Gentianales)
Ընտանիք Տորոնազգիներ (Rubiaceae)
Ցեղ Քինածառ (Cinchona)
L., 1753

Քինածառ (լատ.՝ Cinchona), տորոնազգիների ընտանիքի բույսերի ցեղ։

Մշտադալար ծառեր են 10 - 15 մ բարձրությամբ (երբեմն՝ մինչև 25 մ)։ Տերևները հակադիր են, կաշեկերպ, ամբողջաեզր։ Ծաղկաբույլը հուրան է։ Պսակը՝ դեղնասպիտակ կամ վարդագույն։ Պտուղը երկբուն տուփիկ է, պարունակում է բազմաթիվ թևավոր սերմեր։ Հայտնի է մոտ 40 (այլ աղբյուրներով՝ 100) տեսակ։

Մշակվում է Ինդոնեզիայում, Հնդկաստանում, Հնդկաչինում, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում։ Քինածառի կեղևը և այլ մասերը պարունակում են քինին, ցինքոնին և այլ ալկալոիդներ, որոնք ունեն հակամալարիային, տոնուսը բարձրացնող և հականեխիչ ազդեցություն։ Սելեկցիայի շնորհիվ ալկալոիդների քանակը կեղևում 2 - 2,5 %-ից հասցվել է 16%-ի։ Մշակվում են Լեջերի քինածառ (լատ.՝ C․ ledgeriana), դեղորայքային քինածառ (լատ.՝ C․ officinalis), կարմրահյութ կամ կարմրակեղև (լատ.՝ C․ succirubra) և այլ տեսակներ, ինչպես նաև բազմաթիվ հիբրիդային ձևեր։