Փոլ Բոյեր

Փոլ Բոյեր; անգլ.՝ Paul D. Boyer
Ծնվել է	հուլիսի 31, 1918[…]
Ծննդավայր	Պրովո, Յուտա, ԱՄՆ
Մահացել է	հունիսի 2, 2018[…] (99 տարեկան)
Մահվան վայր	Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն	ԱՄՆ
Կրոն	աթեիզմ և Մորմոններ
Կրթություն	Բրիհեմ Յանգի համալսարան, Provo High School? և Վիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում (1943)
Մասնագիտություն	կենսաքիմիկոս, համալսարանի դասախոս և քիմիկոս
Աշխատատու	Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարան և Մինեսոտայի համալսարան
Ծնողներ	հայր՝ Dell Delos Boyer?
Պարգևներ և ; մրցանակներ	Գուգենհայմի կրթաթոշակ William C. Rose Award? Pfizer Award in Enzyme Chemistry? Թոլմանի մրցանակ Ստոկհոլմի համալսարանի պատվավոր դոկտոր և Glenn T. Seaborg Medal?
Անդամություն	ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
	Paul D. Boyer Վիքիպահեստում

Փոլ Դելոս Բոյեր (հուլիսի 31, 1918(1918-07-31)^[1]^[2]^[3]^[…], Պրովո, Յուտա, ԱՄՆ^[4]^[5] - հունիսի 2, 2018(2018-06-02)^[6]^[2]^[3]^[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ^[7]) ամերիկացի կենսաքիմիկոս, անալիտիկ քիմիկոս և Կալիֆորնիայի համալսարանի (UCLA) քիմիայի պրոֆեսոր։ Նա Ջոն Ուոքերի հետ ստացել է 1997 թվականի քիմիայի Նոբելյան մրցանակը՝ «Ադենոզինտրիֆոսֆատի (ATP) կենսասինթեզի հիմքում ընկած ֆերմենտային մեխանիզմի» հետազոտության համար (ATP synthase)։ 1997 թվականի մրցանակի մյուս մասը շնորհվեց դանիացի քիմիկոս Յենս Քրիստիան Սքուին՝ Na+/K+-ATPase-ի հայտնաբերման համար։

Վաղ տարիներ և կրթություն

Բոյերը ծնվել է Պրովոյում, Յուտա, և մեծացել է հոլանդական, գերմանական, ֆրանսիական և անգլիական ծագում ունեցող մորմոնների ընտանիքում: Նա հաճախել է Պրովոյի միջնակարգ դպրոցը։^[16] Նա ավագ դպրոցում գերազանց է սովորել և խաղացել է ներդպրոցական բասկետբոլ: 1939 թվականին նա Բրիգամ Յանգ համալսարանից ստացել է քիմիայի բակալավրի կոչում և Վիսկոնսինի շրջանավարտների հետազոտական հիմնադրամի կրթաթոշակ ասպիրանտուրայի համար: 1939 թվականին, Վիսկոնսին մեկնելուց հինգ օր առաջ, Փոլն ամուսնացավ Լիդա Ուիքերի հետ, և նրանք ամուսնացած մնացին մոտ ութսուն տարի մինչև նրա մահը 2018 թվականին, որով նրան դարձավ ամենաերկար ամուսնացած Նոբելյան մրցանակակիրը։^[17] Բոյերները երեք երեխա ունեին։

Ակադեմիական կարիերա

1943 թվականին Բոյերը ստացել է Ph.D. Վիսկոնսին-Մեդիսոնի համալսարանից կենսաքիմիա մասնագիտությամբ, այնուհետ նա տարիներ անցկացրեց Սթենֆորդի համալսարանում՝ պատերազմի հետ կապված հետազոտական նախագծում, որը նվիրված էր փոխներարկման համար շիճուկի ալբումինի կայունացմանը: Նա սկսեց իր անկախ հետազոտական կարիերան Մինեսոտայի համալսարանում և ներմուծեց ֆերմենտային մեխանիզմների հետազոտման կինետիկ, իզոտոպային և քիմիական մեթոդներ: 1955 թվականին նա ստացել է Գուգենհայմի կրթաթոշակ և պրոֆեսոր Հյուգո Թեորելի հետ աշխատել ալկոհոլային դեհիդրոգենազի մեխանիզմի վրա։ 1956 թվականին նա ընդունեց Հիլ հիմնադրամի պրոֆեսորական կոչումը և տեղափոխվեց Մինեսոտայի համալսարանի բժշկական մասնաճյուղ: 1959–1960 թվականներին եղել է Ամերիկյան քիմիական ընկերության (ACS) կենսաքիմիական բաժնի նախագահ, իսկ 1969–1970 թվականներին՝ Կենսաբանական քիմիկոսների ամերիկյան ընկերության նախագահ։

1963 թվականից նա Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանի քիմիայի և կենսաքիմիայի ամբիոնի պրոֆեսոր էր։ 1965 թվականին նա դարձավ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի հիմնադիր տնօրենը և գլխավորեց շենքի կառուցումը և միջգերատեսչական դոկտորանտուրայի ծրագիրը։ Այս ինստիտուցիոնալ ծառայությունը հետազոտական ծրագրերում նրա ստեղծագործ ու ինքնատիպ լինելուն չխոչընդոտեց։

1963-1989 թվականներին Փոլ Բոյերը եղել է Annual Review of Biochemistry ամսագրի խմբագիր կամ խմբագրի օգնական: Նա եղել է «Ֆերմենտներ» դասական շարքի խմբագիր։^[16] Երբ նա աշխատում էր «Էնզիմները» սերիալի վրա, նրան օգնում էր կինը՝ Լիդան, քանի որ նա պրոֆեսիոնալ խմբագիր էր UCLA-ում: 1981 թվականին եղել է UCLA-ի ֆակուլտետի գիտական դասախոս: Նույն տարում նա Ամերիկյան քիմիական ընկերության Հարավային Կալիֆորնիայի բաժնի կողմից արժանացել է հեղինակավոր Թոլմանի մեդալի։

Մահ

Բոյերը մահացել է շնչառական անբավարարությունից 2018 թվականի հունիսի 2-ին, 99 տարեկան հասակում, իր ծննդյան 100-ամյակից երկու ամսից քիչ առաջ Լոս Անջելեսի իր տանը։^[18]^[19]^[20]

Ծանոթագրություններ

1 2 Encyclopædia Britannica
1 2 3 4 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
1 2 3 4 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p.
1 2 ASBMB Past Presidents 1969 â€“ Paul D. Boyer — American Society for Biochemistry and Molecular Biology.
1 2 Boyer, Paul D. — UCLA.
1 2 Paul D. Boyer – Facts
1 2 Find A Grave — 1996.
↑ Geni(բազմ․) — 2006.
↑ https://www.gf.org/fellows/all-fellows/paul-d-boyer/
↑ The Nobel Prize in Chemistry 1997 — Nobel Foundation.
↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
↑ https://scalacs.org/?page_id=1432
↑ Honorary doctorates at DBB — Stockholm University.
↑ https://www.seaborg.ucla.edu/previous_recipients.html
↑ http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/57485.html
1 2 «The Nobel Prize in Chemistry 1997». NobelPrize.org (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 12-ին.
↑ McFadden, Robert D. (2018 թ․ հունիսի 7). «Paul D. Boyer, 99, Dies; Nobel Winner Decoded Enzyme That Powers Life». The New York Times (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 17-ին.
↑ Wolpert, Stuart (2018 թ․ հունիսի 4). «In memoriam: Paul Boyer, 99, Nobel laureate in chemistry». UCLA Newsroom. University of California, Los Angeles. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 5-ին.
↑ McFadden, Robert D. (2018 թ․ հունիսի 7). «Paul D. Boyer, 99, Dies; Nobel Winner Decoded Enzyme That Powers Life». New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 9-ին.
↑ Schudel, Matt (2018 թ․ հունիսի 7). «Paul D. Boyer, UCLA biochemist who won Nobel Prize in 1997, dies at 99». Washington Post (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 3-ին.

[_09fd3c78f8e43593-1] 1 2 Encyclopædia Britannica

[_9b4b117482252cab-2] 1 2 3 4 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.

[_956b7e1035eafcbb-3] 1 2 3 4 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija (хорв.) — LZMK, 1999. — 9272 p.

[_949b054afc617ddf-4] 1 2 ASBMB Past Presidents 1969 â€“ Paul D. Boyer — American Society for Biochemistry and Molecular Biology.

[_93511a1167546688-5] 1 2 Boyer, Paul D. — UCLA.

[_0e4d87326386435b-6] 1 2 Paul D. Boyer – Facts

[_4d03615f27e681b4-7] 1 2 Find A Grave — 1996.

[_0e45d4313a16068a-8] Geni(բազմ․) — 2006.

[_0cdc1bb6521cc0db-9] ttps://www.gf.org/fellows/all-fellows/paul-d-boyer/

[_43b09a7a885dcb9b-10] The Nobel Prize in Chemistry 1997 — Nobel Foundation.

[_91240182028fc537-11] Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.

[_9f2980ace2c0ed3b-12] ttps://scalacs.org/?page_id=1432

[_b2a8a534b53a7861-13] Honorary doctorates at DBB — Stockholm University.

[_babb14f6ed1ab6fb-14] ttps://www.seaborg.ucla.edu/previous_recipients.html

[_5d840c6f73a09be3-15] ttp://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/57485.html

[:0-16] 1 2 «The Nobel Prize in Chemistry 1997». NobelPrize.org (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 12-ին.

[17] McFadden, Robert D. (2018 թ․ հունիսի 7). «Paul D. Boyer, 99, Dies; Nobel Winner Decoded Enzyme That Powers Life». The New York Times (անգլերեն). Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 17-ին.

[18] Wolpert, Stuart (2018 թ․ հունիսի 4). «In memoriam: Paul Boyer, 99, Nobel laureate in chemistry». UCLA Newsroom. University of California, Los Angeles. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 5-ին.

[19] McFadden, Robert D. (2018 թ․ հունիսի 7). «Paul D. Boyer, 99, Dies; Nobel Winner Decoded Enzyme That Powers Life». New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 9-ին.

[20] Schudel, Matt (2018 թ․ հունիսի 7). «Paul D. Boyer, UCLA biochemist who won Nobel Prize in 1997, dies at 99». Washington Post (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 3-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]