Փշատենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Փշատենի
Elaeagnus umbellata3.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծաղկավոր բույսեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Վարդածաղկավորներ
Ընտանիք Փշատազգիներ
Ցեղ Փշատենի
Լատիներեն անվանում
Elaeagnus
L., 1753
Տիպիկ ներկայացուցիչներ

Elaeagnus angustifolia (Փշատենի նեղատերև)

պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Փշատենի[1] (լատ.՝ Elaeagnus), փշատազգիների ընտանիքի մշտադալար կամ տերևաթափ ծառեր կամ թփեր։

Տարածում և էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է 50, ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ փշատենի արևելյան (E. orientalis) և փշատենին եզատերև(E. angustifolia)։ Տարածված է Արմավիրի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է (ստորին լեռն, գոտուց մինչև, միջին լեռնայինը) գետերի և առուների ափերին, խոնավ վայրերում, տարբեր տիպի հողերում և այլն։ Աճում է նաև Ճապոնիայում, Չինաստանում և Եվրոպայում։

Պտուղը

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծառի բարձրությունը մինչև 10 մ Է, կեղևը՝ կարմրադարչնավուն, փայլուն, ընձյուղները՝ սպիտակ-արծաթափայլ։ Տերևները գծաձև են, նշտարաձև, էլիպսաևշտարաձև կամ նեղ ձվաձև, ամբողջաեզր, հերթադիր։ Ծաղիկները ողկուզանման են, տերևանութային կամ մեկական, երկսեռ կամ միասեռ, արտաքինից՝ արծաթավուն, ներսից՝ դեղնանարնջագույն, բուրավետ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը կորիզապտուղ է, մանր (5-10 գ), երկարավուն, գլանաձև, մաշկը՝ բարակ, թղթանման, փայլուն, դարչնագույն, շագանակագույն կամ վառ կարմիր։

Կիրառություն և նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պտղամիսը սպիտակադեղնավուն է, չոր, փշրվող, ալրանման, քաղցր, հաճելի համով։ Պտուղները պարունակում են շաքարներ, սպիտակուցներ, վիտամիններ, աղաղանյութեր, օրգանական թթուներ։ Ունեն բուժիչ և սննդարար հատկություններ, օգտագործում են ստամոքսաղիքային հիվանդությունների ժամանակ։ Ծաղիկներից ստացվող յուղն օգտագործվում է օծանելիքի արտադրության մեջ։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Չորադիմացկուն, աղադիմացկուն և ցրտադիմացկուն է։ Երկարակյաց է։ Բազմանում է կտրոններով։ Գեղազարդիչ է և մեղրատու։ Փշատենու երկու տեսակն էլ գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տաքսոնոմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս դասը մտնում է փշատազգիների (Elaeagnaceae) ընտանիքի և վարդածաղկավորների (Rosales) կարգի մեջ։


  ևս 8 ընտանիք (համաձայն APG II Համակարգի)   50-70 տեսակ  
         
  կարգ Վարդածաղկավորներ     դաս Փշատենի     f1
               
  բաժին Ծաղկավոր բույսեր կամ Ծածկասերմեր     ընտանիք Փշատենիներ     e2    
             
  ավելի շատ 44 կարգի ծաղկավոր բույսեր'
(համաձայնAPG II Համակարգի)
  ևս 2 դաս   f2
     

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SilverBerries1.jpg
Silverberry, GSBF-CN 259, September 12, 2008.jpg

Դասը ընդգրկում է 20-70 տեսակ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Sunset Western Garden Book. 1995. էջեր 606–7. ISBN 978-0-376-03850-0. 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Лох на сайте USDA NRCS(անգլ.)
  • Лох в Биологическом энциклопедическом словаре
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png