Փեթեր Շոլցե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Փեթեր Շոլցե
գերմ.՝ Peter Scholze
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 11, 1987(1987-12-11)[1][2] (34 տարեկան)
ԾննդավայրԴրեզդեն, Արևելյան Գերմանիա
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա[3]
Մայրենի լեզուգերմաներեն
ԿրթությունԲոննի համալսարան և Heinrich-Hertz-Oberschule?
Գիտական աստիճանգիտությունների թեկնածու
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և համալսարանի դասախոս
ԱշխատավայրԲոննի համալսարան[4], Max Planck Institute for Mathematics?[5][6], Clay Mathematics Institute?[7] և Hausdorff Center for Mathematics?[8]
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունԼեոպոլդինա[11]
Կայքmath.uni-bonn.de/people/scholze/
Commons-logo.svg Peter Scholze Վիքիպահեստում

Փեթեր Շոլցե (գերմ.՝ Peter Scholze, դեկտեմբերի 11, 1987(1987-12-11)[1][2], Դրեզդեն, Արևելյան Գերմանիա)[12], գերմանացի մաթեմատիկոս, հայտնի է հանրահաշվական երկրաչափության մեջ իր կատարած աշխատանքներով։ Նա 2012 թվականից Բոննի համալսարանի պրոֆեսոր է եղել, իսկ 2018 թվականից` Մաքս Պլանկի մաթեմատիկայի ինստիտուտի տնօրեն։ Նրան անվանել են աշխարհի առաջատար մաթեմատիկոսներից մեկը[13][14][15][16]։ 2018 թվականին ստացել է Ֆիլդսի մեդալ, որը համարվում է մաթեմատիկայի բարձրագույն մասնագիտական պատիվ[17][18][19]։

Վաղ կյանք և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սքոլզը ծնվել է Դրեզդենում և մեծացել Բեռլինում[20]։ Նրա հայրը ֆիզիկոս է, մայրը՝ համակարգչային գիտնական, իսկ քույրը սովորել է քիմիա[21]։ Նա հաճախել է Բեռլին-Ֆրիդրիխշեյն նահանգի Հայնրիխ-Հերց գիմնազիա, որը նվիրված էր մաթեմատիկային և բնական գիտություններին[22]։ Որպես ուսանող՝ Սքոլզը մասնակցել է մաթեմատիկական միջազգային օլիմպիադայի՝ նվաճելով երեք ոսկե և մեկ արծաթե մեդալ[23]։

Նա սովորել է Բոննի համալսարանում և ավարտել իր բակալավրի աստիճանը երեք կիսամյակի ընթացքում, իսկ մագիստրոսի աստիճանը՝ հետագա երկու կիսամյակի ընթացքում[24]։ Նա ասպիրանտի աստիճան է ստացել 2012 թվականին՝ Մայքլ Ռապոպորտի ղեկավարության ներքո[25]։

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2011 թվականի հուլիսից մինչև 2016 թվականը Սքոլզը Նյու Հեմփշիրի Քլեյի մաթեմատիկական ինստիտուտի գիտաշխատող էր[26]։ 2012 թվականին՝ դոկտորական աստիճան ստանալուց անմիջապես հետո, նա դարձել է Բոննի համալսարանի լիիրավ պրոֆեսոր՝ 24 տարեկանում դառնալով Գերմանիայի ամենաերիտասարդ լիիրավ պրոֆեսորը[13][24][27][28]։ 2014 թվականի աշնանը Սքոլզը նշանակվել է ռեկտորային պրոֆեսոր Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում, որտեղ նա դասավանդում էր երկրաչափություն[29][30]։ 2018 թվականին Սքոլզը նշանակվել է Բոննում գտնվող Մաքս Պլանկի մաթեմատիկայի ինստիտուտի տնօրեն[31]։

Աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սքոլզի աշխատանքը կենտրոնացած է թվաբանական երկրաչափության զուտ տեղական ասպեկտների վրա, ինչպիսիք են p-adic երկրաչափությունը և դրա կիրառությունները։ Նա ավելի հակիրճ ձևով ներկայացրել է նախորդ հիմնարար տեսություններից մի քանիսը, որոնց ռահվիրաները Գերդ Ֆալթինգսը, Ժան-Մարկ Ֆոնտեյնը և ավելի ուշ` Կիրան Քեդլայան էին։ Կատարյալ տարածությունների վերաբերյալ նրա թեկնածուական թեզը լուծում է քաշի-մոնոդրոմի վարկածի հատուկ դեպքի համար[32]։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականին նա արժանացել է Փրիքս և Քոուրս պեկոտ մրցանակների[33]։ 2013 թվականին նա արժանացել է «ՍԱՍՏՐԱ Ռամուանջան» մրցանակին[34]։ 2014-ին նա ստացել է Քլեյ Ռիսըրչ մրցանակ[35]։ 2015 թվականին նա հանրահաշվի բնագավառում արժանացել է Ֆրենկ Նելսոն Քոուլի մրցանակի[36], և Օստրովսկու մրցանակի[37][38]։

2015 թվականին նա ստացել է Ֆարմատի մրցանակ[39]։ 2016-ին նա գերմանական հետազոտական հիմնադրամի կողմից պարգևատրվել է Լեյբնիզի մրցանակով[40]։ 2016 թվականին նա հրաժարվել է 100 հազար դոլարի չափով «Մաթեմատիկայի նոր հորիզոններ» մրցանակից[41]։ Մրցանակից հրաժարվելը մամուլի հատուկ ուշադրությանը չի արժանացել[42]։

2018 թվականին նա պարգևատրվել է Ֆիլդսի մեդալով[43][44]՝ «p-adic ոլորտներում թվաբանական հանրահաշվական երկրաչափությունը վերափոխելու համար՝ կատարյալ տարածությունների ներմուծման միջոցով, Գալոզի ներկայացուցչություններին դիմելու և կոհոմոլոգիայի նոր տեսությունների զարգացման համար»[45]։

2019-ին Սքոլզը ստացել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար մեծ խաչի շքանշան[46][47][48]։

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սքոլզն ամուսնացած է մաթեմատիկոսի հետ[49] և ունի մեկ դուստր[50]։

Ծանոթագրություններր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Curriculum Vitae Prof. Dr. Peter ScholzeGerman Academy of Sciences Leopoldina.
  2. 2,0 2,1 Munzinger Personen (գերմ.)
  3. http://www.general-anzeiger-bonn.de/bonn/stadt-bonn/Peter-Scholze-tr%C3%A4gt-sich-ins-Goldene-Buch-der-Stadt-ein-article4003965.html
  4. Prof. Dr. Peter ScholzeUniversity of Bonn.
  5. Peter Scholze new director at the Max Planck Institute for MathematicsMax Planck Institute for Mathematics.
  6. Prof. Dr. Peter ScholzeMax Planck Society.
  7. Interview with Research Fellow Peter ScholzeClay Mathematics Institute, 2012.
  8. Prof. Dr. Peter ScholzeHausdorff Center for Mathematics.
  9. Prof. Dr. Peter Scholze - Gottfried Wilhelm Leibniz-Preisträger 2016German Research Foundation, 2016.
  10. Fields-Medaille: Peter Scholze bekommt weltweit höchste Auszeichnung für Mathematiker — 2018.
  11. Prof. Dr. Peter ScholzeGerman Academy of Sciences Leopoldina.
  12. «Prof. Dr. Peter Scholze»։ Hausdorff Center for Mathematics։ Արխիվացված է օրիգինալից 26 April 2017-ին։ Վերցված է 1 August 2018 
  13. 13,0 13,1 «Mathematiker Peter Scholze (24) nimmt Ruf nach Bonn an – als jüngster deutscher W3-Professor»։ Informationsdienst Wissenschaft (German)։ 15 October 2012։ Վերցված է 1 August 2018 
  14. «Leibniz Prize 2016: Professor Dr. Peter Scholze»։ Deutsche Forschungsgemeinschaft։ Վերցված է 1 August 2018 
  15. Klarreich Erica (1 August 2018)։ «A Master of Numbers and Shapes Who Is Rewriting Arithmetic»։ Quanta Magazine։ Վերցված է 2 August 2018 
  16. Kaschel Helena (23 July 2016)։ «Don't call me a prodigy: the rising stars of European mathematics»։ Deutsche Welle (English)։ Վերցված է 2 August 2018 
  17. Ball Philip (12 August 2014)։ «Iranian is first woman to nab highest prize in maths»։ Nature (անգլերեն)։ doi:10.1038/nature.2014.15686։ Վերցված է 4 November 2018 
  18. «Fields Medal»։ School of Mathematics and Statistics – University of St Andrews, Scotland։ Վերցված է 29 March 2018 
  19. «Fields Medal» (անգլերեն)։ The University of Chicago։ Վերցված է 29 March 2018 
  20. «Zwei Forscher der Uni Bonn erhalten den Leibniz-Preis» (German)։ Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn։ 10 December 2015։ Արխիվացված է օրիգինալից 27 December 2016-ին։ Վերցված է 1 August 2018։ «Peter Scholze wurde 1987 in Dresden geboren und wuchs auf in Berlin.» 
  21. Centre International de Rencontres Mathématiques (29 June 2015)։ «Interview at CIRM: Peter Scholze»։ YouTube։ Վերցված է 23 December 2018 
  22. «Mit ihm kann man rechnen»։ Der Tagesspiegel (German)։ 3 August 2005։ Վերցված է 1 August 2018 
  23. Dolinar Gregor։ «International Mathematical Olympiad»։ International Mathematical Olympiad։ Վերցված է 1 August 2018 
  24. 24,0 24,1 «Mathe-Genie: 24-Jähriger wird Deutschlands jüngster Professor»։ Spiegel Online (German)։ 16 October 2012։ Վերցված է 1 August 2018 
  25. Peter Scholze at the Mathematics Genealogy Project.
  26. «Peter Scholze»։ Clay Mathematics Institute։ Վերցված է 1 August 2018 
  27. «Peter Scholze ist erst 24 Jahre alt: Mathe-Genie wird Deutschlands jüngster Professor»։ Bild (գերմաներեն)։ 15 October 2012։ Վերցված է 1 August 2018 
  28. Harmsen Torsten (15 October 2012)։ «Hochschule: Mathematikgenie aus Berlin»։ Berliner Zeitung (de-DE)։ Վերցված է 1 August 2018 
  29. «Peter Scholze» (անգլերեն)։ Department of Mathematics at University of California Berkeley։ Վերցված է 1 August 2018 
  30. Scholze Peter, Weinstein Jared (October 2018)։ «Berkeley lectures on p-adic geometry»։ University of Bonn։ Վերցված է 4 November 2018 
  31. «Peter Scholze new director at the Max Planck Institute for Mathematics» (անգլերեն)։ Max Planck Institute for Mathematics։ 2 July 2018։ Վերցված է 11 July 2018 
  32. Scholze Peter։ «Perfectoid spaces: A survey»։ University of Bonn։ Վերցված է 4 November 2018 
  33. «LISTE CHRONOLOGIQUE DES INTITULES DES COURS PECCOT DEPUIS 1899» (ֆրանսերեն)։ College de France 
  34. «Peter Scholze to receive 2013 Sastra Ramanujan Prize»։ Shanmugha Arts, Science, Technology & Research Academy։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 March 2019-ին։ Վերցված է 1 August 2018 
  35. «2014 Clay Research Awards»։ Clay Mathematics Institute։ 14 July 2014։ Վերցված է 1 August 2018 
  36. «Peter Scholze to Receive 2015 AMS Cole Prize in Algebra»։ American Mathematical Society։ 4 December 2014։ Վերցված է 1 August 2018 
  37. «The prize and the prize winners»։ Ostrowski Foundation։ Վերցված է 1 August 2018 
  38. «Ostrowski Prize 2015: Peter Scholze»։ Ostrowski Foundation։ Վերցված է 1 August 2018 
  39. «Lauréats du Prix Fermat» (ֆրանսերեն)։ Institut de Mathématiques de Toulouse։ Վերցված է 1 August 2018 
  40. «Leibniz Prizes 2016: DFG Honours Ten Researchers»։ Deutsche Forschungsgemeinschaft։ 10 December 2015։ Վերցված է 3 January 2016 
  41. «2016 Breakthrough Prizes»։ breakthroughprize.org։ Վերցված է 15 November 2015 
  42. Woit Peter (9 November 2015)։ «2016 Breakthrough Prizes»։ Not Even Wrong։ Department of Mathematics at Columbia University։ Վերցված է 3 August 2018 
  43. Chang Kenneth (1 August 2018)։ «Fields Medals Awarded to 4 Mathematicians»։ The New York Times։ Վերցված է 1 August 2018 
  44. Dambeck Holger (1 August 2018)։ «Fields-Medaille: Peter Scholze bekommt weltweit höchste Auszeichnung für Mathematiker»։ Spiegel Online (գերմաներեն)։ Վերցված է 1 August 2018 
  45. «Fields Medals 2018»։ International Mathematical Union։ Վերցված է 2 August 2018 
  46. «Bundesverdienstkreuz (Great Cross of Merit) for Peter Scholze»։ Max Planck Institute for Mathematics։ 15 October 2019։ Վերցված է 2 April 2020 
  47. «Bekanntgabe vom 1. Oktober 2019» (գերմաներեն)։ Bundespräsidialamt։ Վերցված է 2 April 2020 
  48. «Peter Scholze erhält das "Große Verdienstkreuz"» (գերմաներեն)։ Hausdorff Center for Mathematics։ 2 October 2019։ Վերցված է 2 April 2020 
  49. Schmundt Hilmar (23 April 2016)։ «Bildung: Lieber Mathe als Rockband»։ Der Spiegel (German)։ Վերցված է 15 August 2018 
  50. Klarreich Erica (28 June 2016)։ «The Oracle of Arithmetic»։ Quanta Magazine։ Վերցված է 15 August 2018 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]