Փարիզի ֆոնդային բորսա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տեսարժանություն

Paris metro3 - Bourse - entrance.jpg

Փարիզի ֆոնդային բորսա (ֆր.՝ Bourse de Paris), ֆոնդային բորսա Փարիզում (Ֆրանսիա), հայտնի է Euronext Paris անվամբ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1724 թվականին առևտրային միջնորդների միջև գործարքների կայացման համար Փարիզում կառուցվեց հատուկ շինություն: Այն ստացավ «Բորսա» անվանումը: Այստեղ կնքվում էին փոխանակման այնպիսի գործարքներ, որոնք, ըստ էության, ամբողջովին չէին համապատասխանում բորսային առևտրի սկզբունքներին (առաջին հերթին բացակայում էր գների բարձրաձայն հայտարարման մեխանիզմը): Արքայական պետական խորհրդի կանոնադրության համաձայն 1724 թվականի սեպտեմբերի 24-ին հիմնադրվեց Փարիզի բորսան, որով արգելվում էր կանանց մուտքը բորսայի տարածք: Այդ կանոնադրությունը փոխվեց միայն 1967 թվականին: 1774 թվականի մարտի 30-ին բորսայում ստեղծվեց հատուկ տարածք՝ «le Parquet», որը նախատեսված էր բացառապես այն գործակալների համար, որոնց վերագրվում էր ապահովել գների բարձրաձայնումը «a la criee» գոչումով: Մինչ այդ ոչ մի կարգ գոյություն չուներ․ գործարքները իրականացվում էին անկանոն՝ ցանկացած պատահական վայրում : 1973 թվականի մարտի 23-ին բորսան փակվում է (1789 թվականին սկսվեց Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը) և բացվում է միայն 1801 թվականին Նապոլեոնի օրոք:

Գործակալների թիվը 1786 թվականի 60-ից ավելանում է՝ հասնելով 71֊ի: 1801 թվականին Նապոլեոնը Փարիզյան ֆոնդային բորսայի հատուկ շենքի կառուցման հրաման տվեց՝ Բրոնյարի պալատ: Շինարարությունը ավարտվեց 1826 թվականին: Նապոլեոնի հրամանագիրը ստեղծեց միասնական բորսային օրենք , որը ավելի քան մեկ դար չի ենթարկվել փոփոխությունների: Կայսրը շատ զգուշորեն էր վերաբերվում բորսայի ինստիտուտին և մի շարք սահմանափակումներ մտցրեց կապված դրա գործունեության հետ: Նապոլեոնը բորսային միջնորդներին տվեց բորսային գործարքների մենատիրություն հնարավորություն, չնայած այս դեպքում բորսային միջնորդները զրկվում էին սահմանափակ պատասխանատվությամբ որևէ այլ ձևով գործելու իրավունքից:Բորսայի վրա վերահսկողություն իրականացնելու համար ստեղծվեց հատուկ բորսային ոստիկանություն: Արգելվեց արտաբորսային առևտուրը:Ամբողջովին արգելվեց արտասահմանյան արժեթղթերի առևտուրը: Միայն 1823 թվականին բացառություն արվեց արտասահմանյան պետական պարտքերի համար: Իրար հաջորդող հեղափոխություններից և պատերազմներից հետո Ֆրանսիան դարձավ կապիտալիստական պետություն: Դա անդրադարձավ նաև արժեթղթերի շուկայի վրա: 1815 թվականից մինչ 1829 թվականը Ֆրանսիայում ստեղծվեցին 98 բաժնետիրական ընկերություններ: Միևնույն ժամանակ արժեթղթերի շուկայի մասնավոր հատվածը մնում էր շատ սուղ: Այսպես՝ 1814 թվականին Փարիզյան բորսայում գնանշվել էին 4 տեսակի արժեթղթեր, 1820 թվականին՝ 13, 1825 թվականին՝ 32, 1830 թվականին՝ 38: 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությունՀուլիսյան հեղափոխություն (1830)ից հետո Լուի Ֆիլիպը դարձավ ոչ միայն Ֆրանսիայի, այլ նաև «բորսայի» կայսրը: Սակայն քիչ ուշադրություն էր հատկացվում տնտեսությանը: Բորսայի փորձառու մասնակիցները կասեցնում էին երկրի արդյունաբերական զարգացումը: 1850-1860 թվականներին Փարիզի ֆոնդային բորսայի գործարքների թիվը եռապատկվեց: Այն վերածվեց եվրոպական մասշտաբի փողի շուկայի: 18-րդ դարում բորսայում շրջանառվող հիմնական արժեթղթերը մուրհակներն էին: Պարտատոմսերը և բաժնետոմսերը շատ քիչ էին: Բայց արդեն 1840 թվականին Փարիզի ֆոնդային բորսայում գնանշվում էին մոտ 130 պարտա և մասնաարժեթղթեր[1]: 1900 թվականին Փարիզյան բորսայում իրականացվում էր ավելի քան 800 արժեթղթերի՝ բաժնետոմսերի և պարտատոմսերի առևտուր, որից 300֊ը՝ արտասահմանյան: Առևտրական նիստերը տեղի էին ունենում ամեն օր՝ երկուշաբթիից շաբաթ, ժամը 12-ից 15-ը: Աստիճանաբար բորսաներ բացվեցին նաև այլ քաղաքներում՝ 1845 թվականին Լիոնում, 1846 թվականին՝ Բորդոյում, 1847 թվականին՝ Մարսելում, 1867 թվականին՝ Լիլում, 1868 թվականին՝ Նանտում, 1922 թվականին՝ Նանսում: Մինչև 1967 թվականը գործում էր Տուլուզի բորսան: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Ֆրանսիայում գործում էին 7 ֆոնդային բորսաներ: Երկար տարիներ ֆոնդային բորսաները մրցակցում էին միմյանց հետ, իրականացնելով նույն արժեթղթերի վաճառքը:1962 թվականին հատուկ հրամանագրով յուրաքանչյուր արժեթղթի համար առանձնացվեց մեկ բորսային շուկա: 1986 թվականին Փարիզյան բորսայում ներդրվեց էլեկտրոնային վաճառքի համակարգ САС (Cotation Assistée en Continu), իսկ աշխատանքային ժամերը ավելացան 10:00-ից մինչև 17:00 ( նախկինում 12:30-ից մինչև 14:30): Շուտով ամբողջովին դադարեցվեց պարտատոմսերի և բաժնետոմսերի ձայնային աճուրդը: Շուտով փակվեցին նաև արվարձանային բորսաների դահլիճները, իսկ դրանց թղթերը տեղափոխվեցին Փարիզյան բորսայի առևտրային համակարգ: 1991 թվականից Ֆրանսիայում գործում է միասնական ֆոնդային բորսան: Միավորվեցին Բորդոյի ֆոնդային բորսան, Լիլլի ֆոնդային բորսան, Լիոնի ֆոնդային բորսան , Մարսելի ֆոնդային բորսան,Նանսի ֆոնդային բորսան, Նանտի ֆոնդային բորսան: Մինչև միավորումը, Փարիզի ֆոնդային բորսային բաժին էր ընկնում Ֆրանսիայում կատարվող արժեթղթերի գործարքների 95 %֊ը: 1988 թվականին ներդրվեց էլեկտրոնային գործարքների համակարգը: Առևտրական գործարքները իրականացվում են բորսայի անդամ 45 գործակալների միջոցով: 1990-ական թվականների վերջիններս հանդես եկան խոշոր եվրոպական բորսաները միավորելու նախաձեռնությամբ: 2000 թվականին միավորվեցին Ամստերդամի ֆոնդային բորսան և Բրյուսելի ֆոնդային բորսան, ստեղծելով Euronext NV, որն այսօր ըստ մեծության հանդիսանում է երկրորդը Եվրոպայում Լոնդոնի ֆոնդային բորսայից հետո:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Мошенский С. З. Зарождение финансового капитализма. Рынок ценных бумаг доиндустриальной эпохи     =. — К.: Планета, 2016. — 269 с. — ISBN 978-966-8851-08-7