Փարիզի մետրոպոլիտեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Փարիզի մետրոպոլիտեն
Métro de Paris
Metro-M.svg
Paris Metro Sign.jpg
Տեսակ մետրոպոլիտեն
Կառավարիչ RATP
Երկիր Flag of France.svg Ֆրանսիա
Քաղաք Փարիզ
Բացման տարեթիվ հուլիսի 19, 1900
Գծերի երկարություն 214 կմ
Կայարանների քանակ 303
Գծերի քանակ 16
Գծեր Paris Métro Line 1, Paris Métro Line 2, Paris Métro Line 3, Paris Métro Line 3bis, Paris Métro Line 4, Paris Métro Line 5, Paris Métro Line 6, Paris Métro Line 7, Paris Métro Line 7bis, Paris Métro Line 8, Paris Métro Line 9, Paris Métro Line 10, Paris Métro Line 11, Paris Métro Line 12, Paris Métro Line 13 և Paris Métro Line 14
Ուղևորահոսքը մեկ օրում 4,16 մլն
Ուղևորահոսքը մեկ տարում 1,520 մլրդ
http://www.metroparis.paris/
Paris Metro Վիքիպահեստում

Փարիզի մետրոպոլիտեն (ֆր.՝ Métro de Paris), Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում գործող արագընթաց ստորգետնյա հասարակական տրանսպորտի համակարգ: Քաղաքի խորհրդանիշը հայտնի է քաղաքի սահմաններում իր խտության և դրա միատեսակ ճարտարապետության մեջ: Այն հիմնականում ստորգետնյա է, 214 կիլոմետր երկարությամբ (133 մղոն): Ունի 303 կայարան, որոնցից 62-ը փոխանակվում են գծերի միջև: Մետրոպոլիտենն ունի 16 գիծ, որից 14 ամենամեծերն են, իսկ 2-ը փոքր գծերը: Երկու փոքր գծերը կոչվում են 3-րդ բիս և 7-րդ բիս որոնք նշանակում են 3-րդ եւ 7-րդ գծերի ճյուղեր: Հետագայում դրանք պաշտոնապես դարձան առանձին գծեր:[1]

Փարիզի մետրոպոլիտենը Եվրոպայոււմ Մոսկվայից հետո երկրորդ և աշխարում տաներրորդ ամենաերկար մետրոպոլիտենն է: 2015 թվականին այն 1,520 միլիարդ ուղևորի է տեղափոխել, իսկ օրական 4,16 միլիոն ուղևոր, ինչ կազմում է Փարիզի ամբողջ տրանսպորտային պահանջարկի 20%-ը: 2016 թ.-ին այն դարձել է աշխարհի լավագույն հասարակական տրանսպորտային համակարգը:

Փարիզի մետրոպոլիտենը Եվրոպայում ամենահին մետրոպոլներից մեկն է (չորրորդը Լոնդոնի, Բուդապեշտի և Գլազգոյի մետրոպոլիտեներից հետո): Առաջին գծի բացումը տեղի ունեցավ 1900 թ. հուլիսի 19-ին: Այն արագորեն ընդլայնվեց մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմը, իսկ 1920-ականներին ավարտվեց: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ցանցը համալրվել է նոր գնացքներով, ինչը թույլ կտար բարձրացնել երթևեկության ծավալը: Մետրոպոլիտենի դիզայներն է Հեկտոր Գիմարդին:

Փարիզի մետրոպոլիտենի շահագործվում է Régène autonome des transports parisiens-ի (RATP) կողմից, նաև՝ ավտոբուսային ծառայությունների, թեթեւ երկաթուղային գծերի եւ շատ ավտոբուսային երթուղիների օպերատորն է:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մետրոյի նախնական շինարարության ընթացքում թունելները պեղել են բաց վայրերում եւ կրկին ծածկվել:
Բաստիլի մետրոյի կայարանը 20-րդ դարի դարասկզբին

1845 թ. Փարիզը և երկաթուղային ընկերությունները արդեն մտածում էին քաղաքային երկաթուղային համակարգի մասին, որը կկապեր քաղաքի տարբեր շրջանները: Երկաթուղային ընկերությունները եւ ֆրանսիական կառավարությունը ցանկանում էին ընդլայնել հիմնական երկաթգծերը դեպի նոր ստորգետնյա ցանց ստեղծելու համար, սակայն փարիզեցիները պայքարեցին նոր եւ անկախ ցանցի ստեղծմանը: Տարաձայնությունները շարունակվեցին նաև 1856-ից մինչեւ 1890 թվականը: Մինչդեռ բնակչության խտությունն ավելացել էր, իսկ ճանապարհները ավելացել: Փարիզեցիները կանգնեցրեցին ճնշումը իշխանությունների վրա և քաղաքային իշխանություններին տվեց իր տեսլականը կիրառելու հնարավորություն:

Փարիզի քաղաքային երկաթուղային համակարգի առաջին հստակ առաջարկը ներկայացրեց քաղաքացիական շինարար Ֆլորենս դե Կերեզուետը: Այս ծրագիրը կոչվում էր «ստորգետնյա մալուխային համակարգ»: 1871 թ. նոյեմբերի 19-ին Սեն նահանգի ընդհանուր խորհուրդը 40 ինժեներների թիմ է հանձնել քաղաքային երկաթուղային ցանցի նախագծման համար: Այս թիմը առաջարկել է մի ցանց, որն ունի «բազմաթիվ խաչեր կազմող խաչ» երթուղիների օրինակ: 1872 թվականի մայիսի 11-ին Խորհուրդը հաստատեց ծրագիրը, սակայն Ֆրանսիայի կառավարությունը մերժեց այդ ծրագիրը: Այս կետից հետո լուրջ բանավեճ տեղի ունեցավ, թե արդյոք նոր համակարգը պետք է բաղկացած լինի վերգետնյա գծերից, թե ստորգետնյա, այս բանավեճը ընդգրկում էր Ֆրանսիայում բազմաթիվ կուսակցություններ և քաղաքական գործիչներ, որոնցից են` Վիկտոր Հյուգոն, Գայ դե Մապասանտը և Էյֆելյանների միությունը: Թեժ քննարկումները շարունակեցին մինչեւ 1892 թվականը: Եվ ի վերջո ստորգետնյա տարբերակը հայտնվել է որպես նախընտրելի լուծում, քանի որ Փարիզի կենտրոնական փողոցներում իրավունքի գնումը մետրոպոլիտենի համար, 20 մետրանոց երկաթուղու համար յուրաքանչյուր մետրի համար գնահատվում է 70,000 ֆրանկ: Վերջին խոչընդոտը դա քաղաքային մտահոգությունն էր՝ քաղաքային երկաթուղային համակարգին ազգային արժեքների միջամտության վերաբերյալ:[2]

Ցանց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փարիզի մետրոպոլիտենի կայարանները շատ մոտ են իրար` միջինում 548 մետր հեռավորության վրա: Մետրոպոլիտենը հիմնականում ստորգետնյա է (214 կմ-ից 197 կմ): Վերգետնյա հատվածները գտնվում են Փարիզի 1, 2, 5 և 6 գծերի վրա: Նյու-Յորքի մետրոյի նման և ի տարբերություն Լոնդոնի մետրոյի, Փարիզի մետրոպոլիտենը հիմնականում օգտագործում է երկկողմանի թունելներ: Ինչպես ֆրանսիական մետրոյի եւ տրամվայների մեծ մասի համակարգերում, գնացքները աջ կողմում են:

Աշխատանքային ժամեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փարիզի մետրոպոլիտենը սկսում է գործել ժամը 05:30-ից և ավարտում աշխատանքները 01:15-ին:

Ամանորին և այլ պետական միջոցառումներին Փարիզի մետրոպոլիտենի 1, 4, 6, 9 և 14 գծերը աշխատում են ամբողջ օրը:[3]

Հարմարություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թ. հունիսի 26-ից հայտարարվեց, որ մետրոպոլիտենի շատ կայաններում կգործի Wi-Fi կապ: Այն անվճար է, իսկ ավելի արագ ինտերնետ կապ ցանկացողների համար առաջարկված է վճարովի այլընտրանքային տարբերակներ:[4]

Շարժակազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շարժակազմը ունի պողպատե անիվ եւ ռետինե տուրբինային շարժակազմ: Փարիզի մետրոյի շարժակազմի շարքը կոդավորված է MF (նշանավոր երթուղիների համար) և MP (ավտոբուսային ուղիների) նշումով:

Գծեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդեն բացված[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիծը Բացվել է Հաջորդ վերանորոգումը Կայարանների թիվը Երկարություն Տարեկան ուղևորափոխադրումներ
Գիծ 1 1900 1992 25 16,6 կմ 165,921,408
Գիծ 2 1900 1903 25 12,3 կմ 95,945,503
Գիծ 3 1904 1971 25 11,7 կմ 91,655,659
Գիծ 3բիս 1971 1921 4 1,3 կմ
Գիծ 4 1908 2013 27 12,1 կմ 155,348,608
Գիծ 5 1906 1985 22 14,6 կմ 92,778,870
Գիծ 6 1909 1942 28 13,6 կմ 104,102,370
Գիծ 7 1910 1987 38 22,4 կմ 121,341,833
Գիծ 7բիս 1967 1911 8 3,1 կմ
Գիծ 8 1913 2011 38 23,4 կմ 92,041,135
Գիծ 9 1922 1937 37 19,6 կմ 119 885 878
Գիծ 10 1923 1981 23 11,7 կմ 40,411,341
Գիծ 11 1935 1937 13 6,3 կմ 46,854,797
Գիծ 12 1910 2012 29 15,3 կմ 81,409,421
Գիծ 13 1911 2008 32 24,3 կմ 114,821,166
Գիծ 14 1998 2007 9 9 կմ 62,469,502

Նախատեսվում է[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գծեր Բացվելու է Կայարանների քանակը Երկարություն Նկարագրություն
Գիծ 15 2020 36 75 կմ Հարավային հատվածը կառուցվում է
Գիծ 16 2023 10 25 կմ Նախատեսվում է
Գիծ 17 2025 9 25 կմ Նախատեսվում է
Գիծ 18 2023–2030 13 50 կմ Նախատեսվում է
Գիծ 19 մինչև 2030 14 5 կմ Նախատեսվում է

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փարիզի մետրոյի ցանցի քարտեզ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «The Metro: a Parisian institution»։ 2017-02-18։ Վերցված է 2018-06-19 
  2. «The Metro: a Parisian institution»։ 2017-02-18։ Վերցված է 2018-06-19 
  3. «Wayback Machine»։ 2009-03-27։ Վերցված է 2018-06-19 
  4. «Le Wi-Fi gratuit arrive dans le métro parisien»։ 2012-10-30։ Վերցված է 2018-06-19 

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]