Ցույցեր Իրանում (2017-2018)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հակակառավարական ցույցեր Իրանում
պարսկերեն՝ تظاهرات ۱۳۹۶ ایران
ԵրկիրԻրան Իրան
Ամսաթիվ2017 թվականի դեկտեմբերի 29-ից մինչև 2018 թվականի հունվարի 13
Պատճառսոցիալ-տնտեսական՝
    • ցածր կենսամակարդակ,
    • կոռուպցիա,
    • գործազրկություն,
    • ԱՄՀ կողմից կիրառված սանկցիաներ,
    • ռազմական խոշոր ծախսեր (Սիրիա, Իրաք, Եմեն, Լիբանան;

քաղաքական՝

    • ավտորիտար բռնատիրական ռեժիմ,
    • հիջաբի կրման պարտադիր պայման,
    • կանանց իրավունքների խախտումներ,
    • քաղաքական բռնաճնշումներ
Կազմակերպիչ
Կողմեր
  • Իրանի կառավարություն
  • Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուս
Զոհեր21[1]
Վիրավորներ100+
Ձերբակալվածներ500+[2][3]


Հակակառավարական ցույցեր Իրանում (պարսկերեն՝ تظاهرات ۱۳۹۶ ایران), հակակառավարական ցույցերի շարք, որը սկսվել է Իրանի մի քանի քաղաքներում՝ 2017 թվականի դեկտեմբերի 29-ին և շարունակվում է մինչ օրս։ Այս ցույցերը իրենց մասշտաբներով ամենախոշորն են՝ 2009 թվականին տեղի ունեցած ցույցերից հետո։ 2009 թվականին ցուցարարները բողոքում էին նախագահական ընտրությունների արդյունքները։ Վերջինս հայտնի է նաև «Կանաչ հեղափոխություն» անվամբ[4]։ Վերջին տվյալներով զոհվել է երկու մարդ[5]։

Պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկզբնապես ցույցերը ուղղված էին ծանր տնտեսական վիճակի և կոռուպցիայի դեմ բողոքներին, սակայն աստիճանաբար քաղաքական երանգներ ստացան։ Ցուցարարները բղավել են կարգախոսներ, որոնք ուղղված են եղել ոչ միայն նախագահ Ռոհանիի, այլև Ալի Խամենեի դեմ։ Ցուցարարները բողոքում են նաև Իրանում առկա բռնատիրական ռեժիմի դեմ։ Ցույցերը տեղի են ունենում նաև Իրանի հոգևոր Ղոմ քաղաքում, որտեղ բնակվում են բարձրաստիճան հոգևորականները։

Ժամանակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բողոքի առաջին ցույցերը սկսվել են 2017 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Իրանի հյուսիս-արևելքում գտնվող Մաշհադ քաղաքում։ Հաջորդ օրը ցույցեր են սկսվել ամենաքիչը վեց այլ քաղաքներում։ Որոշ քաղաքներում բախումներ են տեղի ունեցել ոստիկանների և ցուցարարների միջև։ Որոշ ցուցարարներ սկսել են բղավել քաղաքական լոզունգներ՝ պահանջելով ազատ արձակել քաղբանտարկյալներին և դադարեցնել ոստիկանների կողմից ցուցարարների նկատմամբ բռնի գործողությունները և ծեծը։

  • Դեկտեմբերի 28- Մի քանի հազար ցուցարարներ են մասնակցել Մաշհադում տեղի ունեցող բողոքի ակցիաներին։ Վերջինս բնակչությամբ երկրորդ քաղաքն է Իրանում։ Մի քանի հարյուր մարդ էլ բողոքի է դուրս եկել մայրաքաղաք Թեհրանում։ Բողոքի ակցիաներ են տեղի ունեցել նաև Նիշապուրում, Քաշմարում, Յազդում և Շահրուդում[6]։ Ցույցերը նախապես կազմակերպվել են սոցիալական տարբերի ցանցերի միջոցով՝ հաղորդագրություններ ուղարկելով խմբերի անդամներին։ Ցուցարարները բղավել են «մահ Հասան Ռոհանիին»՝ բողոքելով գնաճի դեմ[6][7][8][9][10]։
  • Դեկտեմբերի 29-ին բողոքի խոշոր ակցիաներ են տեղի ունեցել նաև Ռաշթ և Քերմանշահ քաղաքներում։ Ավելի փոքր ծավալներով ցույցեր են տեղի ունեցել Շիրազում, Սպահանում և Համադանում։ Ցուցարարները սկզբում պահանջում էին իջեցնել գները։ Գնաճի դեմ բողոքի պատճառներից մեկը հավի ձվի թանկացումն էր։ Մեկ շաբաթվա ընթացքում ձուն թանկացել էր երկու անգամ։ Այնուհետև հայտնվել են նաև քաղաքական պահանջներ՝ ազատել քաղբանտարկյալներին, վերջ դնել ոստիկանության անսանձ գործողություններին։ Բացի այդ, ցուցարարները բողոքում են արտաքին ագրեսիվ քաղաքականությունից՝ բղավելով «Ոչ Գազան, ոչ Լիբանանը, իմ կյանքը Իրանն է»[11]։
  • Դեկտեմբերի 30-ին բողոքի ցույցերը տարածվել են ողջ Թեհրանով։ Մարդիկ հավաքվել են Հեղափոխության հրապարակում և Թեհրանի համալսարանի մոտ։ Բողոքի ցույցերը շարունակվել են նաև Քերմանշահում։ Շահրեքորդում ոստիկանությունը ցրել է ցույցերը[12]։

Ցույցերի ժամանակ Դորուդ քաղաքում սպանվել են երկու մարդ։ Թե որ կողմն է կրակ բացել ցուցարարների դեմ, դեռևս հայտնի չէ[13]։

Ցուցարարներին իրենց աջակցությունն են հայտնել տապալված Փեհլևիների դինաստիայի ներկայացուցիչները՝ կայսրուհի Ֆարահը[14] և նրա ժառանգը՝ Ռեզա Կյուրոս Փեհլևին[15][16]։

Տարբեր քաղաքներում բողոքի ցույցերի սկիզբը      Կարմիր՝ դեկտեմբերի 28     Նարնջագույն՝ դեկտեմբերի 29     Դեղին՝ դեկտեմբերի 30

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.interfax.ru/world/594258
  2. «Iranian cities hit by anti-government protests»։ BBC News։ 29 December 2017։ Վերցված է 30 December 2017 
  3. «Iran police arrest protesters demonstrating against president, price hikes»։ CBC News։ Associated Press։ 29 December 2017։ Վերցված է 30 December 2017 
  4. Протесты в Иране вылились в беспорядки и насилие
  5. «Масштабные протесты в Иране: Появились первые жертвы, правительство винит "иностранных агентов"»։ www.dsnews.ua (ռուսերեն)։ Վերցված է 2017-12-31 
  6. 6,0 6,1 «Iranians protest against high prices»։ BBC News (en-GB)։ 2017-12-28։ Վերցված է 2017-12-29 
  7. «Anti-government protests break out in Iran over economic woes» (en-US)։ Վերցված է 2017-12-29 
  8. «Protesters in Iran raise slogans against Rouhani, Supreme Leader»։ english.alarabiya.net (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-12-29 
  9. Rafizadeh Dr Majid (2017-12-28)։ «Iran: Protesters Decry Economic Mismanagement, But Also Express Broader Frustrations»։ Huffington Post (en-US)։ Վերցված է 2017-12-29 
  10. Farda Radio։ «Street Protests In Iran, Hundreds Reportedly Arrested»։ RFE/RL (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-12-29 
  11. По Ирану прокатилась крупнейшая за восемь лет волна протестов
  12. «В Тегеране началась акция протеста»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-12-30-ին։ Վերցված է 2018-01-01 
  13. В Иране во время протестов погибли два человека
  14. «The message of Shahbanu in Persian-language for Iranians»։ Haaretz (en-U.S.)։ Վերցված է դեկտեմբերի 30, 2017 
  15. «توضیحات»։ fa.alalam.ir։ Վերցված է դեկտեմբերի 30, 2017 
  16. «Qasemi: Iranian people does not pay attention to the Trump's opportunistic claims»։ Tasnim News Agency (պարսկերեն)։ Վերցված է դեկտեմբերի 30, 2017