Ցեղապետություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ցեղապետություն (անգլ.՝ Chiefdom), ոչ արդյունաբերական հասարակություններում ազգակցության վրա հիմնված նախապետական քաղաքական կազմավորման հիերարխիկ ձև, որի շրջանակներում առաջնորդությունը, այսինքն՝ մշտական իշխանությունը, հանդիսանում է տվյալ հասարակության մաս կազմող որևէ ընտրյալ ցեղի կամ «հարստության» առաջնորդի (ցեղապետի) մենաշնորհը։ Նման էլիտար խմբերը տվյալ հասարակության այլ անդամների նկատմամբ կազմում են քաղաքական-գաղափարական ազնվականությունը[1]։ Ցեղապետությունը բնորոշ է ուշ նախնադարյան հասարակությանը[2]։

Հայերենում լեզվական արտահայտությունից ելնելով հարկավոր է չխառնել ցեղապետությունը պետության հետ, քանի որ ցեղապետությունը հանդիսանում է մարդկության պատմության մեջ նախապետական կազմավորման ձև՝ հաջորդելով անգլուխ (ակեֆալ) համայնքներին և նախորդելով պետությանը[3]։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Berezkin, Yu. E. 1995. "Alternative Models of Middle Range Society" and " 'Individualistic' Asia vs. 'Collectivistic' America?", in Alternative Pathways to Early State, Ed. N. N. Kradin & V. A. Lynsha. Vladivostok։ Dal'nauka։ 75–83.
  • Carneiro, R. L. 1981. "The Chiefdom: Precursor of the State", The Transition to Statehood in the New World / Ed. by G. D. Jones and R. R. Kautz, pp. 37–79. Cambridge, UK – New York, NY։ Cam-bridge University Press.
  • Carneiro, R. L. 1991. "The Nature of the Chiefdom as Revealed by Evidence from the Cauca Valley of Colombia", Profiles in Cultural Evolution / Ed. by A.T. Rambo and K. Gillogly, pp. 167–90. Ann Arbor, MI։ University of Michigan Press.
  • Earle, T. K. 1997. How Chiefs Came to Power: The Political Economy of Prehistory. Stanford, CA։ Stanford University Press.
  • Frantsouzoff S. A. 2000. "The Society of Raybūn", in Alternatives of Social Evolution. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (p. 258-265). Vladivostok։ Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences.
  • Korotayev, Andrey V. 2000. Chiefdom: Precursor of the Tribe?, in Alternatives of Social Evolution. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (p. 242-257). Vladivostok։ Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences; reprinted in։ The Early State, its Alternatives and Analogues. Ed. by Leonid Grinin et al. (р. 300-324). Volgograd։ Uchitel', 2004.
  • Kradin, Nikolay N. 2000. "Nomadic Empires in Evolutionary Perspective", in Alternatives of Social Evolution. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (p. 274-288). Vladivostok։ Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences; reprinted in։ The Early State, its Alternatives and Analogues. Ed. by Leonid Grinin et al. (р. 501-524). Volgograd։ Uchitel', 2004.
  • Kradin, Nikolay N. 2002. "Nomadism, Evolution, and World-Systems: Pastoral Societies in Theories of Historical Development", Journal of World-System Research 8։ 368-388.
  • Kradin, Nikolay N. 2003. "Nomadic Empires: Origins, Rise, Decline", Nomadic Pathways in Social Evolution. Ed. by N.N. Kradin, Dmitri Bondarenko, and T. Barfield (p. 73-87). Moscow։ Center for Civilizational Studies, Russian Academy of Sciences.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Helm Mary (2010)։ Access to Origins: Affines, Ancestors, and Aristocrats։ Austin, TX: Univ Of Texas Press։ էջ 4։ ISBN 9780292723740։ OCLC 640095710 
  2. Исаев Б.А. Политическая история. Демократия / Б.А. Исаев. - М. : Юрайт, 2020. С. 37
  3. Любашиц В.Я., Разуваев Н.В. Эволюция государства: историческая динамика и теоретическая модель : монография / В.Я. Любашиц, Н.В. Разуваев. - М. : РИОР: ИНФРА-М, 2019. С. 105