Տրուտնով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
ֆր.՝ Trautenau
Դրոշ Զինանշան
Flag of Trutnov.svg Trutnov CoA CZ old.svg

Trutnov Krakonošovo náměstí.jpg
ԵրկիրՉեխիա Չեխիա
Ներքին բաժանումAdamov?[1], Babí?[1], Bohuslavice?[1], Bojiště?[1], Dolní Předměstí?[1], Dolní Staré Město?[1], Horní Předměstí?[1], Horní Staré Město?[1], Kryblice?[1], Lhota?[1], Libeč?[1], Nový Rokytník?[1], Oblanov?[1], Poříčí?[1], Starý Rokytník?[1], Střední Předměstí?[1], Střítež?[1], Studenec?[1], Vnitřní Město?[1], Volanov?[1] և Voletiny?[1]
Հիմնադրված է1260 թ.
Առաջին հիշատակում1260
Մակերես103,319996 կմ²
ԲԾՄ414 մետր
Բնակչություն29 430 մարդ (հունվարի 1, 2022)[2]
Ժամային գոտիUTC+2 և UTC+1
Հեռախոսային կոդ(+420) 499
Փոստային ինդեքսներ541 01
Ավտոմոբիլային կոդH
Պաշտոնական կայքtrutnov.cz
##Տրուտնով (Չեխիա)
Red pog.png

Տրուտնով (չեխ․՝ Trutnov, գերմ.՝ Trautenau. lidově Trauč[3]), քաղաք Չեխիայում՝ Հրադեց Կռալովեի մարզում, որի կազմի մեջ գտնվող նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է[4]։ Ընկած է Կրկոնոշե լեռնազանգվածի ստորոտին, Էլբայի վտակ Ուպա գետի ափին, մարզկենտրոնից մոտավորապես 40 կիլոմետր, երկրի մայրաքաղաք Պրահայից 118 կիլոմետր հեռավորության վրա[5]։ Զբաղեցնում է 10 332 հեկտար տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2020 թվականի տվյալներով եղել է 30.234[6]: Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են տեքստիլ արդյունաբերությունը (գլխավորապես վուշե գործվածքեղենի ու հագուստների արտադրությունը) և ապակեգործությունը։ Գործում է «Կրակոնոշ» գարեջրի գործարանը[7]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է մոտավորապես 1260 թվականին, ներկայիս անվանումով (սկզբնապես՝ գերմաներեն տարբերակով)՝ 1301 թվականին։ XIV դարի վերջերից գտնվել է Բոհեմիայի միապետների տիրապետության ներքո։ Բազմիցս հարձակումների է ենթարկվել, դիմակայել։ Հուսյան պատերազմների ժամանակ՝ 1421 թվականին, գրավվել է Յան Ժիժկայի զորքերի կողմից։ Երեսնամյա պատերազմի տարիներին շվեդները երկու անգամ՝ 1642 և 1647 թվականներին պաշարել են քաղաքը։

Արդյունաբերական առաջին ձեռնարկություններն այստեղ հինադրվել են XIX դարում. 1823 թվականին բացվել են կտավագործական մանուֆակտուրան և մետաքսաթելի ֆաբրիկան։ Մինչև 1945 թվականը քաղաքը հիմնականում բնակեցված է եղել գերմանացիներով, ներկայումս մեծամասնություն են կազմում չեխերը։

Այստեղ է 1817 թվականի մայիսի 18-ին ծնվել չեխ բանաստեղծ, գրող, հրապարակախոս, 1848—1849 թվականների չեխական հեղափոխության եռանդուն մասնակից Ուֆֆո Դանիել Հոռնը։

Քաղաքի պատմական կենտրոնը լավ պահպանվել է և գտնվում է պետության հովանու ներքո։ Ճարտարապետական հուշարձաններից հիշարժան են հատկապես Տրուտնովի կենտրոնական հրապարակում կանգնեցված, բարոկկո ոճի, 11 մետր բարձրություն ունեցող սյունը, Կույս Մարիամի եկեղեցին՝ իր 64-մետրանոց աշտարակով ու ընդարձակ սրահով, որը ներկայումս ծառայում է որպես համերգասրահ, Յան Նեպոմուցկուն ու Սուրբ ընտանիքը պատկերող արձանախմբերը։

Տրուտնովի մերձակայքում է գտնվում Յանսկե Լազնե հանրահայտ առողջարանը։

Անվանի անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1974 թվականին Վացլավ Հավելը՝ Չեխոսլովակիայի և Չեխիայի Հանրապետության ապագա նախագահը, ինն ամիս աշխատել է «Կրակոնոշ» գարեջրագործարանում[8]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրուտնովը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ[[19].

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 набор данных ISÚICzech Office of Surveying and Cadastre.
  2. 2,0 2,1 Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1. 1. 2022 (չեխերեն)Praha: ČSÚ, 2022.
  3. Citace elektronického periodika|titul=V Trutnově: Máme hezký město a dál se nevidí - Deník Referendum|periodikum=denikreferendum.cz|url=https://denikreferendum.cz/clanek/26265-v-trutnove-mame-hezky-mesto-a-dal-se-nevidi%7Cjazyk=cs%7Cdatum přístupu=2021-07-17
  4. citar web|URL=http://www.czso.cz/csu/2011edicniplan.nsf/engt/6000393326/$File/521011112513.xls%7Ctítulo=Dados do instituto de estatísticas da República Checa|autor=|data=|publicado=|acessodata=|língua2=cz
  5. Distances à vol d'oiseau ou distances orthodromiques.
  6. Population des communes de la Tchéquie au Կաղապար:1er janvier 2020.
  7. Compel s.r.o. - www.compel.cz։ «Pivovar Krakonoš Trutnov» (չեխերեն)։ www.pivovar-krakonos.cz։ Վերցված է 2018-07-25 
  8. Rissanen Mika։ «From the brewery to the presidency»։ Վերցված է 17 March 2018 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 9,8 9,9 Historický lexikon obcí České republiky – 1869–2011 (չեխերեն)ČSÚ, 2015.
  10. 10,0 10,1 10,2 Historický lexikon obcí České republiky 1869–2005 (չեխերեն): 1. díl / J. Růžková, J. ŠkrabalČSÚ, 2006. — 759 p. — ISBN 978-80-250-1310-6
  11. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2014 (չեխերեն)Praha: 2014.
  12. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2016 (չեխերեն)Praha: 2016.
  13. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2017 (չեխերեն)Praha: 2017. — ISBN 978-80-250-2770-7
  14. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2018 (չեխերեն)Praha: ČSÚ, 2018. — ISBN 978-80-250-2843-8
  15. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2019 (չեխերեն)Praha: ČSÚ, 2019. — ISBN 978-80-250-2914-5
  16. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2020 (չեխերեն)Praha: ČSÚ, 2020.
  17. Český statistický úřad Počet obyvatel v obcích - k 1.1.2021 (չեխերեն)Praha: ČSÚ, 2021.
  18. http://um.swidnica.pl/pages/pl/moje-miasto/miasta-partnerskie.php
  19. «Partnerská města» (չեխերեն)։ Město Trutnov։ Վերցված է 2021-09-20 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Joachim Bahlcke u. a.: Handbuch der historischen Stätten Böhmen und Mähren, Kröner-Verlag, Stuttgart 1998, ISBN 3-520-32901-8, S. 618–621.
  • Matthias Blazek: Die Schlacht bei Trautenau — Der einzige Sieg Österreichs im Deutschen Krieg 1866. Ibidem, Stuttgart 2012, ISBN 978-3-8382-0367-6, S. 13-17.
  • Justus Wilhelm Christian Fischer: Reisen durch Oesterreich, Ungarn, Steyermark, Venedig, Böhmen und Mähren in den Jahren 1801 und 1802. Bd. 3, Wien 1803, S. 21-30.
  • Theodor Fontane: Der Feldzug in Böhmen und Mähren. Nymphenburger Verlagshandlung 1870, S. 355–391.
  • Lillian Schacherl: Böhmen. Kulturbild einer Landschaft, Kapitel: Trautenau, Seite 261 bis 264. Mit einem Stimmungsbild des überquellenden Wochenmarktes und der Atmosphäre während der Garnbörse zur Zeit der Gewinne im amerikanischen Sezessionskrieg; Prestel-Verlag München, 1966.
  • Karl Prätorius: Vergleichende Zeittafel Böhmen-Trautenau-Schatzlar. In: Schatzlar und seine Bezirksgemeinden. Marburg/Lahn 1993, S. 617–653.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]