Տրամաբանական-փիլիսոփայական տրակտատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տրամաբանական-փիլիսոփայական տրակտատ
գերմ.՝ Logisch-Philosophische Abhandlung
Tractatus title page 1922 Harcourt.png
ՀեղինակԼյուդվիգ Վիտգենշթայն
Տեսակգրավոր աշխատություն և Դիսերտացիա
Ժանրէսսե
Թեմափիլիսոփայություն
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
ԵրկիրFlag of Austria.svg Ավստրիա
Հրատարակման տարեթիվ1921
ԹարգմանիչFrank P. Ramsey? և Չարլզ Քեյ Օգդեն
Tractatus Logico-Philosophicus Վիքիպահեստում

Տրամաբանական-փիլիսոփայական տրակտատ, ՏՓՏ (գերմ.՝ Logisch-Philosophische Abhandlung), ավստրաանգլիացի փիլիսոփա Լյուդվիգ Վիտգենշթայնի կողմից կենդանության օրոք հրատարակած աշխատություններից խոշորագույնը։ Համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ աշխատություններից մեկը։

Գիրքը լույս է տեսել գերմաներենով 1921 թվականին, առաջին անգամ թարգմանվել է անգլերեն 1922 թվականին Չարլզ Քեյ Օգդենի կողմից (Ֆրենկ Ռամսեյի մասնակցությամբ), հետո թարգմանվել է նաև Դ. Փիրսի և Բ. Մաքգիննեսի կողմից 1961 թվականի հրատարակման համար[1]։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրակտատը գրվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ճակատային փիլիսոփայական նամակների հիման վրա[2], չնայած Տրակտատի մտահղացումը ծագել էր ավելի վաղ։ Տրակտատի շատ առանցքային դրույթներ այս կամ այն աստիճանով ներկա են ճակատային օրագրերում։ Տրակտատը առաջին անգամ հրատարակվել է Գերմանիայում 1921 թվականին։

Հիմնական դրույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրակտատը կազմված է յոթ հիմնական դրույթներից և դրանց մեկնաբանություններից[1][3].

  1. Աշխարհը այն ամենն է, ինչը տեղ ունի
  2. Այն, ինչ տեղ ունի, ինչը փաստ է՝ այն ատոմար փաստերի գոյությունն է։
  3. Փաստերի տրամաբանական պատկերը միտքն է։
  4. Միտքը իմաստալից նախադասություն է։
  5. Նախադասությունը տարրական նախադասությունների իսկության ֆունկցիան է։ (Տարրական նախադասությունը՝ ինքն իրենի իսկության ֆունկցիան է)։
  6. Իսկության ֆունկցիայի ընդհանուր ֆորման է՝ [p, x, N(x)]: Դա նախադասության ընդհանուր ֆորման է։
  7. Այն բանի, որի մասին անհնար է խոսել, այդ բանի մասին հարկավոր է լռել։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Biletzki, Anat and Matar, Anat Ludwig Wittgenstein // The Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  2. Տես՝ Людвиг Витгенштейн. Дневники 1914-1916. - М.: Канон+ОИ "Реабилитация". 2009.
  3. Logisch-Philosophische Abhandlung Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. См. также: Logisch philosophische Abhandlung Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.