Տվյալների բազաների կառավարման համակարգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Տվյալների բազաների կառավարման համակարգ (ՏԲԿՀ), ընդհանուր ծրագրային և լեզվական միջոցների համադրություն կամ հատուկ նշանակության ծրագրային միջոցների՝ տվյալների բազայի ստեղծման և պահովման համակարգ[1]:

ՏԲԿՀ ընդհանուր գործառույթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՏԲԿՀ կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից ՏԲԿՀ-ն պարունակում է հետևյալ բաղադրիչները՝

  • միջուկ, որը պատասխանատու է արտաքին և օպերատիվ հիշողության տվյալների կառավարման և փոփոխությունների ենթարկված տվյալների մուտքագրման համար,
  • տվյալների բազայի մշակման լեզու, որն ապահովում է տվյալների արտածման և փոփոխման խնդիրները, որպես կանոն, անկախ մեքենայական կոդի օպտիմալացում:
  • ռեսուրսային աջակցության ենթահամակարգը, որը մեկնաբանում է տվյալների մանիպուլյացիաների ծրագրերը, որոնք ստեղծված են ՏԲԿՀ- ով,
  • սպասարկման ծրագրեր (արտաքին ուտիլիտներ), տեղեկատվական համակարգի պահպանման համար ապահովելում է մի շարք լրացուցիչ հնարավորություններ:

ՏԲԿՀ դասակարգումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տվյալների մոդելներով

Օրինակներ՝

Ըստ բաշխման աստիճանների
  • Լոկալ ՏԲԿՀ (Լոկալ ՏԲԿՀ ամբողջ բաժինները՝ դասավորված մեկ համակարգչի մեջ)
  • Տեղակայված ՏԲԿՀ (ՏԲԿՀ բաժինները կարող են տեղակայված լինել ոչ թե միայն մեկ, այլ նաև երկու և ավելի համակարգիչների մեջ):
ՏԲ մուտքի ձևերով
ՏԲԿՀ ֆայլ- սերվրներում տվյալների ֆայլերը տեղակայված են կենտրոնացված ֆայլ-սերվերնրում: ՏԲԿՀ-ն տեղակայվում է բոլոր հաճախորդների համակարգիչներում (աշխատանքային տիրույթում): Նրանից տվյալներ ստանալու համար գոյություն ունի լոկալ ցանց:
Այս ճարտարապետության առավելությունն այն է, որ ֆայլային սերվերի պրոցեսորի վրա մեծ ծանրաբեռնվածություն չի առաջացնում:

Թերություններ: լոկալ ցանցի խիստ ծանրաբեռնվածություն; կենտրոնական կառավարման դժվարություն կամ անհնարինություն, արագ հասանելիության խափանում կամ դժվարացում, անվտանգության ոչ լիարժեք ապահովում:

. Դրանք առավել հաճախ օգտագործվում են տեղական ծրագրերում, որոնք օգտագործում են տվյալների բազայի կառավարման գործառույթները
. տվյալների բազայում տվյալների վերամշակման ցածր ինտենսիվության և պակաս արդյունավետության համակարգերով

Տվյալ պահին ֆայլային սերվերի տեխնոլոգիան համարվում է հնացած, իսկ դրա օգտագործումը բարձր տեղեկատվական համակարգերում թերություն է[2].

Օրինակներ: Microsoft Access, Paradox, dBase, FoxPro, Visual FoxPro:

Հաճախորդ-սերվերային ՏԲԿՀ-ն տեղակայված է սերվերի վրա Տվյալների բազայի հետ միասին: անմիջականորեն իրականացնում է հղումը տվյալների բազային, բացառիկ ռեժիմով: Հաճախորդների տվյալների մշակման բոլոր հրամանները կենտրոնացված կերպով մշակվում են ՏԲԿՀ հաճախորդ-սերվերի կողմից:
ՏԲԿՀ Հաճախորդ-սերվերների աշխատանքային թերությունները կարող են առաջանալ չափից շատ հրամանների պատճառով:
Առավելություններ: լոկալ ցանցի անհամեմատ քիչ ծանրաբեռնվածություն, կենտրոնացված համակարգի աշխատանքի հարմարավետություն, բարձր արդյունավետություն, անվտանգություն և արագ հասանելիություն:
Օրինակներ. Oracle Database, Firebird, Interbase, IBM DB2, Informix, MS SQL Server, Sybase Adaptive Server Enterprise, PostgreSQL, MySQL, Caché, ЛИНТЕР:
ՏԲԿՀ ուղղակի գրառումներով

Ներկառուցված ՏԲԿՀ-ն տվյալների բազա է, որը կարող է տրամադրվել որպես ծրագրային ապահովման բաղադրիչ, առանց հատուկ ինքնակառավարման տեղադրման կարգի: Ներկառուցված ՏԲԿՀ- ն նախատեսված է իր տեղական տվյալների պահպանման համար եւ նախատեսված չէ ցանցում հավաքական օգտագործման համար:

ՏԲԿՀ առանձնացված գրառումներով

Ֆիզիկապես կառուցված ՏԲԿՀ-ն ավելի հաճախ իրականացվում է որպես կից գրադարան: Դիմող կողմին տվյալների հասանելիությունը կարող է իրականացվել SQL-ի կամ հատուկ ծրագրավորման ինտերֆեյսի միջոցով: Օրինակներ: OpenEdge, SQLite, BerkeleyDB, Firebird Embedded, Microsoft SQL Server Compact, ЛИНТЕР:

Արտաքին հիշողության հետ աշխատելու կանոնակարգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

СУБД ուղղակի ձայնագրությամբ

Այս ռազմավարությունը կիրառվում է միայն արտաքին հիշողության բարձր արդյունավետությամբ. Նման ՏԲԿՀ-ներում փոփոխությունները կուտակվում են արտաքին հիշողությունների բուֆերներում, առաջ անցնելով հետեւյալ իրադարձություններից որեւէ մեկով.

ՏԲԿՀ-ն առանձնացված գրառումներով
  • Վերահսկման կետ՝
  • Սահմանափակ հիշողության ծավալ. ՏԲԿՀ-ն ստեղծում է վերահսկման կետ և սկսում է գրել սկզբից, նախորդ տեղեկատվությունը ջնջելով:
  • Դադար. ՏԲԿՀ-ն սպասում է, մինչև բուֆերի ողջ ինֆորմացիան կտեղափոխվի արտաքին հիշողություն, որից հետո կատարում է նշումներայն մասին, որ տվյալների բազայում ամեն ինչ ճշգրտորեն կատարվեց:
  • Արտաքին հիշողության բուֆերների համար օպերագտիվ հիշողության սահմանափակություն:

Այս ռազմավարությունը թույլ է տալիս խուսափել արտաքին հիշողության հաճախակի փոխանակումներից և զգալիորեն բարձրացնել ՏԲԿՀ-ների արդյունավետությունը:

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ГОСТ Р ИСО МЭК ТО 10032-2007: Эталонная модель управления данными (идентичен ISO/IEC TR 10032:2003 Information technology — Reference model of data management)
  2. Еленев Д.В. и др. Автоматизация системы управления национальным исследовательским университетом и мониторинга его деятельности // Программные продукты и системы, №3, 2012.