Տորթի ձևավորում
| Ենթակատեգորիա | արվեստ, Թխում  | |
|---|---|---|
| Product or material produced | cake decoration | |
| Ով է կիրառում | cake designer | |
Տորթի ձևավորումը արվեստ է, որը կիրառվում է տորթերի զարդարման համար հատուկ առիթների, ինչպիսիք են ծննդյան օրերը, հարսանիքները, մանուկի ծննդյան խնջույքները, ազգային կամ կրոնական տոները, կամ գովազդային նպատակներով։
Այն շաքարի արվեստի տեսակ է, որտեղ օգտագործվում են սառեցում, ֆոնդանտ և այլ ուտելի զարդարանքներ։ Վարպետը կարող է կիրառել պարզ կամ բարդ եռաչափ ձևեր՝ որպես զարդարանքի մաս կամ ամբողջ տորթի վրա։ Շոկոլադն հաճախ օգտագործվում է տորթերի ձևավորման համար, քանի որ այն կարող է հալեցվել և խառնվել սերուցքի հետ՝ պատրաստելով գանաշ։ Կակաոյի փոշին և փոշի շաքարը հաճախ օգտագործվում են ձևավորման ընթացքում և կարող են թեթևակի ցողվել որպես վերջնական հպում։
Տորթի ձևավորումը ցուցադրվել է հեռուստաալիքներում, ինչպիսիք են TLC, Food Network և Discovery Family, որպես ժամանցի միջոց։ Cake Boss-ը հայտնի TLC ծրագիր է, որը նվիրված է տորթի ձևավորման արվեստին։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տորթերի ձևավորումը առաջացել է 17-րդ դարի Եվրոպայում՝ որպես շքեղություն հատուկ առիթների համար։ Այդ ժամանակ տորթի ձևավորողը պատվավոր մասնագիտություն էր։ Երբ հարսանեկան տորթերը դարձան հարսանիքների անբաժանելի մասը, առաջին տորթի ձևավորողները փորձում էին ավելի տպավորիչ տեսք հաղորդել դրանց։ Հարսանեկան տորթի երկար ավանդույթն ու պատմությունը հիմք դրեցին ժամանակակից տորթերի ձևավորման համար։
Ըստ Veil of History: Wedding Cakes, Past and Present գրքի հեղինակի՝ առաջին մարդը, ով սկսեց ձևավորել հարսանեկան տորթեր, 18-րդ դարի խոհարարական գրքի հեղինակ Էլիզաբեթ Ռաֆալդն էր։ Նա, ըստ երևույթին, առաջինն էր, ով տորթը պատեց նուշով պատրաստված սառեցմամբ։ Սուրբ Ծննդյան տորթերը սկսեցին ձևավորվել 18-րդ և 19-րդ դարերում՝ հիմնվելով Տասներկուերորդ գիշերվա տորթերի ավանդույթի վրա։ Այս տորթերը չափազանց հարուստ բաղադրություն ունեին և ձևավորվում էին միայն արվեստագետ հրուշակագործների կողմից՝ իրենց միջոցներով[1][2]։
1840-ական թվականներին ջերմաստիճանի վերահսկվող վառարանների հայտնվելը և թխման փոշու արտադրությունը[3] դարձան թխելու գործընթացը հեշտացնելու գործոններ[4]։ Ջերմաստիճանի վերահսկման տեխնոլոգիաների զարգացումով ավելի մեծ ուշադրություն դարձվեց տորթի արտաքին տեսքին և ձևավորմանը։ Տորթերն սկսեցին ստանալ ավելի դեկորատիվ ձևեր և զարդարվել լրացուցիչ սառեցմամբ, որի մեջ ներառվում էին ծաղկային նախշեր, իսկ սննդային ներկանյութեր սկսեցին օգտագործվել սառեցումը կամ շերտերը ընդգծելու համար։
Թեև 20-րդ դարի երկրորդ կեսին ԱՄՆ-ում տնական թխումը նվազեց պատրաստի տորթերի և տորթի խառնուրդների լայն հասանելիության պատճառով[5], ձևավորված տորթերը պահպանեցին իրենց կարևորությունը հարսանիքների, տարեդարձերի, ծննդյան տոների, խնջույքների և այլ հատուկ առիթների ժամանակ։ 21-րդ դարում տորթի ձևավորումը դարձավ նաև եկամտաբեր մասնագիտություն, և մասնագետները տարեկան կարող են վաստակել 30,000 դոլար կամ ավելի։
Հարսանեկան տորթերի դիզայն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Թեև առաջին Հարսանեկան տորթերը շաքարածածկով պատրաստվել են դեռևս 17-րդ դարում[6][7], սակայն դա եղել է Թագուհի Վիկտորիայի և Ալբերտ ֆոն Սաքսեն-Կոբուրգ և Գոթայի 1840 թվականի եռահարկ հարսանեկան տորթը, որը սահմանեց նոր չափանիշներ և մինչև այսօր ազդում է հարսանեկան տորթերի դիզայնի վրա։ Թագուհի Վիկտորիայի շնորհիվ էլ շաքարածածկի փոխարեն սկսեցին օգտագործել Royal Icing (թագավորական շաքարային ծածկ) տերմինը[8]։
The Times թերթում այդ ժամանակ մանրամասն նկարագրվել է տորթի շքեղ զարդարանքը՝ «Երկրորդ մակարդակի վրա, որը հենվում էր երկու պատվանդանի վրա, տեղակայված էր Բրիտանիայի քանդակը, որը նայում էր թագավորական զույգին և հետևում, թե ինչպես են նրանք փոխանակում իրենց երդումները, մինչ նրա ոտքերի մոտ նստած էին շուն՝ որպես հավատարմության խորհրդանիշ, և երկու աղավնի՝ որպես մաքրության և անմեղության խորհրդանիշ։ Տորթի ամբողջ մակերևույթին տեղադրված էին հրեշտակներ և Ամուր, այդ թվում՝ մի հրեշտակ, որը վահանի վրա հավերժացրեց հարսանիքի երջանիկ օրը»[9]։
Ալբանիի դուքս Էդուարդ Լեոպոլդի 1882 թվականի հարսանիքի ժամանակ բոլոր երեք մակարդակները բաղկացած էին տորթից[10]։ Վիկտորիանական դարաշրջանի ամենահրաշալի տորթերից մեկը Արգայելի դքսուհի Լուիզայի հարսանեկան տորթն էր՝ Թագուհի Վիկտորիայի դուստրը, 1871 թվականին։ Այն ուներ ավելի քան 1,50 մետր բարձրություն և կշռում էր 100 կիլոգրամ[11][12]։
Նույն տարում հայտնագործվեց ջերմակարգավորիչով վառարանը, որը պարզեցրեց և հանրաճանաչ դարձրեց տորթերի թխումը։ 1888 թվականին ստեղծվեց գլանաձև շաքարամածուկի (Rollfondant) բաղադրատոմսը՝ այն տեսքով, ինչպիսին այն այսօր է։ Սակայն Ֆրանսիայում այս տեսակ Cake Design-ն աստիճանաբար դուրս մղվեց մարցիպանի, թագավորական շաքարային ծածկույթի (Royal Icing) և շաքարի ավելի մանրամասն զարդարանքների օգտին 19-րդ դարում։
Տեսակներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տորթը կարող է ձևավորվել փոքր զարդարանքներով կամ հավելումներով, որոնք պատրաստվում են առանձին և տեղադրվում են տորթի վրա կամ նրա շուրջը, կամ կարող է զարդարվել՝ պատվելով որևէ տեսակի գլազուրով կամ մածուկով՝ առանձին կամ այլ զարդարանքների հետ համակցված։ Տորթի զարդարանքները կարող են պատրաստվել ուտելի նյութերից և սննդի համար անվտանգ պլաստիկից։ Ժամանակակից տորթի արվեստագետները հաճախ օգտագործում են սառեցված կարագային կրեմ՝ վարդերի, ֆիգուրների և այլ սովորական զարդարանքների տեսքով փայլուն ձևավորումներ ստեղծելու համար։
Ֆոնդանտային գլազուր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ֆոնդանտը, որը նաև հայտնի է որպես շաքարային մածուկ կամ պատրաստի գլազուր, փափուկ, անթափանց մածուկ է, որը պատրաստվում է շաքարից, ջրից, ժելատինից, բուսական յուղից կամ ճարպից և գլիցերինից։ Ֆոնդանտը սովորաբար վաճառվում է տարբեր գույներով, երբ պատրաստի վիճակում է ձեռք բերվում, այն հեշտ է մշակվում և ապահովում է հարթ, մատտե և կպչունությունից զերծ ծածկույթ տորթի համար։
Ֆոնդանտը պետք է բացել եգիպտացորենի օսլայով, որպեսզի այն չկպչի որևէ մակերեսի։ Երբ այն հարթեցվում է և դառնում բավականին բարակ, հնարավոր է ֆոնդանտից կաղապարել տարբեր ձևեր, ինչպիսիք են ծաղիկները կամ տերևները, ինչպես նաև այն կարելի է կտրել տարբեր ձևերի և տեղադրել տորթի վրա՝ զարդարանքներ ստեղծելու համար։ Թեև հիմնականում այն օգտագործվում է տորթերը պատելու համար, ֆոնդանտը նաև կիրառվում է առանձին զարդարանքներ ստեղծելու համար, որոնք կազմված են միայն ֆոնդանտից՝ առանց տորթի ներսում։
Քանի որ ֆոնդանտը համեմատաբար ծանր ձևավորման նյութ է՝ ավանդական սփռվող գլազուրի համեմատ, դրա լայնածավալ կիրառումը կարող է տորթը ծանրացնել՝ պահանջելով բավականին ամուր հիմք աջակցման համար։ Հաճախ դրա համար օգտագործվում են ձողեր, հատկապես՝ աստիճանաձև ֆոնդանտային տորթերի դեպքում։ Ֆոնդանտը փափուկ է մնում ձևավորելուց հետո՝ ի տարբերություն այլ գլազուրների, որոնք օդի հետ շփման արդյունքում կարող են կարծրանալ։
Թագավորական գլազուր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Թագավորական գլազուրը քաղցր, սպիտակ գլազուր է, որը պատրաստվում է թարմ ձվի սպիտակուցների, չորացրած ձվի սպիտակուցների կամ մերինգի փոշու և շաքարի փոշու հարումից։ Թագավորական գլազուրը ստեղծում է հստակ եզրագծեր, հատկապես թխվածքաբլիթների ձևավորման ժամանակ, և իդեալական է մանրակրկիտ գրառումների, եզրագծերի, զարդանախշերի և ժանյակային աշխատանքների համար տորթերի վրա։ Այն չորանում է շատ պինդ և կարող է անվերջ պահպանվել, եթե պահվի զով կամ չոր տեղում, սակայն խոնավության բարձր մակարդակի դեպքում կարող է փափկել և կորցնել ձևը։
Մարցիպան
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մարցիպանը՝ քաղցր նուշե խմոր mass, հաճախ օգտագործվում է տորթերի ձևավորման համար և երբեմն՝ որպես տորթի ծածկույթ՝ նման ֆոնդանտին։ Սակայն մարցիպանը հիմնականում կիրառվում է որպես քաղցրավենիք՝ կոնֆետներում և շոկոլադե մթերքներում։
Խեժային խմոր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Խեժային խմորը, որը հայտնի է նաև որպես ֆլորիստական մածուկ, ուտելի, փխրուն նյութ է, որը արագ չորանում է և կարող է ձևավորվել՝ տորթերի դեկորատիվ տարրեր, օրինակ՝ ծաղիկներ կամ ձուլածո նախշեր ստեղծելու համար[13]։
Շոկոլադե մոդելավորման մածուկ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Շոկոլադե մոդելավորման մածուկը շոկոլադե խմոր է, որը պատրաստվում է հալեցված շոկոլադը եգիպտացորենի օշարակ, գլյուկոզային օշարակ կամ ոսկեգույն օշարակ խառնելու միջոցով։ Այս խմորը կարելի է ձևավորել տարբեր ձևերի և կառուցվածքների, որոնք դժվար է ստանալ այլ փափուկ ուտելի նյութերով, ինչպիսիք են կրեմային գլազուրը (buttercream frosting), մարցիպանը կամ ֆոնդանտը։ Շոկոլադե մոդելավորման մածուկը կարելի է պատրաստել սպիտակ շոկոլադից, սև շոկոլադից, կիսաքաղցր շոկոլադից կամ կաթնային շոկոլադից։ Հաճախ օգտագործվում է տորթի վրա կամ շուրջը՝ դեկորատիվ ավարտի համար։
Ուտելի թանաքով տպագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ուտելի թանաքով տպագրությունը նույնպես օգտագործվում է տորթերի ձևավորման համար։ 1990-ականների սկզբին թունավոր չլինող թանաքների և տպագրական նյութերի զարգացման արդյունքում[14], հնարավոր դարձավ պատկերներ և լուսանկարներ տպել ուտելի թերթերի վրա՝ տորթերի համար։ Այս գործընթացում օգտագործվում են նախապես տպագրված պատկերներ՝ պատրաստված ուտելի գունանյութերով, որոնք կիրառվում են տարբեր քաղցրավենիքների վրա, ինչպես օրինակ՝ թխվածքաբլիթներ, տորթեր և խմորեղեններ։ Ուտելի թանաքով ձևավորումներն ստեղծվում են հատուկ տպիչի միջոցով, որը պատկերը փոխանցում է բարակ, ուտելի թղթի վրա, որը պատրաստված է օսլայից և շաքարից։
Սկզբում այս տեխնոլոգիան հասանելի էր միայն փուռերի կողմից առաջարկվող հատուկ ծառայության միջոցով, սակայն այսօր այն կարելի է օգտագործել նաև տնային պայմաններում՝ օգտագործելով համապատասխան թուղթ, թանաք և տպիչներ։ Ժամանակակից տորթերի ձևավորման մեջ ուտելի թանաքով տպագրությունը հիմնականում կիրառվում է թեմատիկ տորթերի համար և հաճախ օգտագործվում է իրական դեմքի պատկերը տորթի մակերեսին ցուցադրելու համար։
Կրեմային գլազուր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կրեմային գլազուրը (Buttercream) ժամանակակից ամենատարածված ձևավորման միջոցն է։ Այն օգտագործվում է որպես խիտ և փափուկ ծածկույթ և լայնորեն կիրառվում է շերտավոր տորթերի միջուկի համար։ Այն պատրաստվում է փափուկ կարագը հարելով և աստիճանաբար ավելացնելով մեծ քանակությամբ շաքարի փոշի։ Հաճախ համադրվում է վանիլային կամ սերուցքային քաղցր համերի հետ՝ ստանալու համար ավելի նուրբ և համեղ կառուցվածք։
Ժամանակակից տորթերի դիզայն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]20-րդ դարի առաջին կեսին Անգլիայում և անգլիախոս երկրներում տորթերի ձևավորման արվեստը կատարյալ մակարդակի հասցվեց։ Միայն 2000 թվականին տորթերի դիզայնի արվեստը կրկին բացահայտվեց որպես հոբբի և այդ ժամանակից ի վեր մեծ տարածում գտավ Եվրոպայում։
Այսօր ֆոնդանտով կամ ֆոնդանտից պատրաստված տորթերին հաճախ անվանում են թեմատիկ տորթեր (Motivtorten), և Cake Design-ը ձեռք է բերել բազմաթիվ ենթաճյուղեր։ Առանձնացվում են տորթերի նկարչությունը, 3D-տորթերը, շաքարածաղիկները և նորագույն տարբերակներից մեկը՝ Waferpaper-ով (հատուկ բարակ ուտելի թուղթ) զարդարված տորթերը։ Հատկապես Lettercakes և Numbercakes տորթերը (այսինքն՝ տառերով կամ թվերով զարդարված տորթերը) համարվում են թե՛ պարզ, թե՛ շատ տպավորիչ։
.jpg)
.jpg)
Տեխնիկաներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տորթի ձևավորումը սովորաբար ներառում է այն որևէ տեսակի գլազուրով պատելը, ապա դեկորատիվ շաքարով, կոնֆետներով, շոկոլադով կամ գլազուրային ձևավորումներով զարդարելը։ Այնուամենայնիվ, ձևավորումը կարող է լինել նաև շատ պարզ՝ պարզապես շաղ տալով մի փոքր շաքարի փոշի կամ ծածկելով տորթի մակերեսը փայլուն գլազուրով՝ հայելային տորթի ոճով, որը պատրաստվում է ժելատինի, շաքարի, ջրի և երբեմն շոկոլադի համադրությամբ[15]։ Այս գործընթացն ավելի հեշտացնելու համար հաճախ օգտագործվում է պտտվող տորթի սկուտեղ (cake turntable)։
Գլազուրային ձևավորումները կարելի է պատրաստել կամ գլազուրը կոնդիտերական պարկով (piping) սեղմելով՝ ստեղծելով ծաղիկներ և զարդանախշեր, կամ կաղապարելով շաքարե մածուկից, ֆոնդանտից կամ մարցիպանից պատրաստված ծաղիկներ և ֆիգուրներ։ Էմբոսման խսիրները (embossing mats) ևս գործիքներ են, որոնք օգտագործվում են տորթի ձևավորման համար՝ տորթերի, կեքսերի կամ այլ քաղցրավենիքների մակերեսին ռելիեֆային նախշեր ստեղծելու նպատակով։ Դրանք պատրաստված են սիլիկոնե կաուչուկից կամ նմանատիպ ճկուն պոլիմերներից[16]։
Բազմաթիվ գլազուրային ձևեր կարելի է ստանալ հատուկ ձողիկներով (piping tips), որոնք ունեն տարբեր ձևեր և չափեր։ Հաճախ ստեղծվում են ուսուցողական նյութեր, որոնք ներկայացնում են տարբեր ձողիկներով ստացված դիզայնները։
«Մերկ տորթերը» (Naked cakes) հատկապես տարածված դարձան 2020 թվականին։ Այս ձևավորման ոճում տորթի միջշերտերում օգտագործվում է միջուկ, սակայն արտաքին մասը կամ ամբողջովին առանց գլազուրի է, կամ հազիվ պատված, ինչը թույլ է տալիս տեսանելի մնալ տորթի իրական շերտերը։ Մերկ տորթերը հաճախ զարդարվում են շաքարի փոշով կամ թարմ ծաղիկներով և կարող են ունենալ թարմ մրգերով միջուկներ։ Դրանք հատկապես տարածված էին որպես նոր տեսակի հարսանեկան և նշանադրության տորթեր[17]։
Երբեմն անհրաժեշտ է ապահովել տորթի շերտերի կայունությունը, հատկապես՝ մեծ կամ բարձր շերտավոր տորթերի դեպքում, որպեսզի դրանք չսահեն կամ չքանդվեն։ Այս նպատակով սովորաբար օգտագործվում են փայտե ձողիկներ կամ պլաստիկ խողովակներ[18]։
.jpg)
Մեծ և բարդ կառուցվածքներ կարելի է ստանալ տորթից ձևեր կտրելով և դրանք միմյանց միացնելով (հաճախ՝ ոչ ուտելի ամրացուցիչների օգնությամբ)։ Նախապես ձևավորված թխման կաղապարները թույլ են տալիս հեշտությամբ ստեղծել ոչ ավանդական ձևերով տորթեր, սակայն դրանք չունեն ձեռքով կտրատված բլոկների անսահմանափակ ճկունությունը։ Ֆոնդանտով և մարցիպանով նույնպես կարելի է փոփոխել տորթի ընդհանուր ձևը[19]։
Որպես արվեստ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տորթի ձևավորումը վերածվել է յուրահատուկ ուտելի արվեստի ձևի՝ ընդգրկելով պարզ ձևավորված միաշերտ տորթերից մինչև բարդ, բազմաշերտ, եռաչափ ստեղծագործություններ՝ մանրակրկիտ ուտելի դեկորացիաներով։ Որոշ դեպքերում կարող է կիրառվել տորթի հեղինակային իրավունքը (Cake copyright)՝ ապահովելու ստեղծագործության պաշտպանությունը։
Ժողովրդական մշակույթում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Food Network-ի Ace of Cakes հաղորդումը ներկայացնում է հացթուխ և նախկին փողոցային նկարիչ Դաֆ Գոլդմանը (Duff Goldman) և նրա Charm City Cakes հրուշակեղենի խանութը[20]։
WE-ի Amazing Wedding Cakes հեռուստասերիալը լուսաբանում է մի շարք ամերիկյան հրուշակեղենի ընկերությունների աշխատանքն ու կենտրոնանում է հարսանեկան տորթերի պատրաստման և ձևավորման վրա։
Cake Wrecks զվարճալի ֆոտոբլոգ է, որտեղ օգտատերերը կիսվում են «պատահականորեն ծիծաղելի, տխուր, սարսափազդու կամ անհարմար» տեսք ունեցող տորթերի լուսանկարներով[21]։
TLC-ի Cake Boss հաղորդաշարը ներկայացնում է հացթուխ Բադի Վալաստրոյին (Buddy Valastro) և նրա Carlo's Bake Shop հրուշակեղենի խանութը, որը գտնվում է Հոբոքենում, Նյու Ջերսի։
Netflix-ի Nailed It! մրցութային շոուն, որտեղ սիրողական հրուշակագործները փորձում են տորթեր ձևավորել՝ հաճախ զվարճալի արդյունքներով։
The Great British Bake Off խոհարարական մրցույթային շոուն, որտեղ հաճախ ընդգրկվում են տորթերի ձևավորման առաջադրանքներ։
Պատկերասրահ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]-
Տորթ, որը ձևավորված է որպես մանկական զգեստ -
Կանանց երեկոյան պայուսակի տեսքով տորթ՝ ուտելի սառեցմամբ -
Ավանդական տորթ՝ մեծ կաղամբի վարդերով -
Ձեռքով նկարված մանրանկարչական շաքարե բաժակների մանրամաս՝ շաքարե ժանյակավոր սփռոցով -
Շերտավոր հարսանեկան տորթ՝ կալա շուշաններով -
Ծննդյան տորթ՝ մեկ տարեկան երեխայի համար -
-
Կիթառի տեսքով տորթ՝ ուտելի սառեցմամբ -
Շոկոլադե տորթ՝ զարդարված տերևներով և շոկոլադե վարդերով -
Գիտական տորթ՝ Bakelite վառարանի շոկոլադե տորթի վերնաշերտով -
Աքաղաղի տեսքով տորթ՝ Չայնաթաունում, Լոնդոն, Չինական Նոր տարի տոնակատարությունների համար -
Ամերիկայի Անկախության օրվա տորթ՝ զարդարված կարմիր, սպիտակ և կապույտ գույներով -
NASA-ի տորթ՝ միջազգային տիեզերակայանի թեմայով, Քենեդիի տիեզերական կենտրոնի ուսանողների համար -
Ֆոնդանտով ծածկված տորթ, որը պատկերում է կարուձևի հավաքածու -
Կատուներով զամբյուղի տեսքով տորթ -
Ծննդյան խնջույքի տորթ -
Շոկոլադե տորթ՝ վարդերով -
Տորթի ձևավորման զարգացած տեխնիկաներ -
Դդմի տեսքով տորթ՝ ներսում մկներով
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ The Essential Guide to Cake Decorating. Murdoch Books Test Kitchen. 2001. էջ 8.
- ↑ «Twelfth Cake». napoleon.org. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.
- ↑ Panko, Ben. «The Great Uprising: How a Powder Revolutionized Baking». Smithsonian Magazine (անգլերեն). Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
- ↑ The Food Museum Online Exhibit, Accessed May 20, 2007 (archived link, February 3, 2010)
- ↑ «The History of Boxed Cake Mix | Cook's Illustrated». www.americastestkitchen.com (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 22-ին.
- ↑ Hannah Glasse: The Art of Cookery made Plain and Easy. Applewood Books, London 1747 (Reprint 1998), ISBN 1-55709-462-4, էջ 223.
- ↑ Elizabeth Raffald: The Experienced English Housekeeper. Gale ECCO 1786, ISBN 978-1-140-72861-0, էջ 388.
- ↑ Carol Wilson: Wedding Cake: A Slice of History, gastronomica.org կայքում, այցելված՝ 2016 թ. ապրիլի 26-ին։
- ↑ Royal Wedding Cake Արխիվացված 2024-05-16 Wayback Machine, այցելված՝ 2016 թ. ապրիլի 26-ին։
- ↑ Simon Charsley: Wedding Cakes and Cultural History. Routledge, London 1992. ISBN 978-0-415-02649-9, էջ 176.
- ↑ Louises letztes Stück Hochzeitstorte steht zum Verkauf. Der Standard թերթում, 2009 թ. ապրիլի 16-ին, այցելված՝ 2016 թ. հունիսի 22-ին։
- ↑ Nick Britten: Royal wedding cake from 1871 goes on sale. The Daily Telegraph-ում, այցելված՝ 2016 թ. ապրիլի 24-ին։
- ↑ «Ո՞րն է տարբերությունը ֆլորիստական մածուկի, խեժային խմորի, ֆոնդանտի և մեքսիկական մածուկի միջև։». PrettyWittyCakes.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 30-ին.
- ↑ Andel, Tom (1997 թ․ օգոստոսի 1). «Get contractors on your team». Transportation & Distribution. Penton Pub. 38. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.
- ↑ Saelinger, Tracy (2016 թ․ մայիսի 12). «Այս ապշեցուցիչ, փայլուն տորթերը գրավել են համացանցը». Today.com. Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 10-ին.
- ↑ Mazurek, Piotr; Vudayagiri, Sindhu; Ladegaard Skov, Anne (2019). «Ինչպես կարգավորել ճկուն սիլիկոնե էլաստոմերների մեխանիկական ամրությունը». Chemical Society Reviews (անգլերեն). 48 (6): 1448, 1464. doi:10.1039/C8CS00963E. PMID 30741275. S2CID 73417902.
- ↑ «30 Մերկ և Կեսամերկ Հարսանեկան Տորթեր, Որոնք Մեզ Դուր Եկան». Brides (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 22-ին.
- ↑ Phillips, Sarah. «Տորթերի շերտերի ամրացում». craftybaking.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 26-ին. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 20-ին.
- ↑ Maggrett, Emily (2017 թ․ մայիսի 3). «Ֆոնդանտային տորթերի պատմությունը». LEAFtv (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 22-ին.
- ↑ Bake it as a man
- ↑ Hochman, David (2009 թ․ հոկտեմբերի 13). «When the Icing on the Cake Spells Disaster». The New York Times. Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 20-ին.