Տղամարդը բարձր ամրոցում
| Հիմնական թեմա | ֆաշիզմ | |
|---|---|---|
| Արվեստի ձև | վեպ | |
| Ժանր | postmodern fiction, գիտական ֆանտաստիկա, այլընտրանքային պատմություն, հակաուտոպիստական գրականություն, փիլիսոփայական գեղարվեստական գրականություն, քաղաքական ֆանտաստիկա | |
| Հեղինակ | Ֆիլիպ Կինդրեդ Դիք | |
| Թողարկման ամսաթիվ | Հոկտեմբեր 1962 | |
| Ծագման երկիր | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ | |
| Լեզու | անգլերեն | |
| Նշանակալից իրադարձություն | point of divergence | |
| Տեսարան | Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, Բեռլին | |
| Պարգևներ | Հյուգոյի մրցանակ լավագույն վեպի համար, Tähtivaeltaja Award, 20-րդ դարի լավագույն հիթերը՝ 100 անգլալեզու գեղարվեստական գիրք | |
| Number of parts of this work | 15 գլուխ | |
| Set in environment | fictional country | |
«Տղամարդը բարձր ամրոցում» այլընտրանքային պատմական վեպ, գրված Ֆիլիպ Կ. Դիկի կողմից և առաջին անգամ հրատարակված 1962 թվականին։
Վեպը պատկերում է մի աշխարհ, որտեղ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում հաղթել են Առանցքի տերությունները։ Գործողությունները ծավալվում են 1962 թվականին՝ պատերազմի ավարտից տասնհինգ տարի անց (որը տվյալ պատմական իրականությունում ավարտվել է 1947-ին)։ Միացյալ Նահանգները բաժանված է և գտնվում է Ճապոնական կայսրության ու Նացիստական Գերմանիայի իշխանության ներքո։
Վերնագրի «կերպարը» խորհրդավոր գրող է, որը հեղինակել է վեպ վեպի ներսում՝ «Մորեխը ծանր է պառկում» վերնագրով։ Այդ գիրքը ներկայացնում է այլընտրանքային պատմություն, որտեղ հաղթանակը բաժին է հասնում Դաշնակից ուժերին։ Նման գաղափարը տվյալ աշխարհում համարվում է վտանգավոր և ապստամբական։
Դիկի ստեղծագործության վրա նշանակալի ազդեցություն են ունեցել՝Բերեք Հոբելյանը (1953), հեղինակ՝Ուորդ Մուր, որը ներկայացնում է Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի այլընտրանքային տարբերակը, Չինգ՝ հին չինական գուշակության գիրք, որի բովանդակության մեջ կարևոր դեր է խաղում կերպարների որոշումների և ճակատագրի ձևավորման մեջ։
Վեպը 1963 թվականին արժանացել է գիտաֆանտաստիկայի հեղինակավոր Հյուգոյի որպես լավագույն վեպ։
2015 թվականին այն էկրանավորվել է համանուն հեռուստասերիալով՝ Տղամարդը բարձր ամրոցում, որը ցուցադրվել է Ամազոն Փրայմ վիդեո հարթակում։
Համառոտ բովանդակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նախապատմություն

«Տղամարդը բարձր ամրոցում» այլընտրանքային պատմության մեջ Ջուզեպպե Զանգարան 1933 թվականին սպանություն է գործում նախագահ ընտրված Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի նկատմամբ, որի հետևանքով Մեծ դեպրեսիան շարունակվում է, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբում՝ 1939 թվականին, Միացյալ Նահանգները պահպանում է չմիջամտելու քաղաքականությունը։ Ամերիկայի անգործությունը հնարավորություն է տալիս նացիստական Գերմանիային նվաճել և Ռայխստագի միացնել մայրցամաքային Եվրոպան և Խորհրդային Միությունը։ Հետևում են հրեաների, ռոմաների, Եհովայի վկաների, սլավոնների և բոլոր այն ժողովուրդների բնաջնջումները, որոնց նացիստները համարում էին ստորին խավի ներկայացուցիչներ։ Առանցքի տերությունները համատեղ նվաճում են Աֆրիկան և 1962 թվականին շարունակում են մրցակցել Հարավային Ամերիկայի վերահսկողության համար։ Ճապոնական կայսրությունը հաղթում է Խաղաղ օվկիանոսյան պատերազմում և ներխուժում Միացյալ Նահանգների արևմտյան ափ, մինչդեռ նացիստական Գերմանիան ներխուժում է արևելյան ափ։ Դաշնակիցների կապիտուլյացիան ավարտում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը 1947 թվականին։
1962 թվականին Ճապոնական կայսրությունն ու նացիստական Գերմանիան աշխարհի գերտերություններն են՝ միմյանց դեմ մղելով աշխարհաքաղաքական սառը պատերազմ, հատկապես նախկին Միացյալ Նահանգների և Հարավային Ամերիկայի համար։ Ճապոնիան ընդլայնում է Խաղաղօվկիանոսյան համատեղ բարգավաճման դաշինքը՝ ստեղծելով Ամերիկայի Խաղաղօվկիանոսյան Նահանգները (PSA), իսկ քաղաքականապես չեզոք Ռոքի Մաունթին նահանգները ծառայում են որպես բուֆերային գոտի նացիստական տարածքների և ճապոնական ազդեցության միջև։ Նացիստական Հյուսիսային Ամերիկան բաղկացած է երկու երկրից՝ «Հարավից» և նախկին Միացյալ Նահանգների հյուսիսարևելյան հատվածից, որը գրքում կոչվում է «ԱՄՆ», և երկուսն էլ ղեկավարվում են նացիստամետ համագործակցական խամաճիկ վարչակարգերով։ Կանադան մնում է անկախ պետություն։
Ծերացած Ադոլֆ Հիտլերը անգործունակ է երրորդային սիֆիլիսի պատճառով, Մարտին Բորմանը Գերմանիայի ժամանակավոր կանցլերն է, իսկ նացիստական բազմաթիվ բարձրաստիճան առաջնորդներ՝ Յոզեֆ Գեբելսը, Ռայնհարդ Հայդրիխը, Հերման Գյորինգը և Արթուր Զայս-Ինկվարտը, դեռ կենդանի են և պայքարում են Մեծ գերմանական ռայխի ֆյուրերի պաշտոնը զբաղեցնելու համար։ Տեխնոլոգիական առումով նացիստները ցամաքեցրել են Միջերկրական ծովը՝ կենսատարածք և գյուղատնտեսական հող ստանալու նպատակով, մշակել և կիրառել են ջրածնային ռումբ, զարգացրել են հրթիռներ՝ աշխարհով մեկ և նույնիսկ տիեզերք ճանապարհորդելու համար, ինչպես նաև իրականացրել են գաղութացման առաքելություններ դեպի Լուսին, Վեներա և Մարս։
Սյուժե
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1962 թվականն է։ Անցել է տասնհինգ տարի այն պահից, երբ Ճապոնական կայսրությունն ու նացիստական Գերմանիան հաղթեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում։Սան Ֆրանցիսկոյում, որը գտնվում է Ամերիկայի Խաղաղօվկիանոսյան Նահանգներում, ճապոնական դատական ռասիզմը ստրկացրել է սևամորթներին և չինացի բնակիչներին դարձրել երկրորդ կարգի քաղաքացիներ։ Գործարար Ռոբերտ Չայլդանը այնտեղ ունի հնաոճ իրերի խանութ, որը մասնագիտացած է «ամերիկանայի» վրա՝ սպասարկելով ճապոնացի հաճախորդների, ովքեր տարված են նախկին Միացյալ Նահանգների մշակութային արտեֆակտներով։ Մի օր Չայլդանը պատվեր է ստանում բարձր պաշտոն զբաղեցնող առևտրային գործիչ Նոբուսուկե Տագոմիից, որը ցանկանում է նվեր գտնել շվեդ արդյունաբերող Բեյնսին տպավորելու համար։ Չայլդանը չի կարողանում կատարել Տագոմիի նախնական պահանջը (քաղաքացիական պատերազմի հավաքագրման պաստառ), սակայն առաջարկում է այլընտրանքներ, քանի որ լավ ապահովված է Վինդհեմ-Մատսոն կորպորացիայի արտադրած կեղծ հնաոճ իրերով։
Վերջերս Վինդհեմ-Մատսոնի գործարանից աշխատանքից ազատված Ֆրենկ Ֆրինքը (նախկինում՝ Ֆինք) գաղտնի հրեա է և պատերազմի վետերան, որը համաձայնվում է նախկին գործընկերոջ հետ սկսել զարդերի արտադրության և վաճառքի բիզնես։ Ռոքի Մաունթին նահանգներում Ֆրենկի նախկին կինը՝ Ջուլիանա Ֆրինքը, աշխատում է որպես ձյուդոյի հրահանգիչ Կանոն Սիթիում, Կոլորադո, և անձնական կյանքում սեռական հարաբերություններ է սկսել իտալացի բեռնատարի վարորդ և նախկին զինվոր Ջո Չինադելլայի հետ։
Ֆրինքը շանտաժի է ենթարկում Վինդհեմ-Մատսոն կորպորացիային՝ պահանջելով գումար իր զարդերի բիզնեսը ֆինանսավորելու համար և սպառնալով բացահայտել, որ նրանք Չայլդանին մատակարարում են կեղծ հնաոճ իրեր։ Տագոմին և Բեյնսը հանդիպում են, սակայն Բեյնսը մշտապես հետաձգում է իրական գործարքը, քանի որ սպասում է Ճապոնիայից ժամանող երրորդ անձի։ Նացիստական լրատվամիջոցները հայտարարում են, որ Գերմանիայի կանցլեր Մարտին Բորմանը կարճատև հիվանդությունից հետո մահացել է։ Չայլդանը Ֆրինքի «իսկական մետաղագործական» զարդերից մի քանիսը հանձնման հիմունքներով վերցնում է՝ ճապոնացի հաճախորդի բարեհաճությունը շահելու համար, և նրա զարմանքով հաճախորդը նշում է, որ դրանք ունեն «Ու»՝ հոգևոր գիտակցություն։ Ջուլիանան և Ջոն ճանապարհ են ընկնում դեպի Դենվեր, Կոլորադո, սակայն ճանապարհին Ջոն հանկարծ որոշում է շեղվել դեպի Շայեն, Վայոմինգ, որպեսզի հանդիպեն Հոթորն Աբենդսենին՝ «Մորեխը ծանր է պառկում» վեպի խորհրդավոր հեղինակին։ Այդ գիրքը ներկայացնում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի այլընտրանքային պատմություն, որտեղ դաշնակիցները հաղթում են Առանցքի տերություններին։ Նացիստները արգելել են գիրքը «ԱՄՆ»-ում, սակայն ճապոնացիները թույլատրում են դրա հրատարակությունն ու վաճառքը Ամերիկայի Խաղաղօվկիանոսյան Նահանգներում։ Ասվում է, թե Աբենդսենը բնակվում է խիստ հսկվող կալվածքում, որը կոչվում է «Բարձր ամրոց»։ Շուտով նացիստական լրատվամիջոցները հայտնում են, որ Յոզեֆ Գեբելսը դարձել է Գերմանիայի նոր կանցլերը։
Երկար ձգձգումներից հետո Բեյնսը և Տագոմին հանդիպում են իրենց ճապոնացի կապավորին, մինչդեռ ՍՍ-ի անվտանգության ծառայությունը՝), պատրաստվում է ձերբակալել Բեյնսին, որը իրականում նացիստ փախստական Ռուդոլֆ Վեգեներն է։ Բեյնսը նախազգուշացնում է իր կապավորին՝ ճապոնացի գեներալին, «Դանդելիոն» գործողության գոյության մասին՝ Գեբելսի ծրագրի, որի նպատակն է անակնկալ հարձակմամբ ոչնչացնել Ճապոնիայի կայսրությունը։ Ֆրինքը բացահայտվում է որպես ծպտյալ հրեա և ձերբակալվում Սան Ֆրանցիսկոյի ոստիկանության կողմից։ Այլ վայրում SD-ի երկու գործակալներ առերեսվում են Բեյնսին և Տագոմիին, և Տագոմին իր հնաոճ ամերիկյան ատրճանակով սպանում է նրանց։ Կոլորադոյում Ջոն փոխում է իր արտաքինն ու վարքագիծը մինչև Վայոմինգում գտնվող «Բարձր ամրոց» ուղևորությունը, և Ջուլիանան հասկանում է, որ նա մտադիր է սպանել Աբենդսենին։ Ջոն խոստովանում է, որ շվեյցարացի նացիստ է և հաստատում է իր մտադրությունը․ Ջուլիանան սպանում է Ջոյին և գնում է Աբենդսենին զգուշացնելու։
Վեգեներն օդով վերադառնում է Գերմանիա և իմանում, որ Ռայնհարդ Հայդրիխը (որն ընդդիմանում էր «Դանդելիոն» գործողությանը) պետական հեղաշրջում է իրականացրել Գեբելսի դեմ՝ իրեն կանցլեր հաստատելու նպատակով։ Տագոմին ցնցված է SD գործակալներին սպանելուց հետո և գնում է հնաոճ իրերի խանութ՝ ատրճանակը Չայլդանին վերադարձնելու համար, սակայն զգալով Ֆրինքի զարդերից մեկի հոգևոր ուժը՝ գնում է այդ զարդը։ Այնուհետև Տագոմին ուժեղ հոգևոր փորձառության է ենթարկվում, որի ընթացքում կարճ ժամանակով տեսնում է Սան Ֆրանցիսկոյի այլընտրանքային տարբերակը՝ Էմբարկադերոյի մայրուղով, որը նախկինում երբեք չէր տեսել, և որտեղ սպիտակամորթները չեն խոնարհվում ճապոնացիների առաջ։
Հետագայում Տագոմին հանդիպում է Սան Ֆրանցիսկոյում Գերմանիայի հյուպատոսին և ստիպում է գերմանացիներին ազատ արձակել Ֆրինքին՝ հրաժարվելով ստորագրել նրան նացիստական Գերմանիա արտահանձնելու հրամանը, թեև անձամբ նրան երբեք չէր հանդիպել։ Ջուլիանան հոգևոր փորձառության է ենթարկվում Շայեն հասնելուն պես։ Նա պարզում է, որ Աբենդսենը ընտանիքի հետ ապրում է սովորական տանը՝ հրաժարվելով «Բարձր ամրոցից», քանի որ կյանքի նկատմամբ իր հայացքները փոխվել են, և սպանվելու վտանգն այլևս նրան չի անհանգստացնում։ Խուսափելով Ջուլիանայի հարցերից իր գրական ներշնչանքի մասին՝ Աբենդսենը խոստովանում է, որ վեպը գրելիս առաջնորդվել է «Ի Ցզին»՝ չինական գուշակության գրքով։ Մեկնելուց առաջ Ջուլիանան եզրակացնում է, որ հենց Ճշմարտությունն է գրել վեպը՝ բացահայտելու ներքին ճշմարտությունը, ըստ որի Ճապոնական կայսրությունն ու նացիստական Գերմանիան իրականում պարտվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում 1945 թվականին։
Մորեխը ծանր է պառկած
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի մի շարք կերպարներ կարդում են Հոթորն Աբենդսենի հեղինակած հանրաճանաչ «Մորեխը ծանր է պառկած» վեպը, որի վերնագիրը ընթերցողները ենթադրում են, որ բխում է Աստվածաշնչյան հատվածից․ «մորեխը բեռ պիտի լինի» (Ժողովող 12։ 5)։ Որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի այլընտրանքային պատմություն, որտեղ դաշնակիցները հաղթում են Առանցքի տերություններին, նացիստական վարչակարգը «Մորեխը ծանր է պառկում»-ը արգելում է Հարավում, մինչդեռ Ամերիկայի Խաղաղօվկիանոսյան Նահանգները թույլատրում են այդ հակափաստական վեպի հրատարակությունն ու վաճառքը։
«Մորեխը ծանր է պառկած»-ում ենթադրվում է, որ նախագահ Ռուզվելտը փրկվում է 1933 թվականի մահափորձից, սակայն 1940 թվականին չի առաջադրում իր թեկնածությունը վերընտրվելու համար։ Հաջորդ նախագահը՝ Ռեքսֆորդ Թագվելը, Ամերիկայի Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմը տեղափոխում է Փերլ Հարբորից՝ փրկելով այն Ճապոնիայի կայսերական նավատորմի հարձակումից, ինչի շնորհիվ երկիրը ավելի պատրաստված է պատերազմին մասնակցելու համար[1]։
Պահպանելով իրենց ռազմական-արդյունաբերական կարողությունների մեծ մասը՝ Մեծ Բրիտանիան ավելի մեծ ներդրում է ունենում դաշնակիցների պատերազմական ջանքերում, ինչը նպաստում է Էրվին Ռոմելի պարտությանը Հյուսիսաֆրիկյան արշավում։ Բրիտանական ուժերը Կովկասով մարտնչելով հասնում են Խորհրդային Միություն և Ստալինգրադի ճակատամարտում օգնում են պարտության մատնել նացիստներին։ Իտալիայի թագավորությունը հրաժարվում է Առանցքի անդամակցությունից և դավաճանում նացիստներին։ Բրիտանական բանակը Կարմիր բանակի հետ մասնակցում է Բեռլինի ճակատամարտին՝ նացիստական Գերմանիայի վճռական պարտությանը։ Պատերազմի ավարտին՝ 1945 թվականին, Հիտլերն ու նացիստ առաջնորդները դատվում են որպես ռազմական հանցագործներ և մահապատժի ենթարկվում[1]։ Հիտլերի վերջին խոսքերն են լինում․ «Deutsche, hier steh' ich» («Գերմանացիներ, ահա ես կանգնած եմ այստեղ»)՝ Մարտին Լյութերի խոսքերի նմանակմամբ։
Պատերազմից հետո Թագվելը համաշխարհային «Նոր գործարք» է հայտարարում, որը ֆինանսավորում է Չինաստանի վերակառուցման տասնամյակը և Աֆրիկայի ու Ասիայի թերզարգացած երկրներում անգրագետ բնակչության կրթությունը։ Այդ երկրները ստանում են հեռուստացույցներ, որոնց միջոցով սովորում են կարդալ և գրել, ինչպես նաև ուսուցանվում են ջրհոր փորելու և ջուրը մաքրելու մեթոդներ։ Ֆինանսական աջակցությունը նպաստում է, որ ամերիկյան ընկերությունները գործարաններ կառուցեն Ասիայի և Աֆրիկայի զարգացող երկրներում։ Ամերիկյան հասարակությունը խաղաղ և ներդաշնակ է ու խաղաղ հարաբերությունների մեջ աշխարհի մյուս երկրների հետ, իսկ պատերազմը հանգեցնում է Խորհրդային Միության վերացմանը։
Պատերազմից տասը տարի անց, դեռևս Ուինսթոն Չերչիլի ղեկավարությամբ, Բրիտանական կայսրությունը դառնում է ռազմականացված և հակաամերիկյան, Հնդկաստանում ստեղծում է բանտային ճամբարներ չինացի այն հպատակների համար, որոնց կասկածում է անհավատարմության մեջ։ Կասկածելով, որ Միացյալ Նահանգները խրախուսում է բրիտանական գաղութային իշխանության դեմ հակագաղութատիրական գործունեությունը Ասիայում, Չերչիլը հրահրում է համաշխարհային գերիշխանության համար սառը պատերազմ։ Աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը հանգեցնում է անգլո-ամերիկյան սառը պատերազմի, որն ի վերջո հաղթում է Միացյալ Թագավորությունը[1]։
Ներշնչանքի աղբյուր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դիքը նշել է, որ «Բարձր ամրոցի մարդը» (1962) վեպի գաղափարը ծնվել է Ուորդ Մուրի «Բերեք Հոբելյանը» (1953) վեպը կարդալուց հետո, որը ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմի այլընտրանքային պատմություն է, որտեղ հաղթում է Կոնֆեդերացիան։ «Բարձր ամրոցի մարդը» գրքի շնորհակալությունների բաժնում Դիքը հիշատակում է մի շարք թեմատիկ ազդեցություններ՝ Ուիլյամ Լ. Շիրերի «Երրորդ Ռայխի վերելքն ու անկումը. Նացիստական Գերմանիայի պատմությունը» (1960) հանրահայտ պատմական աշխատությունը, Ալան Բուլոքի «Հիտլեր։ Տիրանի ուսումնասիրություն» (1952) կենսագրությունը,«Գեբելսի օրագրերը» (1948), Պոլ Կարելի «Անապատի աղվեսները» (1960) գիրքը, ինչպես նաև «Ի Ցզին»-ի 1950 թվականի թարգմանությունը՝ Ռիխարդ Վիլհելմի կողմից[1][2]։
Որպես վիպագիր՝ Դիքը «Ի Ցզին»-ը կիրառել է «Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի թեմաները, սյուժեն և պատմությունը կառուցելիս, իսկ վեպի կերպարները նույնպես օգտագործում են «Ի Ցզին»-ը՝ իրենց որոշումները կողմնորոշելու և հիմնավորելու համար[2]։
Դիքը նաև նշում է ճապոնական և տիբեթական պոեզիայի թեմատիկ ազդեցությունը վեպի պատմանյութի վրա[3]․
(i) վեպի 48-րդ էջում տեղ գտած հայկուն վերցված է«Ճապոնական գրականության անթոլոգիա» (1955) առաջին հատորից, խմբագրված Դոնալդ Քինի կողմից,
(ii) 135-րդ էջում տեղ գտած վական՝ Դ. Տ. Սուզուկիի Զեն և ճապոնական մշակույթ» (1955) գրքից,
(iii) ինչպես նաև «Տիբեթյան մեռյալների գիրքը»՝ «Bardo Thodol» (1960), խմբագրված Ուոլթեր Էվանս-Վենցի կողմից։
Դիքը հիշատակում է նաև սոցիոլոգիական ազդեցությունը Նաթանայել Ուեսթի «Միսս Միայնակ Սրտեր» (1933) էքսպրեսիոնիստական նովելից, որի գլխավոր հերոսը դժբախտ թերթի լրագրող է, ով կեղծանվամբ վարում է«Միսս Միայնակ Սրտեր» խորհրդատվական սյունակը և Մեծ դեպրեսիայի ժամանակ խորհուրդներ է տալիս հուզականորեն ընկճված ընթերցողներին։ Չնայած իր աշխատանքին՝ լրագրողը փորձում է մխիթարություն գտնել կրոնի, սեռական ազատ վարքագծի, գյուղական հանգստի և մեծ աշխատանքի մեջ, սակայն ոչ մի զբաղմունք նրան չի տալիս անձնական իսկության զգացում, որը բխում է աշխարհի հետ մտավոր և հուզական ներգրավվածությունից[1]։
Արձագանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ավրամ Դևիդսոնը վեպը գովաբանել է որպես «գեղարվեստական բարձրակարգ ստեղծագործություն»՝ առանձնապես նշելով Դիքի կողմից «Ի Ցզին»-ի կիրառումը՝ որպես «հետաքրքրաշարժ»։ Դևիդսոնը եզրակացնում է․ «Այստեղ ամեն ինչ կա՝ էքստրապոլյացիա, լարվածություն, գործողություն, արվեստ, փիլիսոփայություն, սյուժե և կերպարներ»[3]։ «Բարձր ամրոցի մարդը» վեպը Դիքին ապահովեց 1963 թվականի «Հյուգո» մրցանակը՝ լավագույն վեպ անվանակարգում[5] [6] [7]։ Վեպի գրպանային վերատպության վերաբերյալ «Զարմանալի պատմություններ» ամսագրում Ռոբերտ Սիլվերբերգը գրել է․ «Դիքի արձակը ճարճատում է հուզմունքից, նրա կերպարները կենդանի և իրական են, իսկ սյուժեն՝ ապշեցուցիչ»[4]։
«Գիտաֆանտաստիկայի կրոնը» գրքում Ֆրեդերիկ Ա. Կրոյցիգերը ուսումնասիրում է պատմության տեսությունը, որը ենթադրվում է Դիքի ստեղծած երկու այլընտրանքային իրականությունների հիմքում[5][6][7]․
«Այդ երկու աշխարհներից ոչ մեկը՝ ո՛չ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արդյունքի վերանայված տարբերակը, ո՛չ էլ մեր ներկայիս աշխարհի գեղարվեստական պատկերը, նույնիսկ մոտ չէ այն աշխարհին, որին մենք սովոր ենք։ Բայց դրանք կարող էին լինել։ Ահա թե ինչի մասին է գիրքը։ Գիրքը պնդում է, որ այս աշխարհը, որը նկարագրվում է երկու անգամ՝ թեև տարբեր ձևերով, հենց այն աշխարհն է, որը մենք գիտենք և մեզ ծանոթ է։ Իրոք, դա միակ աշխարհն է, որ մենք ճանաչում ենք՝ պատահականության, բախտի և ճակատագրի աշխարհը»[8].։ Վեպի «Ֆոլիո ընկերություն» հրատարակության նախաբանում Ուրսուլա Կ. Լե Գուինը գրում է, որ «Բարձր ամրոցի մարդը» «հնարավոր է՝ գիտաֆանտաստիկան ամերիկյան գրականությանը տված առաջին մեծ և երկարատև ներդրումն է»[9]։
Ադապտացիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Լսողական գրքեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի չկրճատված աուդիոգրքի տարբերակը, որը կարդացել է Ջորջ Գվիդալը և տևում է մոտավորապես 9.5 ժամ (յոթ ձայնային կասետների վրա), թողարկվել է 1997 թվականին[10]։
Չկրճատված մեկ այլ աուդիոգրքի տարբերակ թողարկվել է 2008 թվականին «Բլեքսթոուն Աուդիո»-ի կողմից, որը կարդացել է Թոմ Ուայները (նշված որպես Tom Weiner) և տևում է մոտավորապես 8.5 ժամ (յոթ ձայնասկավառակների վրա)[11][12]։
Երրորդ չկրճատված աուդիոգրքի ձայնագրությունը թողարկվել է 2014 թվականին «Բրիլլիանս Աուդիո»-ի կողմից, որը կարդացել է Ջեֆ Քամինգսը և ունի 9 ժամ 58 րոպե տևողություն[13]։
Հեռուստատեսություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Որոշ փորձերից հետո՝ վեպը էկրանավորելու համար, 2014 թվականի հոկտեմբերին՝ «Ամազոն»-ի կինոարտադրության բաժինը սկսեց «Բարձր ամրոցի մարդը» սերիալի նախադասանի նկարահանումները Ռոսլինում, Վաշինգտոն, որպեսզի այն հասանելի լինի «Amazon Prime Video» հոսքային ծառայությամբ[14][15]։ Նախադասանի էպիզոդը թողարկվեց «Ամազոնի Ստուդիաներ»-ի կողմից 2015 թվականի հունվարի 15-ին[16][17], և ըստ «Ամազոնի Ստուդիաներ»-ի փոխնախագահ Ռոյ Փրայսի, դա «Ամազոն»-ի պատմության ամենատարածված նախադասանն էր[18].։ 2015 թվականի փետրվարի 18-ին «Ամազոն»-ը պաշտոնապես հաստատեց սերիալի շարունակությունը[19]։ Սերիալը հոսքային ծառայության միջոցով հասանելի դարձավ 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ից[20]։
Անավարտ շարունակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1976 թվականի մի հարցազրույցում Դիքը նշել է, որ պլանավորել է գրել «Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի շարունակությունը․ «Եվ այսպես, իրական ավարտ չկա։ Ես այն դիտարկում եմ որպես բաց ավարտ, որը ինչ-որ ժամանակ կշարունակվի հաջորդ մասով»[21]։ Դիքը նշել է, որ «նա մի քանի անգամ սկսել է շարունակությունը գրել», սակայն առաջընթաց շատ քիչ է ունեցել, քանի որ նրան հոգեբանական առումով խանգարել է «Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի սկզբնական հետազոտությունը, և նա չի կարողացել «վերադառնալ և կրկին նացիստների մասին կարդալ»[22]։ Նա առաջարկել է, որ շարունակությունը կարող է իրականացվել այլ հեղինակների հետ համագործակցությամբ․
«Ինչ-որ մեկը պետք է մուտք գործի և օգնի ինձ շարունակություն ստեղծել։ Ուրիշ մեկը, ով ունակ է մտքով և համառությամբ մտածել այդ տողերով, մտնել մտքերի մեջ։ Օրինակ՝ եթե ուզում ես սկսել գրել Ռայնհարդ Հայդրիխի մասին, պետք է մտնես նրա մտքերի մեջ։ Կարո՞ղ ես պատկերացնել մտնել Ռայնհարդ Հայդրիխի մտքերում»[22]։
Առաջարկված շարունակության երկու գլուխներ հրապարակվել են «Ֆիլիպ Կ. Դիկի փոփոխվող իրականությունները» ժողովածուում, որը պարունակում է Դիքի էսսեներն ու այլ գրառումներ։ Վերջապես Դիքը ընդունեց, որ առաջարկված շարունակությունը վերածվել է անհարաբեր վեպի՝ «Գանիմեդի գրավումը»-ի, որը համատեղ գրել է Ռեյ Նելսոնի հետ (նրա կողմից հայտնի է կարճ պատմությունը՝ «Առավոտյան ժամը ութը», որը էկրանավորվել է «Նրանք ապրում են» ֆիլմի համար)։ Հաղորդվում է, որ Դիքի «Ազատ ռադիո Ալբեմութ» վեպը սկզբում սկսել է որպես «Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի շարունակություն[23]։ Դիքը նկարագրել է այս վաղ տարբերակի սյուժեն, որը սկզբում կոչվել է «VALISystem A»․
.«…Աստվածային և սիրառատ ԵՏԻ [արտահորակային ինտելեկտ] օգնում է Հոթորն Աբենդսենին՝ «Բարձր ամրոցի մարդը» վեպի գլխավոր հերոս-հեղինակին, շարունակել իր դժվար կյանքը այն բանից հետո, երբ նացիստական գաղտնի ոստիկանությունը վերջապես հասավ նրան... VALISystem A, որը գտնվում է խոր տիեզերում, ապահովում է, որ ոչինչ չխանգարի Աբենդսենին ավարտել իր վեպը»[24]։ Վեպը վերջապես վերածվեց նոր պատմության, որը կապ չուներ «Բարձր ամրոցի մարդը»-ի հետ[24]։ Դիքը վերջնականապես լքեց «Ալբեմութ»-ի գիրքը, որը իր կյանքի ընթացքում չհրապարակվեց, թեև որոշ մասեր պահվեցին և օգտագործվեցին 1981 թվականի «VALIS»-ի համար[24].։ «»-ը հրապարակվել է 1985 թվականին՝ Դիքի մահվանից երեք տարի անց[24]։
Հավելյալ ընթերցանություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Brown, William Lansing. 2006. "alternative Histories: Power, Politics, and Paranoia in Philip Roth's The Plot against America and Philip K. Dick's The Man in the High Castle", The Image of Power in Literature, Media, and Society: Selected Papers, 2006 Conference, Society for the Interdisciplinary Study of Social Imagery. Wright, Will; Kaplan, Steven (eds.); Pueblo, CO: Society for the Interdisciplinary Study of Social Imagery, Colorado State University-Pueblo; pp. 107–11.
- Campbell, Laura E. 1992. "Dickian Time in The Man in the High Castle", Extrapolation, 33: 3, pp. 190–201.
- Carter, Cassie, 1995. "The Metacolonization of Dick's The Man in the High Castle: Mimicry, Parasitism and Americanism in the PSA", Science Fiction Studies #67, 22:3, pp. 333–342.
- DiTommaso, Lorenzo, 1999. "Redemption in Philip K. Dick's The Man in the High Castle", Science Fiction Studies # 77, 26:, pp. 91–119, DePauw University.
- Fofi, Goffredo 1997. "Postfazione", Philip K. Dick, La Svastica sul Sole, Roma, Fanucci, pp. 391–5.
- Hayles, N. Katherine 1983. "Metaphysics and Metafiction in The Man in the High Castle", Philip K. Dick. Greenberg, M.H.; Olander, J.D. (eds.); New York: Taplinger, 1983, pp. 53–71.
- Malmgren, Carl D. 1980. "Philip Dick's The Man in the High Castle and the Nature of Science Fictional Worlds", Bridges to Science Fiction. Slusser, George E.; Guffey, George R.; Rose, Mark (eds.); Carbondale and Edwardsville: Southern Illinois University Press, pp. 120–30.
- Mountfort, Paul 2016. "The I Ching and Philip K. Dick's The Man in the High Castle", Science-Fiction Studies # 129, 43:, pp. 287–309.
- Pagetti, Carlo, 2001a. "La svastica americana" [Introduction], Philip K. Dick, L'uomo nell'alto castello, Roma: Fanucci, pp. 7–26.
- Proietti, Salvatore, 1989. "The Man in The High Castle: politica e metaromanzo", Il sogno dei simulacri. Pagetti, Carlo; Viviani, Gianfranco (eds.); Milano: Nord, 1989 pp. 34–41.
- Rieder, John 1988. "The Metafictive World of The Man in the High Castle: Hermeneutics, Ethics, and Political Ideology", Science-Fiction Studies # 45, 15.2: 214–25.
- Rossi, Umberto, 2000. "All Around the High Castle: Narrative Voices and Fictional Visions in Philip K. Dick's The Man in the High Castle", Telling the Stories of America — History, Literature and the Arts — Proceedings of the 14th AISNA Biennial conference (Pescara, 1997), Clericuzio, A.; Goldoni, Annalisa; Mariani, Andrea (eds.); Roma: Nuova Arnica, pp. 474–83.
- Simons, John L. 1985. "The Power of Small Things in Philip K. Dick's The Man in the High Castle". The Rocky Mountain Review of Language and Literature, 39:4, pp. 261–75.
- Warrick, Patricia, 1992. "The Encounter of Taoism and Fascism in The Man in the High Castle", On Philip K. Dick, Mullen et al. (eds.); Terre Haute and Greencastle: SF-TH Inc. 1992, pp. 27–52.
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 5 Dick, Philip K. (2011). The Man in the High Castle (1st Mariner Books ed.). Boston: Mariner Books. ISBN 978-0-547-60120-5. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- 1 2 Cover, Arthur Byron (1974 թ․ փետրվար). «Interview with Philip K. Dick». Vertex. 1 (6). Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 23-ին.
- ↑ Davidson, Avram (1963 թ․ հունիս). «Books». The Magazine of Fantasy & Science Fiction. 5 (1): 61. Bibcode:1963MSHT....5...61.. doi:10.1007/BF00650615.
- ↑ Silverberg, Robert (1964 թ․ հունիս). «The Spectroscope». Amazing Stories. 38 (6): 124. Վերցված է 2021 թ․ հունվարի 30-ին.
- ↑ «Philip K. Dick, Won Awards For Science-Fiction Works». The New York Times. 1982 թ․ մարտի 3. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 30-ին.
- ↑ «1963 Award Winners & Nominees». Worlds Without End. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
- ↑ Wyatt, Fred (1963 թ․ նոյեմբերի 7). «A Brisk Bathrobe Canter At Cry Of 'Fire!' Stirs Blood». I-J Reporter's Notebook. Daily Independent Journal. San Rafael, California. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 25-ին – via Newspapers.com. «Belatedly I learned that Philip K. Dick of Point Reyes Station won the Hugo, the 21st World Science Fiction Convention Annual Achievement Award for the best novel of 1962.»
- ↑ Kreuziger, Frederick A. (1986). In The Religion of Science Fiction. Popular Press. էջ 82. ISBN 9780879723675. Վերցված է 2016 թ․ հուլիսի 27-ին. «man in the high castle cynical.»
- ↑ Dick, Philip K. (2015). The Man in the High Castle. London: Folio Society.
- ↑ Willis, Jesse (2003 թ․ մայիսի 29). «Review of The Man In The High Castle by Philip K. Dick». SFFaudio. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- ↑ «The Man in the High Castle». BlackstoneAudio.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ օգոստոսի 9-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10-ին.
- ↑ L.B. «Audiobook review: The Man in the High Castle by Philip K. Dick, read by Tom Weiner». audiofilemagazine.com. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10-ին.
- ↑ The Man in the High Castle. Audible, Inc. ISBN 978-1-4558-4037-3.
- ↑ Muir, Pat (2014 թ․ հոկտեմբերի 5). «Roslyn hopes new TV show brings 15 more minutes of fame». Yakima Herald. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 28-ին.
- ↑ Andreeva, Nellie (2014 թ․ հուլիսի 24). «Amazon Studios Adds Drama 'The Man In The High Castle', Comedy 'Just Add Magic' To Pilot Slate». Deadline. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10-ին.
- ↑ «The Man in the High Castle». Internet Movie Database. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 18-ին.
- ↑ «The Man in the High Castle: Season 1, Episode 1». Amazon. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 17-ին.
- ↑ Lewis, Hilary (2015 թ․ փետրվարի 18). «Amazon Orders 5 New Series Including 'Man in the High Castle'». The Hollywood Reporter. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- ↑ Robertson, Adi (2015 թ․ փետրվարի 18). «Amazon green-lights The Man in the High Castle TV series». The Verge. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- ↑ Moylan, Brian (2015 թ․ նոյեմբերի 18). «Does The Man in the High Castle prove that the best TV is now streamed?». The Guardian. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- ↑ «Hour 25: A Talk With Philip K. Dick « Philip K. Dick Fan Site». Philipkdickfans.com. 1976 թ․ հունիսի 26. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
- 1 2 RC, Lord (2006). Pink Beam: A Philip K. Dick Companion (1st ed.). Ward, Colorado: Ganymedean Slime Mold Pubs. էջ 106. ISBN 9781430324379. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.Կաղապար:Self-published source
- ↑ Dick, Philip K. (1995). «Part 3. Works Related to 'The Man in the High Castle' and its Proposed Sequel». In Sutin, Lawrence (ed.). The Shifting Realities of Philip K. Dick: Selected Literary and Philosophical Writings. New York: Vintage. ISBN 0-679-74787-7.
- 1 2 3 4 Pfarrer, Tony. «A Possible Man in the High Castle Sequel?». Willis E. Howard, III Home Page. Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 22-ին.
- 1962 գրքեր
- 1962 թվականի ամերիկյան վեպեր
- 1962 վեպեր
- 20-րդ դարի գրականություն
- Ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ վեպեր
- Ամերիկյան վեպեր
- Անգլերեն գրականություն
- Անգլերեն վեպեր
- Գիտական ֆանտաստիկա
- Գիտաֆանտաստիկ վեպեր
- Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած ամերիկյան վեպեր
- Հեռուստասերիալների հիմք ծառայած վեպեր
- Վեպեր
- Ֆանտաստիկ վեպեր
- Ֆենտեզի վեպեր