Տիժուկա անտառ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Տիժուկա անտառ
Parque nacional de la Tijuca
Floresta da Tijuca 60.jpg
Տեսականտառ
ԵրկիրFlag of Brazil.svg Բրազիլիա
ՎարչատարածքՌիո դե Ժանեյրո
Հիմնվել է1961
ԲԾՄ336 մետր
Տիժուկա անտառը գտնվում է Բրազիլիաում
Տիժուկա անտառ
Տիժուկա անտառը գտնվում է Երկիրում
Տիժուկա անտառ

Տիժուկա (պորտ.՝ Floresta da Tijuca), խոնավ անտառ Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում։ Հայտնի է՝ որպես աշխարհի ամենամեծ անտառային պարկ, որն ընդգրկում է 32 քառ. կմ տարածք։ Կան աղբյուրներ, որոնք այդ կոչումը վերագրում են Յոհաննեսբուրգի անտառային պարկին (Հարավային Աֆրիկա), որտեղ տնկվել է 6-9.5 միլիոն ծառ[1]։ Ռիո դե ժանեյրոյում տեղակայված Տիժուկա անտառի նման՝ Սինգապուրի բուսաբանական այգիները (հիմնադրվել է 1859 թվականին) ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում․ այս այգիները քաղաքի ներսում գտնվող արևադարձային անտառներով մեկ այլ այգի է։

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտառն ընդգրկում է նաև Ռիո դե Ժանեյրոյի հարակից Բարրա դա Տիժուկա շրջանը։ Այն տեղակայված է լեռնային շրջանում, որը շրջապատված է Տիժուկա լեռնազանգվածով։ Տիժուկա բառը տուպի լեզվով նշանակում է «ճահիճ»։ Դա վերաբերվում է Տիժուկա ծովածոցին՝ ներկայիս Բարրա դա Տիժուկայում։ Անտառը ձևավորում է բնական սահման, որը քաղաքի արևմտյան գոտին բաժանում է հարավային, կենտրոնական և հյուսիսային գոտիներից, և վերջինս՝ հարավայինից։

Պարկը Կարիոկա Մոզաիկի մի մասն է, որը հիմնադրվել է 2011 թվականին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կասկատինա դա Տիժուկա, հեղինակ՝ Նիկոլաս Անտուան Տունայ (1755–1830)

Տիժուկա անտառը մելիորացված տարածք է, որը նախկինում մաքրվել է՝ շաքարավազի ու սուրճի աճեցման համար։ Վերամշակումն իրականցվել է Մանուել Գոմեսի կողմից 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ Ռիոյի ջրամատակարարումը պաշտպանելու համար։ Այս ամենին հետևեցին Պեդրո II-ի մտահոգությունները` կապված գյուղատնտեսական հողերի էրոզիայի և անտառահատման հետ, քանի որ տեղումների մակարդակի նվազումը սկսել էր ազդել խմելու ջրի մատակարարման վրա։

Գնացքն անցնում է անտառի միջով։ Ուղևորություն դեպի Կորկովադու լեռան գագաթին գտնվող Հիսուս Քրիստոսի արձան

1961 թվականին Տիժուկա անտառը հռչակվել է որպես ազգային պարկ։ Անտառն ընդգրկում է բազմաթիվ տեսարժան վայրեր, որոնցից ամենաակնառուն Հիսուս Քրիստոսի վիթխարի արձանն է Կորկովադու լեռան գագաթին։ Մեկ այլ գրավչություն է Կասկատինա ջրվեժը, Մայրինկ կապելլան՝ գունավոր որմնանկարներով, որոնց հեղինակն է Կանդիդու Պորտինարին։ Անտառում է գտնվում նաև մոնոլիտային Պեդրա դա Գավեա լեռնագագաթը։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիժուկա անտառը հարյուրավոր տեսակի բույսերի ու կենդանիների հայրենիքն է, որոցից շատերը ոչնչացման եզրին են և հայտնաբերվել են միայն ատլանտյան խոնավ անտառներում (պորտուգալերեն` Mata Atlântica)։ Բուսականությունն այնքան խիտ է, որի շնորհիվ շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանը նվազում է 9°C֊ով։ Անտառն ունի նաև մոտ 30 ջրվեժներ։

Տիժուկայի անտառում կա մեկ ֆավելա։ Նրա բնակչությունը հիմնականում գաղթածների սերունդներն են, որոնք 1930-ական թվականներին մասնակցում էին վերակառուցման աշխատանքներին։ Թեև վերջերս «Ֆավելա Բայրո» նախագծի շրջանակներում պայմանները բարելավվել են, այնուամենայնիվ Մատա Մաչադոն դեռևս աջակցում է անտառի բնապահպանական դեգրադացիային[2]։

Արշավների համար ամենատարածված ուղղություններն են՝ Դիամանտինայի ջրվեժը, Բիկո դո Պապագայոն, Տիժուկայի գագաթը, Արչեր և Անհանգուերա բլուրները, Միրանտե դո Էքսելսիորն ու Բատա քարանձավը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Katlego Disemelo (մայիսի 23, 2013)։ «Is Johannesburg the world’s largest man-made forest? The claim is a myth»։ Africa Check։ Վերցված է 2013-09-30 
  2. Duarte & Magalhaes, as cited in Del Rio & Siembieda, p. 284

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]